Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi vừa chính thức giải tán quốc hội, mở đường cho cuộc bầu cử lập pháp trước thời hạn dự kiến diễn ra vào ngày 8/2.
Chủ tịch Quốc hội Nhật Bản ngày 23/1 đã đọc một bức thư, chính thức giải tán Hạ viện trong tiếng hô vang khẩu hiệu truyền thống "banzai".
Việc giải tán Hạ viện mở đường cho chiến dịch tranh cử kéo dài 12 ngày, chính thức bắt đầu vào ngày 27/1.
Trước đó, vào đầu tuần này, bà Takaichi, nữ Thủ tướng đầu tiên của đất nước, đã tuyên bố ý định tổ chức bầu cử sớm trong bối cảnh tỉ lệ ủng hộ dành cho bà đang ở mức rất cao, khoảng 70%, dù bà mới chỉ tại nhiệm 3 tháng.
Bà Takaichi xem cuộc bầu cử sớm là một phương tiện để giành được sự ủng hộ của công chúng cho vai trò lãnh đạo của bà trong liên minh cầm quyền, bao gồm Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của bà và Đảng Đổi mới Nhật Bản (JIP).
Bà cũng hy vọng sẽ tận dụng sự ủng hộ này để giúp Đảng LDP lấy lại vị thế sau những tổn thất lớn về sự ủng hộ của công chúng trong những năm gần đây.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi. Ảnh: Business Standard
Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1990 một cuộc bầu cử sớm diễn ra vào tháng 2 – thường là thời điểm quốc hội thảo luận về ngân sách cho năm tài chính tiếp theo. Dự luật ngân sách phải được thông qua tại cả Hạ viện và Thượng viện trước ngày 31/3, cuối năm tài chính, và có những lo ngại rằng cuộc bầu cử sẽ làm trì hoãn việc thông qua dự luật
Trước khi Hạ viện giải tán, liên minh LDP-JIP nắm giữ đa số sít sao với 233 ghế trong tổng số 465 ghế của Hạ viện.
"Chưa rõ liệu sự ủng hộ cao của công chúng dành cho nội các của bà Takaichi có thực sự dẫn đến sự ủng hộ dành cho Đảng LDP hay không", ông Hidehiro Yamamoto, giáo sư chính trị tại Đại học Tsukuba, cho biết. "Điều mà công chúng quan tâm là các biện pháp để giải quyết lạm phát", ông nói với hãng tin AFP.
Đài truyền hình công cộng NHK của Nhật Bản cho biết, các vấn đề trọng tâm trong chiến dịch tranh cử sẽ là giải quyết tình trạng giá cả leo thang đối với người tiêu dùng cũng như các vấn đề an ninh trong bối cảnh căng thẳng leo thang với Trung Quốc.
Hãng thông tấn Kyodo của Nhật Bản cho biết cả hai phe cầm quyền và đối lập đều đã đưa ra ý tưởng bãi bỏ thuế tiêu thụ đối với thực phẩm để giảm bớt lạm phát hộ gia đình.
Sự bất mãn của công chúng về giá cả leo thang phần lớn đã góp phần vào sự sụp đổ của chính phủ tiền nhiệm do ông Shigeru Ishiba dẫn dắt.
Vào ngày 23/1, dữ liệu của chính phủ cho thấy tỉ lệ lạm phát ở Nhật Bản đã chậm lại trong tháng 12, phần lớn nhờ vào trợ cấp của chính phủ cho điện và khí đốt.
Mức tăng giá tiêu dùng 2,4% so với cùng kỳ năm ngoái (không bao gồm giá thực phẩm tươi sống dễ biến động), so với mức tăng 3% trong tháng 11 năm ngoái, là một sự chậm lại đáng chú ý, mặc dù cao hơn mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương.
Gạo đã trở thành biểu tượng cho chi phí leo thang đối với người dân Nhật Bản, với việc giá mặt hàng thiết yếu hàng ngày này tăng hơn gấp đôi vào giữa năm 2025 so với cùng kỳ năm trước đó, trước khi giảm nhẹ trong những tháng gần đây.
Giá gạo cũng tăng hơn 34% trong tháng 12 năm ngoái so với cùng kỳ năm trước đó, theo dữ liệu chính thức được công bố ngày 23/1.
Đảng LDP của bà Takaichi đã cầm quyền ở Nhật Bản gần như liên tục trong nhiều thập kỷ, mặc dù có những thay đổi lãnh đạo thường xuyên.
Đảng Dân chủ Lập hiến (CDP) đối lập chính đã liên minh với một đảng khác, Komeito, với hy vọng Liên minh Cải cách Trung dung mới của họ có thể thu hút cử tri dao động khỏi bà Takaichi.
Các nhà phân tích cho rằng cuộc bầu cử có thể là một cuộc cạnh tranh sít sao, tùy thuộc vào sự thành công của liên minh mới, nhưng cơ hội chiến thắng của phe đối lập vẫn rất mong manh.
Minh Đức (Theo Al Jazeera, Japan Times)
