Hồ sơ "trôi chảy" đến khi cục Phó nắm quyền ký
Liên quan đến vụ xét xử 54 bị cáo trong vụ án Đưa hối lộ, Nhận hối lộ xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), chiều 6/1, HĐXX Tòa án nhân dân Tp.Hà Nội tiếp tục truy vấn lời khai của các doanh nghiệp để làm rõ có hay không việc họ buộc phải "cảm ơn" để hồ sơ được xét đúng hạn.
Trái ngược với lời khai của bà Trần Việt Nga – cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm cho rằng việc ký giấy xác nhận nội dung quảng cáo diễn ra bình thường, không gây khó dễ và không có chủ trương thu tiền, phần xét hỏi các doanh nghiệp tại phiên tòa đã phác họa một bức tranh hoàn toàn khác. Nhiều bị cáo khẳng định, hồ sơ chỉ được giải quyết nhanh, đúng hạn khi "cảm ơn" đúng cơ chế; nếu không, việc thẩm xét sẽ bị kéo dài, trả đi trả lại nhiều lần.
Xem lời khai của bà Trần Việt Nga: Những phong bì trắng chứa 8 tỷ đồng "cảm ơn" phía sau giấy quảng cáo
Bà Trần Việt Nga nhận "cảm ơn" hơn 8 tỷ đồng qua xét duyệt hồ sơ quảng cáo cho các doanh nghiệp.
Đơn cử, tại tòa, bị cáo Đậu Thị Giang (kinh doanh quảng cáo) khai, trước tháng 7/2018, khi thẩm quyền ký xác nhận nội dung quảng cáo còn thuộc cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong, các hồ sơ do bị cáo thực hiện hầu như không gặp trở ngại. Thời gian giải quyết tối đa khoảng một tháng, hồ sơ ít bị trả lại và không phát sinh yêu cầu chỉnh sửa kéo dài. Mỗi bộ hồ sơ, bị cáo chỉ phải "cảm ơn" khoảng 500.000 đồng.
Tuy nhiên, kể từ sau tháng 7/2018, khi quyền ký xác nhận được chuyển sang bà Trần Việt Nga (khi đó là Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm) thì tình hình thay đổi hoàn toàn. Theo lời khai của Giang, hai bộ hồ sơ quảng cáo của bị cáo bị "treo" trên hệ thống trong thời gian dài, liên tục bị trả lại, yêu cầu bổ sung từ 4 đến 6 lần.
"Hồ sơ bị kéo dài rất lâu, bị trả quá hạn. Bị cáo nhận nhiều công văn yêu cầu bổ sung, trong khi thực tế đã chỉnh sửa, bổ sung gần như không còn gì để sửa nữa", Giang trình bày trước HĐXX.
Không hiểu lý do hồ sơ liên tục bị kéo dài, Giang nhiều lần tìm gặp chuyên viên thẩm xét là Phùng Thị Thúy Hà để hỏi. Theo lời khai, Hà cho biết hồ sơ "đang chờ cơ chế của chị Nga". Sau một thời gian chờ đợi không có kết quả, Giang tiếp tục gặp Hà và được gợi ý trực tiếp lên gặp bà Trần Việt Nga.
"Hà dặn bị cáo đưa 2 triệu đồng mỗi hồ sơ", Giang khai. Theo đó, bị cáo đã chuẩn bị 4 triệu đồng cho hai bộ hồ sơ, gói trong một tờ giấy A4, bên ngoài ghi rõ mã hồ sơ, rồi mang lên phòng làm việc của bà Nga.
Tại đây, Giang để số tiền trên bàn và trình bày: "Hồ sơ đã nộp lâu rồi, sửa đổi bổ sung nhiều lần, nhờ chị Nga xem xử lý giúp". Sau lần đưa tiền này, hai bộ hồ sơ của Giang được giải quyết đúng thời hạn.
Không dừng lại ở đó, Giang khai sau này tiếp tục được Hà thông báo về "cơ chế chung" để tránh bị gây khó khăn khi làm hồ sơ quảng cáo. Theo cơ chế này, doanh nghiệp hoặc người làm dịch vụ phải chi từ 4–8 triệu đồng cho mỗi bộ hồ sơ, tùy theo loại hình và mức độ phức tạp.
