Trang Militarnyi (Ukraine) ngày 2/1 dẫn nguồn truyền thông địa phương cho biết, các tổ chức ngân hàng tại Cộng hòa Séc đang "phân biệt đối xử" với các công ty quốc phòng hợp tác với Ukraine.
Ví dụ, trang Aktuálně.cz của Cộng hòa Séc đã ghi nhận một số trường hợp như vậy, và cho biết rằng động thái "lạ" này chủ yếu ảnh hưởng đến các nhà sản xuất vũ khí quy mô nhỏ của quốc gia Trung Âu này.
Theo trang tin này, trường hợp đáng chú ý là việc một trong những ngân hàng lớn nhất của đất nước đã bất ngờ chấm dứt dịch vụ, bao gồm đóng tài khoản của một doanh nghiệp sau khi doanh nghiệp đó xuất khẩu vũ khí sang Ukraine.
Khó lường hơn là việc ngân hàng phong tỏa tài khoản cá nhân của thành viên gia đình và người thân của chủ doanh nghiệp.
"Các ngân hàng đang chấm dứt dịch vụ một cách hoàn toàn khó lường", luật sư và chuyên gia về luật vũ khí Tomáš Gavron cho biết.
"Việc đóng tài khoản doanh nghiệp sau khi hàng được xuất khẩu sang Ukraine, tiếp theo là việc hủy bỏ tài khoản cá nhân của những người có liên quan đến doanh nghiệp và thậm chí cả tài khoản ngân hàng của người thân chủ doanh nghiệp, không phải là ngoại lệ", ông nói thêm.
Cộng hòa Séc dưới thời Thủ tướng Andrej Babiš có khả năng sẽ cắt giảm viện trợ quân sự cho Ukraine và chấm dứt sáng kiến cung cấp đạn dược. Ảnh: Getty
Đại diện một công ty khác của Cộng hoà Séc với doanh thu hàng năm hàng chục triệu Koruna Séc, chuyên sản xuất súng trường dân dụng và quân sự, cũng xác nhận tình huống tương tự.
Theo vị này, ngân hàng ČSOB đã đóng tài khoản hiện tại của tất cả các thành viên gia đình của một đồng nghiệp, người sở hữu một doanh nghiệp và bán vũ khí cho Ukraine.
Ngoài ra, theo vị đại diện, ngân hàng Česká spořitelna từ chối cho vay vì "không thích việc sản phẩm của doanh nghiệp được xuất khẩu".
Đồng thời, một sáng kiến gây quỹ hỗ trợ quân sự cho Ukraine cũng gặp phải tình huống tương tự. Ban đầu, không một ngân hàng nào ở Cộng hòa Séc sẵn lòng mở tài khoản cho quỹ này.
Vấn đề còn lan sang cả nhà cung cấp cho quân đội Séc. Ví dụ, một ngân hàng đã đe dọa đóng tài khoản của một công ty đã trúng thầu cung cấp vũ khí cho quân đội Séc.
"Họ không yêu cầu bất kỳ lời giải thích nào. Việc chúng tôi nằm dưới sự giám sát của Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao và Bộ Nội vụ cũng chẳng giúp ích gì", giám đốc một công ty sản xuất vũ khí nhỏ của Cộng hòa Séc cho biết.
Theo nhà kinh tế Petr Bartoň từ nhóm đầu tư Natland, khi phỏng vấn trên Aktuálně.cz, các ngân hàng Séc đang duy trì 2 loại "danh sách đen" ngầm.
Loại đầu tiên dựa trên phân loại rủi ro ở cấp độ EU, còn loại thứ hai xuất phát từ lo ngại về áp lực danh tiếng từ khách hàng và các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản trị). Lĩnh vực sản xuất quốc phòng ngày càng rơi vào loại thứ hai này.
Các chuyên gia pháp lý được trang Aktuálně.cz trích dẫn cho biết, tình trạng phân biệt đối xử như vậy đã tăng mạnh kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự ở Ukraine vào năm 2022 – dù lúc này, sản xuất vũ khí đã trở thành yếu tố trung tâm cho an ninh châu Âu.
Những nỗ lực cấm pháp lý việc ngân hàng kỳ thị ngành vũ khí đến nay vẫn thất bại ở nghị viện, khiến các công ty phải phụ thuộc vào một số ít tổ chức tài chính hoặc ngân hàng nhà nước để có dịch vụ ngân hàng cơ bản, theo Aktuálně.cz.
Những động thái này diễn ra trong bối cảnh chính phủ mới của Cộng hòa Séc – nhậm chức vào ngày 9/12/2025 và do Thủ tướng Andrej Babiš lãnh đạo với sự tham gia của đảng SPD – được cho là đang chuẩn bị chấm dứt hỗ trợ quân sự cho Ukraine.
Sau một cuộc họp kéo dài gần 3 tiếng vào cuối tháng trước, Chủ tịch SPD kiêm Chủ tịch Hạ viện Tomio Okamura tuyên bố Bộ Quốc phòng Séc đã được chỉ đạo chuẩn bị tài liệu để chấm dứt tham gia chương trình cung cấp đạn dược cho Ukraine.
Ông Okamura nhấn mạnh rằng ngân sách nhà nước Séc sẽ không còn tài trợ cho các nỗ lực quân sự của Ukraine nữa. Các tài liệu đã chuẩn bị dự kiến sẽ được thảo luận trước tiên tại cuộc họp hội đồng liên minh và sau đó ở cấp nội các.
Kết quả khảo sát vào tháng 12 năm ngoái cho thấy đa số người tham gia tin rằng chính phủ mới của ông Babiš nên tiếp tục hỗ trợ Ukraine. Mặc dù hơn một nửa số người tham gia khảo sát ủng hộ viện trợ nhân đạo, nhưng chỉ có 29% ủng hộ viện trợ quân sự.
Minh Đức (Theo Militarnyi, Prague Morning)
