Doanh nghiệp bắt đầu ESG từ đâu khi nguồn lực còn hạn hẹp

Đó là khuyến nghị được các chuyên gia đưa ra tại hội thảo "ESG-xu thế chuyển đổi sản xuất xanh: Nắm bắt cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư tỉnh Gia Lai" được tổ chức vào chiều 26/6.

ESG từ lựa chọn trở thành điều kiện sống còn của doanh nghiệp

Trao đổi tạo hội thảo, ông Nguyễn Thành Long, Tổng Giám đốc Công ty CP Houselink, nhìn nhận chuyển đổi xanh đang là dòng chảy chung của thế giới. Hiện nhiều thị trường lớn đặt ra những đòi hỏi ngày càng khắt khe về môi trường đối với hàng hóa nhập khẩu. Chẳng hạn, châu Âu đang áp phí carbon lên một số mặt hàng nhập khẩu vào thị trường này như thép, nhôm, xi măng, phân bón…

"Khi hội nhập vào sân chơi toàn cầu, ESG không còn là yếu tố khuyến khích mà đã trở thành điều kiện bắt buộc. Khách hàng yêu cầu ESG không phải để làm đẹp hồ sơ, mà để giữ được những đơn hàng. Một nhà máy không chứng minh được mình "xanh" và minh bạch số liệu sẽ bị ép giá, kéo dài thời gian đánh giá; thậm chí mất đơn hàng vào tay đối thủ ở Thái Lan, Indonesia, Bangladesh", ông Long nói.

Theo ông Long, hiện Việt Nam đã có những quy định liên quan đến ESG và nhiều doanh nghiệp trong nước đã bắt đầu đưa tiêu chí này vào chiến lược phát triển.

Cùng góc nhìn, bà Nguyễn Mai Hạnh, Quản lý đối ngoại cấp cao tại Việt Nam của Syre Impact AB- Tập đoàn tái chế vải lớn của Thụy Điển đang xúc tiến dự án tái chế vải trị giá 1 tỷ USD tại Gia Lai, cho rằng ESG là xu thế tất yếu, không thể đảo ngược. Các nhãn thời trang khi hợp tác đều yêu cầu cung cấp hồ sơ, dữ liệu chứng minh việc tuân thủ ESG. Điều này buộc doanh nghiệp phải chủ động xây dựng dữ liệu đồng bộ từ đầu, đặc biệt với lĩnh vực sợi vải tái chế.

Bà Hạnh dẫn chứng các từ Syre – khi việc sản xuất sợi vải polyester hiện chiếm 30-40% lượng khí thải carbon trong toàn chuỗi giá trị dệt may, nhưng sợi tái chế chỉ mới chiếm chưa tới 1% thị trường sợi toàn cầu. Trong khi hiện thị trường sợi polyester được dự báo vượt 120 tỷ USD vào năm 2032 với quy mô 90 triệu tấn. Đây là tiềm năng lớn để phát triển, do đó Syre theo đuổi dự án tái chế sợi polyester để tạo ra nguồn cung sản phẩm tuần hoàn, giảm phát thải…

Tuy nhiên, bà Hạnh cũng cho hay lĩnh vực này mới, Syre tiên phong nên gặp không ít khó khăn từ chi phí nghiên cứu ban đầu, đến việc thu gom nguyên liệu, cơ chế ưu đãi… "Đây không phải câu chuyện riêng của một doanh nghiệp mà là câu chuyện của cả một hệ sinh thái. Như Syre vừa phát triển nhưng cũng phải minh chứng với cộng đồng rằng mình doanh nghiệp tái chế, xử lý rác thải chứ không phải tạo thêm áp lực cho môi trường", bà Hạnh nói.

Từ thực tế của Syre, bà Hạnh cho rằng, để bắt đầu ESG, doanh nghiệp có thể làm ngay những việc trong tầm như quản lý năng lượng điện, rác thải; lưu trữ dữ liệu cho yếu tố môi trường bằng việc ghi chép. Bắt đầu từ môi trường ( E ) sau đó mới tính tới yếu tố xã hội (S) liên quan tới người lao động rồi sau đó là quản trị (G).

ESG không phải chi phí mà là khoản đầu tư

Ông Long cho hay hiện nay không ít doanh nghiệp Việt Nam hiện coi ESG như "chiếc áo quá rộng và đắt tiền" so với năng lực của họ. Với đặc thù đa số là doanh nghiệp vừa và nhỏ như ở Gia Lai, câu hỏi đặt ra là làm sao để ESG vừa đáp ứng được yêu cầu thị trường, vừa trở thành động lực phát triển thay vì trở thành áp lực cho doanh nghiệp.

