Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 20/5 đã đưa ra một đề xuất mới nhằm đẩy nhanh tiến trình hội nhập của Ukraine vào Liên minh châu Âu (EU) thông qua hình thức "thành viên liên kết".
Trong bức thư gửi Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa, mà giới truyền thông được tiếp cận, ông Merz nhấn mạnh cần có hành động táo bạo ngay lập tức vì "chúng ta không có thời gian để trì hoãn thêm nữa".
"Đã đến lúc phải mạnh dạn tiến lên với việc hội nhập EU của Ukraine thông qua các giải pháp đổi mới như những bước tiến tức thì", Thủ tướng Đức viết.
Theo đề xuất mới của ông Merz, Ukraine có thể tham gia ngay vào các cuộc họp của Hội đồng EU cấp lãnh đạo và bộ trưởng, có quyền phát biểu nhưng không có quyền biểu quyết.
Ukraine sẽ được bổ nhiệm một Ủy viên châu Âu không có quyền bỏ phiếu, các nghị sĩ châu Âu liên kết không có quyền biểu quyết, và được tham gia các cuộc họp quan trọng.
Đồng thời, quốc gia này vẫn tiếp tục con đường song song hướng tới tư cách thành viên đầy đủ bằng cách thực hiện các cải cách nội bộ về pháp quyền và các tiêu chuẩn khác.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Thủ tướng Đức Friedrich Merz. Ảnh: Le Monde
Ông Merz cho biết đã thảo luận về ý tưởng của mình với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và các lãnh đạo EU tại một hội nghị thượng đỉnh không chính thức ở Cộng hòa Síp hồi tháng 4.
"Mục tiêu của tôi là sớm đạt được thỏa thuận", ông Merz viết, nhấn mạnh rằng đây sẽ không chỉ là một "tư cách thành viên rút gọn", mà là bước tiến chính trị quan trọng, mang lại lợi ích cụ thể cho người dân Ukraine.
Theo kế hoạch, Ukraine sẽ được hưởng cơ chế hỗ trợ lẫn nhau của EU và tiếp cận một phần ngân sách khối. Đề xuất còn bao gồm cơ chế "snap-back" – hủy bỏ tư cách liên kết ngay lập tức nếu Ukraine thụt lùi về tiêu chuẩn pháp quyền.
"Đề xuất của tôi phản ánh tình hình đặc thù của Ukraine, một quốc gia đang chìm trong xung đột. Nó sẽ giúp tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc đàm phán hòa bình đang diễn ra như một phần của giải pháp hòa bình được đàm phán", ông Merz viết.
Mục tiêu của ông Merz là tạo động lực cho tiến trình mở rộng EU, vốn đang đình trệ. Trong bối cảnh đàm phán hòa bình do Mỹ dẫn dắt, EU có thể phải đối mặt với áp lực chấp nhận Ukraine sớm hơn dự kiến.
Đề xuất này giúp mang lại sự gần gũi thực sự với các thể chế cốt lõi của EU, hỗ trợ đàm phán hòa bình và tăng cường an ninh cho toàn châu lục.
Ông Merz khẳng định vẫn hướng tới mục tiêu Ukraine trở thành thành viên đầy đủ và kêu gọi khởi động ngay các đàm phán cần thiết, đồng thời đề xuất thành lập nhóm đặc nhiệm để xây dựng chi tiết.
Về các nước khác, đề xuất của Đức phân biệt rõ ràng: Ukraine nhận được tư cách "thành viên liên kết" đặc biệt do đang trong tình trạng xung đột, trong khi Moldova và các nước Tây Balkan sẽ nhận được tư cách "quan sát viên" thấp hơn, tham gia một số phiên họp chung và tiếp cận dần các chương trình, thị trường chung EU thông qua quá trình hội nhập từng bước.
Tuy nhiên, các nước EU như Áo, cùng nhau thành lập một nhóm không chính thức gọi là "Những người bạn của Tây Balkan", phản đối việc đối xử khác biệt với Ukraine so với các quốc gia đã chờ đợi gia nhập EU trong nhiều năm hơn.
Minh Đức (Theo DW, Euractiv)
