Bổ sung chế tài với hành vi chậm trả tiền bảo hiểm
Bộ Tư pháp đã công bố hồ sơ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 174/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 78/2026. Dự thảo do Bộ Tài chính xây dựng, đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định tại Nghị định số 46/2023 hướng dẫn thi hành Luật Kinh doanh bảo hiểm, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 97/2026.
Theo Bộ Tài chính, thị trường hiện có 86 doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm, gồm 32 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, 20 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, 3 doanh nghiệp tái bảo hiểm và 31 doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, cùng một chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài.
Năm 2025, tổng tài sản của các doanh nghiệp bảo hiểm đạt trên 1,1 triệu tỷ đồng, tăng hơn 8,5% so với năm 2024. Tổng doanh thu phí bảo hiểm đạt khoảng hơn 237.000 tỷ đồng, tăng 3,9%; số tiền chi trả quyền lợi bảo hiểm ước đạt gần 92.000 tỷ đồng, tăng hơn 13%. Tổng vốn đầu tư trở lại nền kinh tế đạt khoảng 958.000 tỷ đồng, tăng hơn 10%.
Năm 2025, tổng tài sản của các doanh nghiệp bảo hiểm đạt trên 1,1 triệu tỷ đồng, đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý (Ảnh: Internet).
Quy mô thị trường ngày càng lớn đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm hoạt động kinh doanh bảo hiểm tuân thủ quy định, đồng thời tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp đối với bên mua bảo hiểm.
Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất bổ sung chế tài đối với hành vi không tuân thủ thời hạn bồi thường, trả tiền bảo hiểm. Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm vi phạm có thể bị phạt tiền từ 20-30 triệu đồng.
Không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, dự thảo còn đề xuất áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc doanh nghiệp bồi thường, trả tiền bảo hiểm và trả lãi đối với số tiền chậm trả theo quy định pháp luật.
Quy định này hướng đến việc gắn trách nhiệm xử phạt với nghĩa vụ thực hiện cam kết bảo hiểm của doanh nghiệp. Trên thực tế, việc chậm giải quyết quyền lợi bảo hiểm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi tài chính của khách hàng, nhất là trong những trường hợp cần tiền để khắc phục thiệt hại về tài sản, sức khỏe hoặc ổn định cuộc sống.
Dự thảo cũng bổ sung biện pháp buộc hoàn trả số tiền đã chiếm đoạt đối với một số hành vi vi phạm được quy định tại Nghị định số 174/2024. Việc xác định biện pháp khắc phục hậu quả cụ thể được đặt trong mối liên hệ với từng hành vi vi phạm, nhằm bảo đảm việc xử lý không chỉ dừng ở mức phạt tiền mà còn hướng tới khắc phục hậu quả phát sinh.
Bổ sung hành vi vi phạm có thể bị phạt đến 200 triệu đồng
Bên cạnh chế tài đối với hành vi chậm trả tiền bảo hiểm, dự thảo đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiều mức phạt đối với các vi phạm trong quá trình tổ chức và vận hành hoạt động kinh doanh bảo hiểm.
Cụ thể, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam có thể bị phạt từ 40-60 triệu đồng nếu không thông báo hoặc thông báo không đúng thời hạn cho Bộ Tài chính đối với các nội dung thuộc diện phải thông báo theo quy định.
Đối với hành vi vi phạm quy định về những thay đổi phải được Bộ Tài chính chấp thuận bằng văn bản hoặc không đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông, dự thảo đề xuất mức phạt từ 160-200 triệu đồng đối với các doanh nghiệp thuộc phạm vi điều chỉnh.
Trong hoạt động cung cấp sản phẩm bảo hiểm trên môi trường mạng, dự thảo đề xuất phạt từ 60-100 triệu đồng đối với doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài và tổ chức tương hỗ cung cấp bảo hiểm vi mô nếu không thể hiện đầy đủ các nội dung bắt buộc trong hợp đồng.
Những nội dung này bao gồm hình thức giao dịch trực tuyến, rủi ro có thể phát sinh khi mua, bán sản phẩm bảo hiểm trên môi trường mạng, trách nhiệm bồi thường của mỗi bên khi xảy ra rủi ro và các thông tin liên quan khác.
Đối với hoạt động xây dựng, triển khai sản phẩm bảo hiểm, dự thảo đề xuất mức phạt từ 80-100 triệu đồng đối với các hành vi như: Triển khai sản phẩm bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm vi mô trước khi được Bộ Tài chính chấp thuận phương pháp, cơ sở tính phí theo quy định; không thông báo bằng văn bản trước khi áp dụng hoặc thay đổi phương pháp, cơ sở tính phí đối với một số sản phẩm bảo hiểm xe cơ giới; hoặc không tuân thủ phương pháp, cơ sở tính phí đã được chấp thuận hay thông báo theo quy định.
Trong lĩnh vực môi giới bảo hiểm, dự thảo đề xuất phạt từ 80-100 triệu đồng đối với doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm vi phạm quy định về hoa hồng môi giới bảo hiểm gốc. Biện pháp khắc phục hậu quả được đề xuất là buộc thực hiện đúng quy định pháp luật đối với hành vi vi phạm thuộc phạm vi áp dụng.
Các quy định liên quan đến quản lý tài chính và hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm cũng được rà soát, bổ sung. Theo dự thảo, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam có thể bị phạt từ 40-60 triệu đồng nếu vi phạm quy định về đăng ký hoặc thông báo nguyên tắc tách nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn phí bảo hiểm, hoặc không tuân thủ quy định về phân chia thặng dư của quỹ chủ hợp đồng bảo hiểm có chia lãi.
Mức phạt từ 60-80 triệu đồng được đề xuất đối với doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ không thực hiện việc tách, ghi nhận và theo dõi riêng tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí, kết quả hoạt động của các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có chia lãi theo phương pháp được chấp thuận; hoặc điều chuyển tài sản, bù đắp thâm hụt của quỹ chủ hợp đồng không đúng quy định.
Đáng chú ý, mức phạt từ 80-100 triệu đồng được đề xuất đối với doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam không thực hiện việc tách nguồn vốn chủ sở hữu, nguồn phí bảo hiểm hoặc không thực hiện phân chia thặng dư theo quy định.
Ngoài ra, dự thảo cũng rà soát các quy định về điều kiện đối với người quản lý, người kiểm soát doanh nghiệp bảo hiểm; hoạt động cung cấp dịch vụ bảo hiểm qua biên giới; cấp, thu hồi chứng chỉ bảo hiểm, chứng chỉ môi giới bảo hiểm; trích lập dự phòng nghiệp vụ và đầu tư trở lại cho cổ đông, thành viên góp vốn hoặc người có liên quan.
