Bước đột phá đạt được vào tối thứ Sáu khi các đại sứ EU tại Brussels thông qua lập trường chung nhằm đưa tiến trình đàm phán sang giai đoạn tiếp theo.
Lập trường này đi kèm với lộ trình về nhà nước pháp quyền và kế hoạch hành động liên quan đến quyền của các nhóm thiểu số – vấn đề từng là điểm bất đồng lớn nhất giữa Budapest và Kyiv. Kế hoạch hành động đã được điều chỉnh để phản ánh kết quả các cuộc tham vấn giữa hai bên.
Bước đi chính thức sẽ diễn ra vào ngày 15/6 tại Luxembourg, nơi EU sẽ tổ chức các hội nghị liên chính phủ riêng biệt với hai quốc gia ứng viên.
Trong tuyên bố chung, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cho biết: "Đây là sự ghi nhận đối với quyết tâm, lòng dũng cảm và những nỗ lực cải cách của cả hai quốc gia, ngay cả khi phải đối mặt với những thách thức vô cùng lớn".
"Hội nhập là một lựa chọn mang tính chiến lược. Bằng cách đưa các quốc gia xích lại gần nhau hơn, chúng ta củng cố hòa bình, an ninh và thịnh vượng trên toàn châu lục".
Đáp lại tuyên bố trên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho rằng quyết định này mang lại "sự hỗ trợ chính trị và tinh thần to lớn" cho người dân Ukraine.
"Ukraine đang tự bảo vệ mình và qua đó bảo vệ toàn bộ châu Âu – bảo vệ ý tưởng rằng các quốc gia châu Âu có thể cùng chung sống trong đoàn kết, tự do và hòa bình", ông Zelenskyy viết trên mạng xã hội.
"Như chúng tôi vẫn khẳng định, Ukraine đang làm những gì cần thiết, và điều quan trọng là EU cũng đang giữ lời hứa của mình".
Lộ trình gia nhập EU hiện bao gồm 6 cụm chủ đề và 33 chương đàm phán.
Cụm đầu tiên mang tên Các nguyên tắc nền tảng, tập trung vào các lĩnh vực như nhà nước pháp quyền, nhân quyền và hệ thống tư pháp. Đây được xem là điểm khởi đầu của quá trình đàm phán phức tạp để trở thành thành viên EU.
Ukraine mong muốn mở toàn bộ các cụm đàm phán ngay trong mùa hè này.
Mục tiêu đầy tham vọng này cũng nhận được sự ủng hộ từ Ủy ban châu Âu và nhiều quốc gia thành viên. Cộng hòa Síp, nước đang giữ chức Chủ tịch luân phiên của EU, đặt mục tiêu mở thêm ít nhất một cụm đàm phán nữa trước cuối tháng.
Một nhà ngoại giao cấp cao của EU nhận định: "Càng mở nhanh các cụm đàm phán còn lại thì càng tốt".
"Bất chấp những hoàn cảnh khó khăn mà Ukraine đang phải đối mặt, điều quan trọng là tiến trình cải cách phải được duy trì, bởi đó chính là bảo đảm tốt nhất cho một quá trình gia nhập suôn sẻ và nhanh chóng".
Tuy nhiên, việc mở khóa cụm đàm phán đầu tiên không đồng nghĩa với việc Ukraine sẽ được đẩy nhanh tiến trình gia nhập để bù đắp cho hai năm bị Hungary phủ quyết.
Các quốc gia thành viên muốn bảo đảm tính toàn vẹn và độ tin cậy của tiến trình đàm phán, vốn phải dựa trên nguyên tắc "đánh giá theo thành tích thực tế", đồng thời tránh những ý tưởng mang tính thử nghiệm như mô hình "thành viên liên kết" từng được Thủ tướng Đức đề xuất gần đây.
Quyết định ngày thứ Sáu cũng đặt ra câu hỏi về việc Ukraine và Moldova sẽ còn tiếp tục được xem xét như một cặp ứng viên song hành trong bao lâu trên con đường gia nhập EU.
Thế Hải (Theo Euronews, Aljazeera)