Để trả lời câu hỏi này, GS. Nguyễn Hồng Quân, Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển kinh tế tuần hoàn (Đại học Quốc gia Tp. Hồ Chí Minh) đưa ra gợi mở các doanh nghiệp trước hết cần thay đổi cách nhìn: ESG không phải là chi phí mà là một khoản đầu tư, sẽ sinh lời theo thời gian.

GS. Quân cho rằng doanh nghiệp nên bắt triển khai từng bước, bắt đầu từ yếu tố môi trường rồi mới chuẩn hóa dần các yếu tố còn lại. Theo GS. Quân, một trong những nút thắt hiện nay là sự thiếu liên kết trong triển khai chính sách giữa các bộ, ngành Trung ương, khiến việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn ở cấp địa phương gặp khó khăn vì thiếu hướng cụ thể. Cùng với đó hạ tầng phần cứng, hạ tầng số - nền tảng cho kinh tế tuần hoàn vẫn còn là vấn đề cần được quan tâm đầu tư.

Cùng quan điểm, ông Yohan Seong, Quản lý cấp cao tại Việt Nam của Glassdome, khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam nên bắt đầu từ những rất nhỏ ngay trong nhà máy. Cụ thể đó là điều chỉnh cách sử dụng điện, quản lý chi phí năng lượng để giảm chi phí đầu vào cho môi trường.

Tương tự, bà Trần Ngọc Diệp, Quản lý dự án phát triển bền vững khu vực Đông Nam Á của Bureau Veritas Consumer Products Service Việt Nam, gợi mở rằng doanh nghiên thực hiện ESG từ chính những dữ liệu đang có sẵn trong nội bộ, thay vì chờ đợi một bộ dữ liệu hoàn thiện, tốn kém và mất thời gian nhiều. Đặc biệt bà Diệp nhấn mạnh vào chọn lĩnh vực trọng yếu để bắt đầu. Theo đó với từng ngành sẽ có dữ liệu riêng, ví dụ dệt may là chất liệu vải, nguồn nước; lĩnh vực điện tử là năng lượng tiêu thụ và rác thải nguy hại. Việc xác định đúng những chỉ số trọng yếu sẽ giúp doanh nghiệp theo dõi và kiểm soát dữ liệu hiệu quả hơn khi các yêu cầu ESG ngày càng siết chặt.

Từ góc nhìn cơ quan quản lý địa phương, ông Nguyễn Hữu Quế, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai nhìn nhận, ESG là vấn đề cấp thiết đối với cộng đồng doanh nghiệp Gia Lai. "Cách tiếp cận phù nhất là không làm ESG theo phong trào, không làm đối phó mà bắt đầu từ những việc cụ thể, phù hợp với quy mô ngành nghề và năng lực của từng doanh nghiệp. Hội thảo đã cung cấp thông tin quan trọng để doanh nghiệp của tỉnh tiếp nhận", ông nói.

Cùng với sự chủ động của doanh nghiệp, tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy chuyển đổi số, hỗ trợ kết nối chuyên gia, nhà đầu tư, tổ chức tài chính, đơn vị tư vấn, đồng thời kiến nghị Trung ương các cơ chế phù hợp để hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh.

Đồng thời, tỉnh cũng mong muốn các hiệp hội doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế, các viện nghiên cứu, các đơn vị tư vấn, các doanh nghiệp tiên phong như Becamex VSIP Bình Định, Houselink, Glassdome, CNG Việt Nam, Syre và các đối tác tiếp tục đồng hành với Gia Lai trong việc xây dựng hệ sinh thái sản xuất xanh, khu công nghiệp xanh, chuỗi cung ứng tuần hoàn và các mô hình ESG có thể nhân rộng.

Gia Lai bứt phá trong thu hút đầu tư để tạo đà phát triển trong năm 2026

Năm 2025 khép lại với những thành tựu ấn tượng khi tỉnh thu hút thành công 192 dự án với tổng vốn đăng ký kỷ lục gần 160.000 tỷ đồng, vượt 27 dự án so với chỉ tiêu được giao. Đặc biệt, Gia Lai đã lọt vào top 10 địa phương thu hút FDI của cả nước.