Những đám tang liên tiếp
Cách trung tâm thành phố Phủ Lý chưa đến 3 km nhưng phải chật vật chúng tôi mới vượt qua được đoạn đường đầy ổ voi, ổ gà cùng tiếng còi hơi, khói bụi của đoàn xe tải chở đá dọc quốc lộ 1A kéo dài tận chân núi để mục sở thị “làng ung thư” Bút Sơn.
Một bà cụ tên là Chung (80 tuổi) chủ quán tạp hóa nhỏ bên đường, nơi cửa ngõ vào thôn bức xúc: "Làng ung thư là ngày trước thôi bây giờ người ta gọi cái thôn này là làng góa phụ rồi. Anh chị nhìn xem, bụi mù trời mù đất. Khổ lắm. Nhà tôi nằm đây, quanh năm hứng bụi, hứng khói và cả tiếng ồn, tiếng mìn nổ của mấy chục công ty khai thác đá trên núi. Mỗi ngày hàng trăm lượt cái xe tải cày xéo cái con đường này. Tôi chưa thấy làng nào bụi và nhiều người chết vì ung thư như làng này.
 |
| Những người chết ở Bút Sơn hầu hết là nam giới có độ tuổi từ 35 đến 50. |
Ngày trước đâu có thế mà hơn 10 năm nay sao hiu quạnh lạnh lẽo thế. Người chết không nói được, người sống thì nơm nớp lo sợ, cũng không ít người bỏ làng đi biệt xứ mong tránh cơn lũ ung thư". Đưa mắt nhìn qua một lượt chúng tôi thấy tất cả các gian hàng, bàn ghế đều phủ một lớp bụi trắng dày. Qua những vết nứt to dài trên tường, ánh nắng chen nhau len lỏi vào nhà.
Bà cụ may mắn thoát khỏi bệnh K quái ác lưng gập xuống chống gậy bước cao bước thấp trước những ổ gà trên đường đưa tay chỉ cho chúng tôi lối đi vào những ngôi nhà bất hạnh có người vừa chết vì bệnh ung thư.
Ngõ vào nhà bà Vũ Thị Dền (69 tuổi) sâu hun hút. Người phụ nữ này gánh trên vai ba nỗi đau, mất chồng và hai con trai. Một ngày giữa tháng 3/2008, chồng bà là ông Nguyễn Văn Chu bị phát hiện bệnh ung thư vòm họng, cầm cự được đến tháng 9 thì ông mất. Khi mộ chồng còn chưa kịp xanh cỏ thì hai người con của ông bà là Nguyễn Văn Đoàn và Nguyễn Văn Tập cũng lần lượt ra đi, bỏ lại bà cùng 2 hai người vợ trẻ, 4 đứa con thơ bởi ung thư gan và ung thư đại tràng.
Vậy là chỉ chưa đầy một năm, gia đình bà Dền phải chịu ba cái tang. Căn nhà rộng trống hoác lúc nào cũng nghi ngút mùi khói nhang. Toàn bộ tài sản trong nhà cũng đi theo bệnh K ngày đó. Trong căn nhà dó, bà Dền với người con gái bị tâm thần cùng 2 cô con dâu và mấy đứa cháu nội tội nghiệp, có đứa còn không biết mặt cha, nương tựa vào nhau qua cơn bĩ cực.
Hàng xóm của bà Dền là gia đình cô Trương Thị Hạnh (hơn 50 tuổi) cũng phải chịu cảnh nhà mất nóc. Chồng cô là Nguyễn Văn Kỷ mới mất vì ung thư gan. Nhớ lại ngày bất hạnh đó những giọt nước mắt đã lăn trên gò má cô: "Chồng tôi mới mất được hơn một tháng vì bệnh ung thư gan. Gia đình đưa đi bệnh viện, hết bao nhiêu tiền của, thế mà không được, giờ nhà chẳng còn gì nữa".
Trước đây người ta gọi ngõ có 3 gia đình chị Nguyễn Thị Chín, Nguyễn Thị Phước, Nguyễn Thị Hường là "ngõ bà góa" khi chồng của các chị là Nguyễn Văn Hổ, Nguyễn Văn Diễn, Nguyễn Văn Lục lần lượt ra đi vì ung thư não và ung thư dạ dày. Còn bây giờ dọc theo con đường làng u uất, hoang vắng trong làng Bút Sơn không hiếm những con ngõ như thế. Trường hợp của chị Nguyễn Thị Phấn, có chồng đi làm đá, bị đá đè lên người mà chết. Hay chị Nguyễn Thị Giêng, chồng cũng bị ốm, do không được đưa đi khám chữa bệnh nên mất mà không biết nguyên nhân.
 |
| Phó trưởng thôn Nguyễn Xuân Đốc: "Đã có nhiều kiến nghị lên UBND xã rồi, song không thấy giải quyết gì cả". |
Đến đâu cũng thấy cảnh gia đình thiếu đi bóng dáng đàn ông. Ông Nguyễn Xuân Đốc, Phó trưởng thôn Bút Sơn cho biết: "Tính đến hết năm 2010, thôn Bút Sơn có tới 25 người chết vì bệnh ung thư, và hơn 30 người phụ nữ trở thành góa phụ. Từ đầu năm đến giờ mọi người trong làng đã đưa tiễn 8 người đàn ông ra nghĩa địa".
