Cuộc khủng hoảng nhân khẩu học của châu Âu không còn là thách thức của tương lai mà là thực tế đang diễn ra trên "cựu lục địa".
Theo báo cáo mới nhất của Ủy ban châu Âu (EC), dân số Liên minh châu Âu (EU) sẽ giảm 50 triệu người vào cuối thế kỷ này, đồng thời đang già hóa mạnh mẽ.
Dân số EU – hiện có khoảng 450 triệu người – dự kiến giảm xuống còn chưa đến 400 triệu vào năm 2100. Đến năm 2050, cứ 3 người châu Âu sẽ có một người từ 65 tuổi trở lên, so với tỉ lệ hiện nay là 1/5.
Bà Dubravka Šuica, Ủy viên EU phụ trách Dân số và Địa Trung Hải, nhấn mạnh đây là thành tựu về tuổi thọ nhưng cũng đặt ra những câu hỏi cơ bản.
"Làm thế nào để đảm bảo lực lượng lao động cần thiết? Làm thế nào để tài trợ cho lương hưu và chăm sóc sức khỏe?", bà Šuica cho biết khi trình bày báo cáo.
Báo cáo, được công bố đầu tuần này, chỉ ra rằng dân số của khối gồm 27 quốc gia sẽ đạt đỉnh vào năm 2029 trước khi suy giảm trong những thập kỷ tới.
Báo cáo cũng nêu bật những thách thức lớn mà EU phải đối mặt từ vấn đề dân số già hóa, trong đó Litva (Lithuania) là một ví dụ điển hình.
Cuộc khủng hoảng nhân khẩu học của châu Âu không còn là thách thức của tương lai mà là thực tế đang diễn ra trên “cựu lục địa”. Ảnh: Daily Sabah
Tại Litva, tỉ lệ tử vong tiếp tục vượt xa tỉ lệ sinh. Mỗi năm chỉ có khoảng 18.000 trẻ em chào đời ở quốc gia vùng Baltic, trong khi khoảng 38.000 người tử vong, dẫn đến dân số giảm tự nhiên khoảng 20.000 người/năm.
Ông Daumantas Stumbrys, phó giáo sư Khoa Triết học, Đại học Vilnius, cho biết nguyên nhân chính là cấu trúc dân số bất lợi. "Chúng tôi có ương đối ít người trong độ tuổi lao động, dân số cao tuổi lớn và tỉ lệ sinh thấp", ông nói.
Dự báo dân số Litva cho thấy xu hướng suy giảm rõ rệt trong những thập kỷ tới. Với dân số hiện khoảng 2,8 triệu người, các kịch bản khác nhau dự đoán dân số có thể giảm xuống chỉ còn 1,3 triệu vào năm 2100, hoặc lạc quan hơn là khoảng 2,3 triệu, tùy thuộc vào các giả định về tỉ lệ sinh, tỉ lệ tử và di cư.
Theo các dự báo của Eurostat được các quan chức Litva trích dẫn, Litva và nước láng giềng Latvia sẽ trải qua mức suy giảm dân số mạnh nhất trong EU.
EC khẳng định, chỉ riêng di cư không thể đảo ngược xu hướng suy giảm dân số. Mặc dù di cư có thể giúp giảm thiếu hụt lao động, nhưng đòi hỏi đầu tư lớn vào nhà ở, cơ sở hạ tầng và chính sách hòa nhập.
Ông Jacob Funk Kirkegaard, chuyên gia cấp cao tại tổ chức tư vấn Bruegel có trụ sở tại Brussels, cho biết các nước thành công với di cư thường tập trung thu hút sinh viên và lao động chuyên môn thay vì chỉ dùng di cư để tăng dân số.
Để ứng phó với già hóa dân số, nâng tuổi nghỉ hưu được xem là biện pháp hiệu quả nhất, vì vừa kéo dài thời gian làm việc vừa giảm thời gian chi trả lương hưu.
Theo vị chuyên gia, việc tăng tỉ lệ sinh khó khăn hơn, đòi hỏi chính phủ hỗ trợ người dân muốn có con thông qua mở rộng dịch vụ chăm sóc trẻ em giá cả phải chăng và tạo điều kiện dễ dàng hơn cho cha mẹ quay trở lại làm việc, bao gồm cả thông qua việc làm bán thời gian và các hình thức làm việc linh hoạt.
EC đang xem xét thành lập một cơ quan chuyên nghiên cứu các xu hướng nhân khẩu học, và trước đó đã khuyến khích các nước thành viên lập một bộ chuyên trách vấn đề dân số. Hiện chỉ có Croatia, Slovenia và Italy có bộ như vậy.
Khủng hoảng dân số ở Litva nói riêng và EU nói chung không chỉ là vấn đề số liệu mà đang ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế, hệ thống an sinh xã hội và tương lai phát triển.
Việc hành động kịp thời với các chính sách toàn diện về sinh đẻ, di cư và lao động là cần thiết để giảm thiểu hậu quả lâu dài.
Minh Đức (Theo LRT, Baltic News Network)
