Bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy
Theo chương trình nghị sự, ngày 26/10, Quốc hội sẽ nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra và thảo luận tại tổ về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Về cơ sở thực tiễn ban hành luật, cơ quan soạn thảo cho biết, việc thực hiện đồng thời thủ tục thẩm định thiết kế và kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy còn làm phát sinh thời gian, chi phí tuân thủ đối với người dân, doanh nghiệp.
Thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy và vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy bản chất là kiểm soát chất lượng sản phẩm cũng cần được điều chỉnh cho thống nhất với việc quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Đề xuất bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy (Ảnh: Ngọc Tân).
Do đó, việc ban hành Luật là cần thiết, qua đó đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm thời gian, chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm việc quản lý của Nhà nước đối với vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, quản lý về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 12 điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Theo đó, đề xuất bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy và thực hiện công tác hậu kiểm kết hợp với kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật về nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông.
Bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy và quản lý phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Sửa đổi, bổ sung một số điểm về mặt kỹ thuật để bảo đảm tính thống nhất với các luật có liên quan.
Chuyển sang cơ chế hậu kiểm
Làm rõ thêm về tính khả thi của việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy và chuyển sang cơ chế hậu kiểm, cơ quan soạn thảo cho biết theo quy định của khoản 5 Điều 18 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, việc kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy được quy định cụ thể:
Cơ quan chuyên môn về xây dựng tổ chức kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy trước khi đưa công trình, phần công trình, hạng mục công trình vào sử dụng đối với công trình, phần công trình, hạng mục công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy trước đó theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 17 của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ và thuộc đối tượng phải kiểm tra công tác nghiệm thu chất lượng công trình xây dựng theo quy định của pháp luật về xây dựng.
Cơ quan đăng kiểm tổ chức kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy đối với phương tiện giao thông đã được cơ quan đăng kiểm thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy trước đó theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 17 của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ khi kiểm tra và cấp Giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường;
Cơ quan Công an tổ chức kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy đối với công trình, phần công trình, hạng mục công trình, phương tiện giao thông đã được cơ quan Công an thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy trước đó theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 17 của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Hiện nay, thực hiện Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP thì thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy đã được bãi bỏ nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Bản chất của thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy là xem xét, đánh giá việc chấp hành các quy định của pháp luật và việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong xây dựng công trình, thiết kế phương tiện giao thông, bảo đảm phù hợp với hồ sơ thiết kế đã được thẩm định trước khi đưa công trình, phương tiện giao thông vào khai thác, sử dụng.
Theo đó, thủ tục kiểm tra nghiệm thu có thể cắt giảm vì gây tốn kém, phát sinh chi phí, thời gian, nguồn nhân lực và phải bảo đảm các điều kiện cần thiết để tổ chức thực hiện trong khi nếu chỉ thực hiện một thủ tục là thẩm định thiết kế thì vẫn đạt được mục đích như nêu trên.
Đồng thời, tại dự thảo Luật đã bổ sung quy định về cơ chế hậu kiểm đối với chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình trong việc chấp hành quy định của pháp luật về nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy trước đó.
Ngoài ra, thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy đã được bãi bỏ từ ngày 1/7/2026 theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP.
Theo đó, khi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy, dự thảo Luật đã bổ sung vào điểm a khoản 2 Điều 11 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ nội dung quy định việc chấp hành quy định của pháp luật về thẩm định thiết kế và nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông là cần thiết.
Theo cơ quan soạn thảo, quy định này nhằm tạo cơ sở pháp lý để cơ quan quản lý Nhà nước thực hiện công tác hậu kiểm sau khi cắt giảm thủ tục hành chính kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy.
Đối với trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở, chủ hộ gia đình, chủ phương tiện giao thông, cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc chấp hành các quy định của pháp luật về phòng cháy, chữa cháy đã được quy định đầy đủ tại Điều 8 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ và quy định trong Nghị định số 105/2025/NĐ-CP.
Theo đó, về trách nhiệm của các chủ thể có liên quan trong thẩm định thiết kế, duy trì và bảo đảm các yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy trong quá trình sử dụng đã được quy định rõ và có đầy đủ cơ sở pháp lý để tổ chức thực hiện.
