Di sản để khai thác du lịch hay du lịch để bảo tồn di sản?

Di sản để khai thác du lịch hay du lịch để bảo tồn di sản?

Phạm Việt Hưng
Thứ 6, 26/05/2023 | 20:00
0
Tại sao phải “bắt” di sản phục vụ du lịch mà không phải ngược lại?

Tại tọa đàm “Hiến kế hút khách quốc tế” được tổ chức gần đây tại Hà Nội, Tiến sĩ Nuno F.Ribeiro, Phó Chủ nhiệm cấp cao bộ môn Quản trị du lịch và khách sạn, Trường đại học RMIT Việt Nam cho biết: Đa phần khách du lịch quốc tế đến Việt Nam đánh giá về một đất nước tươi đẹp, nhưng rồi số lượng người quay trở lại vẫn ít. Điều  này thể hiện qua con số tỷ lệ khách quốc tế quay lại Việt Nam chỉ từ 25 - 30%. Trong khi đó, tỷ lệ ở Thái Lan là hơn 70%.

Thực ra, với những người quan tâm tới ngành du lịch, dịch vụ, các con số và thống kê này không mới. Bên cạnh các tiêu chi đánh giá ngành công nghiệp du lịch như du khách nội địa, du khách quốc tế, số ngày lưu trú hay số tiền chi tiêu thì lượng số người quay lại rất quan trọng. Nó biểu hiện được sức hấp dẫn, độ hứng thú khám phá, trải nghiệm của du khách với vùng đất họ đặt chân tới.

Văn hoá - Di sản để khai thác du lịch hay du lịch để bảo tồn di sản?

Trải nghiệm vẽ sáp ong ở Tây Bắc. Ảnh: Tử Hưng.

Nói tới du lịch là nói tới trải nghiệm – thứ trải nghiệm mà du khách không thể có khi không xê dịch. Người ta đi, tiêu tiền để phục vụ mục tiêu thỏa mãn tinh thần, trải nghiệm về vùng đất, văn hóa, tập quán mà không thể bắt gặp ở nơi nào khác. Một trong những điều thu hút mà nơi khác không có chính là di sản bản địa.

Hầu hết các chuyên gia về du lịch ở ta đều thống nhất một điểm sau: Du lịch chưa xứng với tiềm năng sẵn có. Có rất nhiều kiến giải về vấn đề này. Một luận điểm thường xuyên được nhắc tới trong các nghiên cứu, phát biểu của chuyên gia về văn hoá, lịch sử, du lịch khi nói đến di sản văn hoá đều có một câu là: Di sản phải trở thành một sản phẩm văn hoá – du lịch để có thể khai thác, phục vụ du lịch...

Từ trước tới nay, các đặt vấn đề như vậy không sai. Nhưng tôi luôn có cảm giác ngờ ngợ về điều gì đó rất không ổn. Điều này đặt ra một câu hỏi ngược: Tại sao di sản phải trở thành một sản phẩm để có thể khai thác, phục vụ du lịch? Tại sao?

Tại sao phải “bắt” di sản phục vụ du lịch mà không phải ngược lại? Lẽ ra, du lịch hay bất cứ một hoạt động nào khác phải phục vụ cho sự bảo tồn giá trị của di sản mới là đúng.

Trên thực tế, khi chúng ta biến di sản phải trở thành một sản phẩm du lịch, thì cũng có nghĩa rằng dù muốn hay không thì di sản và những người sở hữu, thực hành nó sẽ “vô tình” phải thay đổi, mỗi ngày một chút, đến mức người ta không thể nhận ra được – Để chiều lòng du khách. Điều này không chỉ xảy ra với những người trực tiếp cung cấp dịch vụ, mà còn âm thầm len lỏi trong suy nghĩ của các “chuyên gia” và thậm chí các nhà quản lý khi đưa ra các quyết sách thúc đẩy du lịch.

Một ví dụ (dù có thể chưa điển hình) là tại nhiều khu vực có những trầm tích dày dặn về lịch sử, văn hóa đang dần biến đổi theo hướng “làm hài lòng du khách” Chúng ta hoàn toàn không khó khăn gì khi tới nhiều địa điểm ở Tây Bắc để nhìn thấy thiên nhiên bị bê tông hóa, không ít người lang thang mưu sinh đi khắp những nơi có khách du lịch để bán vài món đồ lưu niệm, đòi tiền khách khi chụp ảnh....

Nếu tìm hiểu kỹ hơn, chúng ta sẽ còn thấy nhiều sự đau lòng khi văn hóa bản địa dần mai một, bị văn hóa của du khách phương xa xâm thực.

Những thứ “tiền tươi” đếm được từ du khách quan trọng thật, nhưng để ổn định, bền vững, gìn giữ chất được bản chất, bản địa, có lẽ chúng ta thật sự cần một cách tư duy mới khi dùng di sản để khai thác du lịch.

Giải quyết bạo lực học đường: Cần bắt đầu từ gia đình

Thứ 4, 24/05/2023 | 13:00
Nhà trường là nơi cung cấp các chương trình, giải pháp giáo dục an toàn, còn gốc rễ xử lý vấn đề bạo lực học đường phải là từ giáo dục gia đình.

Rất cần giáo dục kỹ năng sống

Thứ 4, 24/05/2023 | 07:00
Một tin rất đau lòng vừa xảy ra hôm 22/5: "Đưa học sinh ra bãi bồi trải nghiệm, 2 người chết đuối, gồm cả phụ huynh"- Đau lòng quá ạ.

