"Phải dựng nhà tạm thì mới được nhận tiền hỗ trợ"
Những ngày giáp Tết, thôn Na Nghịu, xã Yên Nhân, Thanh Hóa – nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc Thái – vẫn mang không khí trầm lắng. Đường sá đã được khơi thông, một số diện tích ruộng lúa được gieo cấy trở lại, nhưng dấu tích của thiên tai vẫn hiện hữu trong những căn nhà tạm bợ dựng vội giữa đồng hoặc trên nền đất cũ từng bị lũ cuốn.
Bão số 5 hồi tháng 8/2025 đã gây thiệt hại nghiêm trọng tại xã Yên Nhân.
Đã 6 tháng trôi qua kể từ trận bão lũ khiến gia đình tan hoang nhà cửa, vợ chồng anh Hải luôn sống trong tâm trạng thấp thỏm, chờ được an cư để ổn định cuộc sống.
"Xã có thông báo sau này sẽ có khu tái định cư cho các hộ mất nhà, nhưng tôi chưa biết đến khi nào", anh Hải cho hay.
Anh Vi Văn Hải đang cố gắng hoàn thiện căn nhà này để nhận đủ số tiền hỗ trợ 80 triệu đồng.
Được vận động làm nhà tạm để đón Tết, anh san gạt lại nền nhà cũ – nơi từng hứng trận lũ quét, sạt lở trong cơn bão số 10 hồi tháng 8/2025.
Theo anh Hải, vài ngày trước gia đình anh đã nhận được hỗ trợ 40 triệu đồng, cũng không biết lúc nào sẽ được nhận thêm 40 triệu đồng còn lại. "Nếu không có tái định cư nữa, chúng tôi đành ở lại đây luôn", anh Hải dự tính.
Chị Vi Thị Thắm và các con sẽ đón Tết trong căn nhà tạm vừa dựng này.
Cách đó không xa, gia đình chị Vi Thị Thắm (32 tuổi) sống trong một lán tạm được dựng từ những tấm gỗ nhặt lại sau lũ. Mất trắng nhà cửa và tài sản tích góp, cả gia đình từng ở nhờ người thân, dự định chờ có đất tái định cư rồi mới làm nhà. Tuy nhiên, chị được yêu cầu, chỉ khi dựng nhà ra lên thì mới được nhận tiền hỗ trợ.
Nỗi lo an cư trước thềm năm mới
Từng có cuộc sống ổn định với cửa hàng tạp hóa trong thôn, nhưng sau trận lũ quét, gia đình chị Lương Thị Chung (41 tuổi) rơi vào cảnh tay trắng. Các con phải đi ở nhờ, vợ chồng chị ra thành phố làm thuê mưu sinh.
Cuối năm, trở về quê, chị cùng chồng mượn góc vườn của người thân để dựng lán tạm được quây bằng những tấm bạt. "Năm nay sẽ là cái Tết buồn", chị trầm buồn.
Gia đình chị Lương Thị Chung cũng đang trú ngụ trong chiếc lán mới dựng.
Tại thôn Mỵ, giữa cánh đồng trống trải là 4 căn nhà tạm chắp vá từ gỗ vụn và tôn cũ, trống hoác, gió lùa tứ phía. Trong đó 3 hộ bị mất nhà do đợt bão số 5, còn 1 hộ bị mất nhà do mưa lũ từ năm 2022. Anh Vi Văn Long (42 tuổi) cho biết gia đình anh được chính quyền bố trí ra khu vực này dựng nhà tạm trong khi chờ tái định cư. "Có gì dùng nấy, miễn có chỗ trú ngụ, nói là dựng lán tạm nhưng cũng tốn ngót nghét 20 triệu đồng để mua vật liệu", anh nói.
Có 4 hộ dân dựng nhà tạm sống giữa cánh đồng thôn Mỵ, đều là các hộ bị sập nhà do mưa lũ.
Những mái nhà được dựng tạm từ những mảnh ghép bằng gỗ, tôn.
Giữa tháng 1 vừa qua, gia đình anh đã nhận mức hỗ trợ 40 triệu đồng. "Nghe nói có tái định cư nhưng cũng chưa biết lúc nào mới có, mà có vào khu tái định cư cũng chưa biết lấy đâu ra tiền để xây nhà", anh băn khoăn.
Đa số những người dân bị mất nhà đang sống tạm trong những lều lán để chờ đến khu tái định cư.
Ngay cả có đất tái định cư, họ cũng chưa biết lấy tiền đâu để làm nhà.
