Đề xuất miễn giấy chứng nhận an toàn thực phẩm cho một số bếp ăn tập thể

Bếp ăn tập thể quy mô lớn cần được kiểm tra, giám sát thường xuyên

Liên quan đến dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm Bùi Đức Lập cho biết, nguyên tắc xuyên suốt được đặt ra trong dự thảo Luật lần này là không phân biệt đối xử về yêu cầu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng giữa các loại hình cung cấp bữa ăn.

Quán cơm, quán phở phục vụ khách hàng hay bếp ăn tập thể phục vụ học sinh, công nhân, bệnh nhân đều phải bảo đảm các điều kiện an toàn thực phẩm tương ứng với hoạt động của mình.

Tuy nhiên, riêng với loại hình bếp ăn tập thể có một điểm khác là cần căn cứ vào tính chất hoạt động, quy mô và mức độ nguy cơ để xác định phương thức quản lý chọn lọc cho phù hợp. Không phải tất cả bếp ăn tập thể đều có quy mô và tổ chức như nhau.

Đối với các cơ sở có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm như cung cấp dịch vụ bếp ăn tập thể quy mô lớn với hàng trăm, hàng nghìn suất ăn mỗi ngày hoặc các nhà hàng cung cấp dịch vụ ăn uống đông người trong cùng một thời điểm như hội nghị, tiệc cưới thì cần phải đặt yêu cầu quản lý ở mức cao và phải được cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm thì mới được hoạt động.

Đặc biệt, đối với những bếp ăn tại trường học, bệnh viện, khu công nghiệp cần được kiểm tra, giám sát thường xuyên, tăng cường khi có dấu hiệu vi phạm, phản ánh của người sử dụng hoặc thông tin về sự cố an toàn thực phẩm.

Đây là cách tập trung nguồn lực quản lý Nhà nước vào những cơ sở có khả năng gây ảnh hưởng đến nhiều người và có nguy cơ cao hơn.

Đại diện Cục An toàn thực phẩm chỉ ra đối với những nhà hàng phục vụ nội bộ trong khách sạn, những bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh thực phẩm, chỉ phục vụ nhu cầu ăn uống nội bộ của cơ quan, đơn vị và không hoạt động như một cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, việc bắt buộc thực hiện đầy đủ thủ tục cấp Giấy chứng nhận có thể làm phát sinh thêm chi phí, thời gian và gánh nặng hành chính không thật sự cần thiết.

Khoản 7, 8, 9 Phụ lục II của Dự thảo Luật đã quy định rất rõ các trường hợp kinh doanh dịch vụ ăn uống được miễn cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, bao gồm các nhà hàng trong khách sạn, các bếp ăn tập thể không có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm, cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố.

Việc miễn thủ tục này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan, đơn vị trong tổ chức bữa ăn nội bộ, phù hợp với bản chất hoạt động không nhằm mục đích sinh lời.

Thay vì tập trung vào thủ tục cấp giấy, Luật vẫn đưa ra các yêu cầu về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm và phương thức quản lý phù hợp hơn đối với nhóm này là tăng cường hậu kiểm, hướng dẫn và giám sát việc tuân thủ trong quá trình hoạt động. 

Đồng thời, đề cao trách nhiệm tự giác của cơ quan, đơn vị tổ chức bếp ăn. Khi phát hiện vi phạm hoặc có dấu hiệu mất an toàn thực phẩm, cơ quan có thẩm quyền vẫn phải tiến hành kiểm tra, xử lý theo quy định.

Theo ông Lập, đây là sự chuyển đổi từ tư duy quản lý nặng về thủ tục sang quản lý bằng việc tuân thủ thực chất các điều kiện an toàn thực phẩm. Nhà nước giảm bớt những yêu cầu hành chính không cần thiết, nhưng trách nhiệm bảo vệ sức khỏe người sử dụng thực phẩm vẫn phải được duy trì đầy đủ.

Hậu kiểm có trọng tâm, đề cao trách nhiệm tự giác của tổ chức, cá nhân

Để việc miễn thủ tục không tạo ra khoảng trống trong quản lý, dự thảo Luật quy định rõ trách nhiệm hậu kiểm của UBND cấp xã trong việc kiểm tra, giám sát bảo đảm an toàn thực phẩm đối với các cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ bao gồm cả các bếp ăn tập thể không có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm, bếp ăn trường học cũng như các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố. 

Dự thảo Luật cũng nêu nguyên tắc hậu kiểm, bảo đảm việc kiểm tra, giám sát được tổ chức thực hiện một cách chủ động, minh bạch và có trọng tâm dựa trên đánh giá nguy cơ. 

Theo ông Lập, cơ quan quản lý không nhất thiết kiểm tra tất cả các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống với tần suất như nhau, mà cần ưu tiên những cơ sở có nguy cơ cao gây sự cố an toàn thực phẩm, có lịch sử tuân thủ kém hoặc có phản ánh về hành vi vi phạm...

Song song với hoạt động kiểm tra của cơ quan Nhà nước, nhằm nâng cao tính tự giác tuân thủ, dự thảo Luật cũng quy định trách nhiệm tự kiểm soát của đơn vị tổ chức, kinh doanh dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể. 

Theo đó, mỗi cơ quan, trường học, bệnh viện, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng quy trình kiểm soát thực phẩm, lựa chọn nhà cung cấp đáng tin cậy, kiểm tra nguyên liệu đầu vào, giám sát quá trình chế biến và thực hiện lưu mẫu thức ăn theo quy định. 

Đặc biệt, với các tổ chức, cá nhân tổ chức bếp ăn tập thể không thực hiện chế biến tại chỗ mà do đơn vị thứ ba cung cấp suất ăn thì tổ chức, cá nhân đó cũng phải có nghĩa vụ bảo đảm an toàn thực phẩm theo quy định tại Luật này. 

Song song với đó, dự thảo Luật cũng bổ sung chính sách về cơ chế giám sát bảo đảm an toàn thực phẩm thông qua huy động nguồn lực xã hội. 

Khi cần thiết, tùy thuộc vào loại hình tổ chức dịch vụ ăn uống, các nguồn lực xã hội như Ban đại diện cha mẹ học sinh, tổ chức Công Đoàn nhà máy xí nghiệp, các tổ chức đoàn thể xã hội… sẽ cùng tham gia kiểm tra, giám sát công tác bảo đảm an toàn thực phẩm.