Cụ thể, hồ sơ maket đơn giản phải chi 4 triệu đồng; có nội dung phức tạp hơn là 5 triệu đồng. Với clip quảng cáo, TVC dưới 30 giây là 5 triệu đồng, trên 30 giây là 6 triệu đồng. Trường hợp muốn clip hoặc maket dài hơn mà không bị yêu cầu sửa nhiều lần, mức chi có thể lên tới 6–8 triệu đồng.
"Giai đoạn đầu, bị cáo chưa nắm rõ mức tiền theo từng loại hồ sơ nên thường phải hỏi lại chuyên viên. Sau này quen rồi thì bị cáo tự đánh giá để chuyển tiền", Giang khai và cho biết tiền "cơ chế" chủ yếu được chuyển qua tài khoản.
Theo lời khai tại tòa, từ năm 2018 đến khi bị phát hiện, Giang đã nộp tổng cộng 332 hồ sơ quảng cáo và chuyển hơn 1,7 tỷ đồng tiền "cơ chế" cho chuyên viên Phùng Thị Thúy Hà. Từ việc đứng ra làm hồ sơ cho khách hàng, Giang được hưởng lợi 500.000 đồng mỗi hồ sơ, tổng cộng khoảng 166 triệu đồng.
Không đưa tiền thì không được hướng dẫn
Không chỉ bị cáo Đậu Thị Giang, một doanh nghiệp khác là bị cáo Lại Thị Thu Anh – Giám đốc Công ty Great Health Việt Nam cũng khai bị buộc phải chi tiền để hồ sơ được hướng dẫn, thông qua.
Theo cáo buộc, bị cáo Thu Anh đã đưa hối lộ tổng cộng 4,7 tỷ đồng cho 7 chuyên viên trong thời gian từ năm 2018 đến tháng 6/2019, hưởng lợi cá nhân 425 triệu đồng. Bị cáo cho biết, làm dịch vụ đăng ký công bố sản phẩm cho các doanh nghiệp, có quen biết một số chuyên viên tại Cục, trong đó có Hoàng Thanh Hà là bạn học cũ.
Ông Nguyễn Thanh Phong - cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm được đưa tới toà.
Bị cáo Thu Anh khai có chuyên môn về soạn thảo hồ sơ. Tuy nhiên, khoảng năm 2018, khi Nghị định 15 được ban hành, hồ sơ nộp lên liên tục bị yêu cầu sửa đổi, bổ sung. Trong khi đó, không có quy định pháp luật nào hướng dẫn cụ thể phải sửa đổi như thế nào, buộc doanh nghiệp phải xin ý kiến chuyên viên, lãnh đạo phòng và lãnh đạo Cục.
Theo lời khai, sau đó Hoàng Thanh Hà thông báo về "cơ chế chung" của Cục là phải chi 8 triệu đồng đối với hồ sơ sản phẩm trong nước, 10 triệu đồng đối với hồ sơ sản phẩm nhập khẩu thì mới được hướng dẫn nội dung sửa đổi.
"Nếu doanh nghiệp không đưa tiền thì không được phía Cục hướng dẫn nội dung sửa đổi. Bị cáo nghĩ rằng không còn lựa chọn nào khác nên buộc phải đồng ý với cơ chế này", bị cáo Thu Anh khai trước tòa.
Nữ bị cáo khẳng định việc đưa tiền không hề tự nguyện. "Nếu tự nguyện thì chỉ cám ơn 500.000 đồng. Nếu được lựa chọn, không bao giờ bị cáo đưa 8–10 triệu đồng một hồ sơ", Thu Anh nói.
Theo lời khai, bị cáo Thu Anh thu từ 13–15 triệu đồng mỗi hồ sơ của khách hàng và được hưởng khoảng 800.000 đồng/hồ sơ. Số tiền hưởng lợi cá nhân, bị cáo cho biết dùng để nuôi con nhỏ đang bị bệnh.
