Trang Oil Price ngày 15/9 dẫn các tính toán của Reuters dựa trên dữ liệu từ các bên tham gia thị trường nhiên liệu cho biết, 3 trong số 6 nhà máy lọc dầu sản xuất dầu diesel lớn nhất của Nga hiện đã đóng cửa hoặc chỉ hoạt động ở mức khoảng 1/4 công suất.
Nguyên nhân được chỉ ra là do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV/drone) của Ukraine đã gây thiệt hại đáng kể cho các cơ sở này, vốn là xương sống trong hệ thống sản xuất nhiên liệu của gã khổng lồ Á-Âu.
Theo tính toán của Reuters dựa trên dữ liệu thị trường, 6 nhà máy lọc dầu này – gồm Omsk, Kirishi, Taneco, Volgograd, NORSI và Perm – chiếm khoảng một nửa sản lượng dầu diesel của Nga.
Do các đòn tập kích bằng drone tầm xa, nhà máy Kirishi hiện đã ngừng hoạt động hoàn toàn. Các nhà máy Volgograd và NORSI đang vận hành ở mức khoảng 25% công suất thiết kế. Nhà máy Taneco đã bị tấn công vào ngày 13/9. Mức độ thiệt hại tại đây vẫn đang được đánh giá.
Các cuộc tấn công này đã trở thành chuyện thường thấy. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính rằng cứ 3 ngày lại có một nhà máy lọc dầu của Nga bị UAV tấn công thành công trong 8 tháng đầu năm 2026.
Nga đã hạn chế xuất khẩu xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay để đảm bảo nguồn cung trong nước. Theo ước tính của các thương nhân được Reuters trích dẫn, xuất khẩu dầu diesel của nước này đã giảm xuống dưới 1 triệu tấn trong tháng 6. Tổng lượng xuất khẩu dầu diesel và gasoil đạt khoảng 1,8 triệu tấn.
Một năm trước đó, các nhà máy lọc dầu của Nga xuất khẩu khoảng 2,5 triệu tấn dầu diesel mỗi tháng, hoặc 3,3-3,4 triệu tấn nếu tính cả dầu gasoil chất lượng thấp hơn. Thổ Nhĩ Kỳ và Brazil từng là những bên nhập khẩu ít nhất một nửa lượng dầu diesel của Nga trước khi Moscow áp đặt các hạn chế.
Số lượng dầu diesel bị thiếu hụt này ảnh hưởng đến thị trường toàn cầu vốn đang khan hiếm nhiên liệu từ Trung Đông. Tuần trước, giá dầu diesel tại Mỹ lần đầu tiên vượt mốc 6 USD/gallon, trong khi biên lợi nhuận lọc dầu tăng lên do lượng hàng tồn kho sụt giảm.
Những vấn đề của Nga không chỉ dừng lại ở khâu lọc dầu. Tuần trước, IEA đã hạ dự báo sản lượng dầu thô của Nga xuống còn 8,7 triệu thùng/ngày cho năm 2026, sau khi sản lượng tháng 8 giảm xuống còn 8,36 triệu thùng/ngày – giảm 940.000 thùng/ngày so với tháng 1.
Các cuộc tấn công bằng drone tầm xa của Ukraine đã gây thiệt hại đáng kể cho các cơ sở vốn là xương sống trong hệ thống sản xuất nhiên liệu của Nga. Ảnh: Al Arabiya
Trong bối cảnh giá dầu quốc tế tăng trở lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã lên tiếng chỉ trích các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu Nga, cho rằng chúng là nguyên nhân khiến giá nhiên liệu toàn cầu tăng vọt, chứ không phải tại cuộc xung đột Iran.
Mới đây nhất, trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 14/9, nhà lãnh đạo Mỹ thông báo: "Ukraine đã đồng ý không tấn công các mục tiêu năng lượng của Nga. Nga cũng đã đồng ý làm như vậy!".
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngay lập tức đã phản ứng một cách thận trọng trước tuyên bố trên, đồng thời đặt điều kiện rõ ràng cho việc ngừng hành động.
"Nếu các đối tác có thể đảm bảo rằng Nga thực sự muốn kiềm chế, không tấn công hệ thống điện, các cơ sở năng lượng khác, cơ sở hạ tầng thiết yếu hay các tuyến vận chuyển lương thực của chúng tôi, thì tất nhiên, chúng tôi sẵn sàng đáp lại bằng việc ngừng các cuộc tấn công tương ứng", ông Zelensky cho biết.
Về phần mình, Nga ngày 15/9 cho biết, điều quan trọng là các tuyên bố về lệnh ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng với Ukraine – do Tổng thống Trump đưa ra một ngày trước đó – phải được "chuyển thành hành động thực tế".
Trả lời câu hỏi từ hãng tin Anadolu tại một cuộc họp báo ở thành phố Yekaterinburg, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết bà không thấy cần thiết phải bình luận thêm về chủ đề này vì Điện Kremlin trước đó đã đưa ra các tuyên bố về vấn đề đó.
"Giờ đây, điều quan trọng nhất là những tuyên bố này phải được chuyển thành hành động", bà Zakharova phát biểu tại cuộc họp báo diễn ra bên lề sự kiện Liên hoan Thanh niên Quốc tế 2026.
Trước đó cùng ngày, Điện Kremlin cho biết họ ủng hộ ý tưởng về lệnh ngừng bắn của ông Trump và lưu ý rằng Nga vẫn đang duy trì liên lạc với Mỹ về sáng kiến này.
"Nhìn chung, chúng tôi chắc chắn coi đó là một ý tưởng rất hay", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết tại một cuộc họp báo vào ngày 14/9.
Đồng thời, ông Peskov cũng nhận định rằng chỉ riêng lệnh ngừng bắn về năng lượng và các biện pháp đảm bảo vận hành an toàn cho các nhà máy lọc dầu sẽ không thể giải quyết được vấn đề cốt lõi đang ảnh hưởng đến thị trường sản phẩm dầu mỏ toàn cầu.
Minh Đức (Theo Oil Price, Anadolu)
