Sáng 13/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ.
Dám nghĩ, dám làm, đổi mới sáng tạo
Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Vương Kim Ánh (đoàn Phú Thọ) bày tỏ nhất trí với việc đề xuất giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan xây dựng, ban hành chương trình, chính sách thúc đẩy chuyển giao, đổi mới công nghệ theo quy định của pháp luật.
Theo đại biểu, đây là bước đi hoàn toàn đúng đắn, thể hiện sự đột phá trong tư duy công tác lập pháp, là sự cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Chính phủ về phân cấp, phân quyền; cắt giảm tối đa thủ tục hành chính trung gian, rút ngắn thời gian ban hành chính sách đáp ứng kịp thời tốc độ phát triển đổi mới công nghệ hiện nay.
ĐBQH Vương Kim Ánh (Ảnh: Media Quốc hội).
Tại Phú Thọ, hoạt động ứng dụng khoa học, chuyển giao công nghệ tại địa phương đang đối mặt với rào cản rất lớn khi phát triển công nghệ còn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI, trong khi mức độ lan tỏa chuyển giao công nghệ giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn thấp.
Do đó, theo đại biểu việc phân cấp mạnh mẽ giúp chính sách sớm đi vào cuộc sống, tạo động lực hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp nâng cao năng lực, làm chủ công nghệ.
Về cơ chế phối hợp liên ngành trong thẩm định chương trình, đại biểu đồng tình với báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường về đánh giá việc phát triển thị trường công nghệ và sản phẩm quốc gia cần có sự liên quan chặt chẽ đến hạ tầng số.
"Nếu chỉ giao cho một bộ ban hành mà thiếu cơ chế ràng buộc trách nhiệm liên ngành sẽ khó triển khai đồng bộ trên thực tế", đại biểu nói.
Về cơ chế kiểm soát và bảo vệ cho doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, nhà khoa học khi nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ. Theo đại biểu, phân quyền phải đi đôi với tăng cường hậu kiểm.
Đại biểu đề nghị cần có cơ chế đặc thù miễn trừ trách nhiệm dân sự, hành chính và hình sự cho tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp khi xảy ra những rủi ro không vì động cơ vụ lợi, cố ý làm trái, tham nhũng, lãng phí, trục lợi cá nhân.
"Quy định này nhằm tạo hành lang pháp lý an toàn để doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân dám nghĩ, dám làm, đổi mới sáng tạo, áp dụng thí nghiệm mô hình công nghệ mới", ông Ánh nói.
"Đây là cơ sở quan trọng giúp các địa phương như Phú Thọ giải quyết bài toán nâng cao năng lực công nghệ nội sinh, góp phần tác động thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số bền vững", đại biểu nêu ý kiến.
Gỡ nút thắt từ cung - cầu của thị trường công nghệ
Góp ý về các quy định liên quan đến phát triển thị trường khoa học và công nghệ, chuyển giao công nghệ, các đại biểu cho rằng điểm quan trọng không chỉ nằm ở việc hoàn thiện hạ tầng giao dịch mà phải tạo được sự kết nối thực chất giữa cung - cầu công nghệ, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và nâng cao năng lực công nghệ của doanh nghiệp.
ĐBQH Vũ Hồng Quân (Ảnh: Media Quốc hội).
Theo đại biểu, rào cản lớn từ phía cung hiện nay là tâm lý lo ngại trách nhiệm khi định giá và chuyển nhượng kết quả nghiên cứu, nhất là những kết quả có liên quan đến tài sản công.
"Rào cản lớn nhất từ phía cung hiện nay là lo ngại bị truy trách nhiệm làm thất thoát tài sản nhà nước khi định giá kết quả nghiên cứu", đại biểu Vũ Hồng Quân nói.
Từ thực tế này, đại biểu kiến nghị nghiên cứu nguyên tắc theo hướng kết quả nghiên cứu được chuyển nhượng qua sàn giao dịch công khai hoặc đấu giá thì người quyết định được miễn trừ trách nhiệm về mức giá, với điều kiện thực hiện đúng quy trình và không vụ lợi.
Theo đại biểu, nguyên tắc này có thể được nghiên cứu, bổ sung vào pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Ở phía cầu, đại biểu đề nghị nghiên cứu các công cụ nhằm tạo động lực và nâng cao năng lực tiếp nhận công nghệ của doanh nghiệp.
Cụ thể, có thể nghiên cứu ưu đãi thuế đối với thu nhập từ chuyển giao công nghệ trong nước gắn với điều kiện hợp đồng được đăng ký; xây dựng cơ chế đặt hàng đổi mới sáng tạo trong hoạt động mua sắm công để khu vực công trở thành khách hàng đầu tiên của công nghệ trong nước; hoàn thiện khung pháp lý về định giá, thế chấp, góp vốn bằng tài sản trí tuệ để doanh nghiệp công nghệ tiếp cận nguồn vốn.
Đại biểu cũng đề nghị kết quả xử lý các điểm nghẽn được thể hiện trong một mục riêng của báo cáo hằng năm của Chính phủ trước Quốc hội về thực hiện chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh đó, đại biểu Vũ Hồng Quân cho rằng với thẩm quyền được luật hóa, Bộ Khoa học và Công nghệ có thể triển khai chương trình xúc tiến xuất khẩu công nghệ trong những lĩnh vực Việt Nam có thế mạnh như công nghệ nông nghiệp, chế biến và giải pháp số, qua đó từng bước cân bằng cán cân công nghệ hiện vẫn nghiêng về phía nhập khẩu.
"Để thị trường công nghệ đủ sức hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW không chỉ là cần thêm một sàn giao dịch mà quan trọng hơn là có bên bán sẵn sàng giao dịch, bên mua đủ động lực và năng lực tiếp nhận và một cơ quan được giao vai trò dẫn dắt cùng đầy đủ công cụ để thực hiện vai trò đó", đại biểu nhấn mạnh.