Nên tôi... thương họ 

Thứ 2, 22/05/2023 | 07:06
Một việc khá động trời vừa xảy ra: Cơ quan điều tra khởi tố và bắt giam cựu Bí thư tỉnh Lào Cai (cùng cựu Chủ tịch và 2 cựu Phó Chủ tịch tỉnh Lào Cai cùng nhiều thuộc cấp).
Cùng tác giả

Di sản để khai thác du lịch hay du lịch để bảo tồn di sản?

Thứ 6, 26/05/2023 | 20:00
Tại sao phải “bắt” di sản phục vụ du lịch mà không phải ngược lại?

Giải quyết bạo lực học đường: Cần bắt đầu từ gia đình

Thứ 4, 24/05/2023 | 13:00
Nhà trường là nơi cung cấp các chương trình, giải pháp giáo dục an toàn, còn gốc rễ xử lý vấn đề bạo lực học đường phải là từ giáo dục gia đình.

Tư tưởng, tư duy và sáng tạo

Thứ 5, 18/05/2023 | 07:00
Sự sáng tạo vốn đã không dành cho số đông, nó còn bị kìm hãm bởi hai điều: Tuổi sinh học và hấp lực của hào quang nghệ thuật.

Ẩn danh trên mạng

Thứ 3, 16/05/2023 | 20:00
Với tính năng ẩn danh mà các nền tảng truyền thông xã hội cung cấp, nhiều người dùng có xu hướng quên đi đạo đức cá nhân khi nói chuyện trực tuyến.

Nhã Tĩnh và những bức thư tình gửi chính mình

Thứ 5, 11/05/2023 | 15:00
Những bức tranh tự họa của Nhã Tĩnh dường như là một cách mạo hiểm để cô bộc lộ chính mình với thế giới xung quanh.
Cùng chuyên mục

“Nhân vật bí ẩn” duy nhất khiến Tôn Ngộ Không phải khom mình hành lễ là ai?

Chủ nhật, 19/05/2024 | 19:45
Dù chỉ xuất hiện chớp nhoáng nhưng “nhân vật bí ẩn” này lại khiến Tề Thiên Đại Thánh phải khom mình hành lễ.

Diễn viên Đức Tiến đột ngột qua đời ở tuổi 44

Chủ nhật, 19/05/2024 | 15:41
Thông tin diễn viên nổi tiếng Đức Tiến đột ngột qua đời khiến nhiều sao Việt, bạn bè bàng hoàng xót thương.

Tây du ký: Ai là người đã từng cứu Tôn Ngộ Không khỏi tội ngỗ nghịch?

Chủ nhật, 19/05/2024 | 14:00
Trong tác phẩm Tây du ký, Thái Bạch Kim Tinh đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý những hành vi ngang ngược và bạo loạn của Tôn Ngộ Không.

Bí mật bất ngờ về bộ phim "Người đẹp Tây Đô" được Việt Trinh tiết lộ sau hơn 20 năm

Chủ nhật, 19/05/2024 | 14:00
"Người đẹp Tây Đô" là bộ phim truyền hình trình chiếu năm 1996 do Việt Trinh đóng vai chính. Đây là một trong những bộ phim làm nên tên tuổi Việt Trinh.

Con trai của đạo diễn Trần Lực: Trần Bờm gây sốt với vẻ ngoài soái ca

Chủ nhật, 19/05/2024 | 07:00
Cậu bé Trần Bờm ngày nào từng gây bão ở Bố Ơi, Mình Đi Đây Thế? khiến cư dân mạng bất ngờ với diện mạo chững chạc và lịch lãm khó nhận ra.
     
Nổi bật trong ngày

Diễn viên Đức Tiến đột ngột qua đời ở tuổi 44

Chủ nhật, 19/05/2024 | 15:41
Thông tin diễn viên nổi tiếng Đức Tiến đột ngột qua đời khiến nhiều sao Việt, bạn bè bàng hoàng xót thương.

“Nhân vật bí ẩn” duy nhất khiến Tôn Ngộ Không phải khom mình hành lễ là ai?

Chủ nhật, 19/05/2024 | 19:45
Dù chỉ xuất hiện chớp nhoáng nhưng “nhân vật bí ẩn” này lại khiến Tề Thiên Đại Thánh phải khom mình hành lễ.

Miền Bắc đón sóng lạnh liên tiếp, mưa nắng đan xen nhiều nơi

Chủ nhật, 19/05/2024 | 20:22
Dự báo đêm 19/5, khu vực phía Đông Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông, có nơi mưa rất to.

Dự báo thời tiết ngày 19/5/2024: Dự báo thời điểm không khí lạnh gây mưa to nhất

Chủ nhật, 19/05/2024 | 05:00
Tin tức dự báo thời tiết mới nhất trong hôm nay (19/5). Cập nhật tin tức dự báo thời tiết nhanh và chính xác nhất trên Người Đưa Tin.

Bản tin 19/5: Cả nhà 6 người có biểu hiện "lạ" sau bữa cơm tối

Chủ nhật, 19/05/2024 | 06:00
Cả nhà 6 người có biểu hiện lạ sau bữa cơm tối, 3 ca phải đi cấp cứu; Hai người tử vong sau tai nạn liên hoàn...