Không phải hộ nào cũng chờ tái định cư. Ở thôn Lửa, anh Lương Văn Đặng quyết định san gạt lại nền nhà cũ, chuẩn bị dựng nhà kiên cố. "Nhận 40 triệu đồng ban đầu, khi xây xong nhà sẽ được chi trả thêm", anh nói. Một số hộ khác trong thôn đã hoàn thiện nhà mới và kịp dọn vào ở trước Tết, như anh Vi Văn Tuấn. Chỉ còn vài công đoạn nữa, ngôi nhà gỗ sẽ hoàn thiện, gia đình có thể đón Tết trong nhà mới, "dù thế nào chúng tôi cũng phải vực dậy sau thiên tai, còn người là còn của, có nhà rồi, hi vọng sẽ ổn định lại cuộc sống cho gia đình", anh Tuấn nói.
Gia đình anh Vi Văn Tuấn không chờ tái định cư, mà dựng lại căn nhà gỗ từ vị trí từng bị sạt lở.
Anh Lương Văn Đặng cũng đang chuẩn bị dựng lại căn nhà tại vị trí cũ.
Theo UBND xã Yên Nhân, địa phương có 95 hộ bị ảnh hưởng bởi bão số 10, trong đó 21 hộ sập nhà hoàn toàn. Các hộ này được hỗ trợ 40 triệu đồng/hộ theo mức 1; những hộ thiệt hại nhẹ hơn hưởng mức hỗ trợ từ 10–20 triệu đồng. Toàn bộ kinh phí đợt đầu đã được chi trả, phần hỗ trợ bổ sung 40 triệu đồng cho hộ sập nhà hoàn toàn do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã phụ trách sẽ được chi trả sau.
Trao đổi với Người Đưa Tin về phản ánh của người dân, ông Hà Thanh Hắng, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Nhân, cho biết, sau bão lũ, các hộ thiệt hại nặng, mất nhà chủ yếu phải đi ở nhờ nhà người thân. Theo ông, việc ở chung kéo dài cũng phát sinh nhiều bất tiện trong sinh hoạt, nhất là trong thời điểm giáp Tết.
Từ thực tế đó, ông Hắng cho hay, địa phương đã vận động các hộ dân dựng nhà tạm để có chỗ ở ổn định trước mắt. “Trong quá trình các đoàn của tỉnh về kiểm tra, nếu các hộ bị sập nhà vẫn chưa có nơi ở tạm để đón Tết, địa phương sẽ gặp khó trong công tác quản lý, thậm chí phải kiểm điểm trách nhiệm”, ông nói.
Liên quan đến phương án tái định cư, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Nhân cho biết hiện mới có thôn Na Nghịu được bố trí khu tái định cư, dự kiến khoảng 60 hộ dân sẽ được sắp xếp vào ở. Tuy nhiên, dự án này phải sau Tết Nguyên đán mới có thể triển khai khởi công.
Với các thôn còn lại, như thôn Mỵ, ông Hắng cho hay phương án quy hoạch đã được xây dựng nhưng hiện chưa có kinh phí để thực hiện, nên chưa thể xác định thời điểm người dân có đất làm nhà mới. “Nếu các hộ làm nhà tạm, xã sẽ bố trí quỹ đất để ở tạm thời. Trường hợp không ra ở tạm, người dân có thể phải chờ rất lâu mới có chỗ ở ổn định”, ông nói.
Lý giải thêm về việc chi trả hỗ trợ, ông Hắng cho biết các hộ dân bị thiệt hại sau bão lũ hiện được tiếp cận hai nguồn kinh phí. Trong đó, nguồn từ UBND xã là khoản hỗ trợ khẩn cấp, đã được chi trả để người dân khắc phục khó khăn trước mắt.
Bên cạnh đó, còn có một nguồn hỗ trợ khác với mức tương đương do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phụ trách. Theo ông Hắng, nguồn kinh phí này có một số điều kiện kèm theo, trong đó yêu cầu người dân phải có nhà ở thực tế và hình ảnh cụ thể để làm căn cứ chi trả.
Yên Nhân thuộc huyện Thường Xuân cũ, cách trung tâm tỉnh Thanh Hóa khoảng 100km, là xã vùng đệm khu vực biên giới. Trong tháng 8 và tháng 9 trên địa bàn xã Yên Nhân xảy ra 3 đợt thiên tai (do bão số 3, số 5, số 10) gây thiệt hại đến tài sản, hoa màu, cây cối và nhà ở của người dân, ước thiệt hại khoảng hơn 29 tỷ đồng. Hiện tại, xã có 325 hộ với 1.476 nhân khẩu đang sinh sống nơi có nguy cơ xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất.