Theo ông Đốc, ở Bút Sơn, những người chết đều là nam giới có độ tuổi từ 35 đến 50. Đa số nguyên nhân là vì ung thư, hay tai nạn lao động khi đang làm việc trên các công xưởng khai thác đá trên núi .
Xót lòng cảnh nhà mất nóc
Thôn Bút Sơn hiện có 350 hộ với hơn 1150 nhân khẩu, nằm giữa những ngọn núi đá đang được khai thác. Mỗi ngày có hàng trăm chiếc xe tải nối đuôi nhau chở đá từ chỗ khai thác đến các địa điểm xây dựng. Người dân nơi đây luôn sống trong một môi trường bị bao phủ bởi khói, bụi và tiếng ồn.
Những người chồng chết đi để lại những người phụ nữ với nỗi đau không có gì khỏa lấp nổi với rất nhiều cơ cực, khó khăn. Đằng sau những giọt nước mắt cay đắng đó, họ vẫn luôn mang trong mình một niềm tin, một nghị lực sống rất mãnh liệt.
Gia đình bà Vũ Thị Dền có chồng, con lần lượt qua đời vì bệnh ung thư. Tiếng nấc của chị Nguyễn Thị Lê (con dâu bà) làm cho chúng tôi không khỏi xót lòng: "Anh Tập mất hơn hai năm rồi mà nỗi đau thì vẫn còn như mới ngày hôm qua. Giờ một mình tôi lo đủ thứ chuyện. Khổ quá nhưng mà vẫn phải gượng sống, vì hai đứa con cô à".
Đang mang trong mình bệnh men gan cao, nay ốm mai đau nhưng vì hai đứa bé, chị Lê cố gắng gượng để bù đắp tình thương thiếu vắng cha cho con nhỏ. Mong cuộc sống của chúng sau này sẽ sống khỏe mạnh, tốt đẹp hơn.
Ngôi nhà với bốn bức tường ghép vào nhau lụp xụp ở gần cuối thôn là của gia đình chị Nguyễn Thị Nở. Ngôi nhà đóng cửa im lìm, bên ngoài chỉ có mấy tấm bì cắt ngang dọc để che chắn cửa sổ. Chồng chị vừa chết vì ung thư não. Nhìn lối vào nhà chị bị sụt lún không thể đi qua cũng thấy được phần nào nỗi cơ cực của chị khi không có chồng bên cạnh. Chồng mất, tài sản trong nhà cũng đội nón mà đi. Một mình chị phải bươn trải, gánh gia đình trên đôi vai gầy guộc. Sống hít khói bụi đã khổ giờ chị phải đầu quân vào đội ngũ khai thác đá để kiếm miếng cơm manh áo. Con cái chị cũng vì vậy mà nhỡ chuyện học hành.
Những nỗi đau xé lòng mà theo người dân là đều từ khói bụi, chất thải của các nhà máy khai thác đá đổ trộm vào ban đêm dẫn đến ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước. Trong mấy năm gần đây, ngôi làng bị bao trùm bởi không khí tang tóc và không biết đến bao giờ họ mới được trả lại một cuộc sống yên bình, không bị cái chết rình rập như trước đây.
 |
| Phó Chủ tịch xã Thanh Sơn - ông Nguyễn Văn Lục: "Chính quyền không vô cảm với người dân đâu nhé. Nói thế là oan cho các nhà máy rồi". |
Chung ý kiến với rất nhiều người dân trong thôn, ông Đốc cho biết: "Bút Sơn bị ô nhiễm khói bụi từ các xưởng khai thác đá trên núi. Mà chúng tôi đã nhiều lần họp thôn xóm viết giấy kiến nghị lên UBND xã nhưng chẳng có biện pháp giải quyết nào được đưa ra".
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Lục, Phó Chủ tịch xã Thanh Sơn, huyện Kim Bảng, Hà Nam cho biết: "Chính quyền xã không phải không có trách nhiệm trước những kiến nghị của người dân, mà cũng đã đề nghị các cơ quan chức năng đo nồng độ khói, bụi, tiếng ồn, nước thải của các nhà máy và kết quả đều nằm trong phạm vi cho phép. Tức là với khói, bụi và tiếng ồn của các nhà máy thì không thể là nguyên nhân dẫn đến ung thư như dân nói được. Hơn nữa nhà máy Xi măng Bút Sơn cũng đã xây dựng hệ thống nước sạch cho dân Hồng Sơn, Bút Sơn rồi...".
Trong khi đó, ông Lê Mạnh Cương, cán bộ y tế xã Thanh Sơn cho biết trung bình mỗi năm xã Thanh Sơn có từ 3 đến 5 người chết vì ung thư và những trường hợp đó đều có nhà nằm dưới chân núi đá nơi có các xưởng khai thác đá suốt ngày đêm.
Chính quyền xã còn cho biết thêm một vài năm trở lại đây nhân dân thôn Bút Sơn không có kiến nghị gửi lên UBND xã. Quan điểm này trái ngược hoàn toàn với thái độ bức xúc, lo lắng và sợ hãi vì bệnh ung thư của người dân “làng góa chồng” Bút Sơn.
Thanh Đàm - Lê Nguyễn
