Các Bộ trưởng Quốc phòng châu Âu bắt đầu nhóm họp tại Brussels vào sáng 28/9 (giờ địa phuơng) để thảo luận về việc tăng cường hỗ trợ cho Ukraine cũng như củng cố khả năng phòng thủ trên không và trên biển của khối, Euronews đưa tin.
Theo Euronews, trong bối cảnh những tác động từ cuộc xung đột tại Ukraine vẫn tiếp tục lan rộng khắp châu Âu, các bộ trưởng sẽ thảo luận về việc cụ thể hóa đề xuất táo bạo của Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen về một cơ chế khẩn cấp của khối nhằm ứng phó với các mối đe dọa hỗn hợp.
Đề xuất này từng được người đứng đầu cơ quan điều hành EU công bố trong bài phát biểu thường niên về tình hình liên minh trước Nghị viện châu Âu tại Strasbourg vào ngày 16/9.
Cuộc họp của Hội đồng Đối ngoại sẽ do Đại diện cấp cao của EU về Chính sách Đối ngoại và An ninh, bà Kaja Kallas, chủ trì. Các đại biểu tham dự cũng sẽ xem xét vấn đề tăng cường năng lực phòng không cho Ukraine. Cụ thể, cuộc thảo luận sẽ đề cập đến việc cung cấp cho Kiev tên lửa đánh chặn cho các hệ thống Patriot.
Đại diện cấp cao của EU về Chính sách Đối ngoại và An ninh, bà Kaja Kallas, chủ trì cuộc họp của Hội đồng Đối ngoại với các Bộ trưởng Quốc phòng EU. Ảnh: EEAS
Một quan chức EU am hiểu vấn đề an ninh đã chia sẻ với các phóng viên, trong đó có Angela Skujins của Euronews, rằng vẫn còn dư địa cho đối thoại giữa khối này và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), đặc biệt là về các vụ drone xâm nhập không phận và cách tăng cường năng lực phòng thủ. Tuy nhiên, vấn đề lớn hơn đặt ra là làm thế nào để tránh sự chồng chéo giữa hai khối.
Trao đổi với Euronews, cựu Ngoại trưởng Litva Gabrielius Landsbergis thừa nhận rằng vấn đề chồng chéo trách nhiệm và hành động giữa các bên là mối quan ngại hàng đầu; song ông cũng khẳng định các đồng minh cần quyết liệt hơn trong việc triển khai các biện pháp đối phó với những mối đe dọa này, nhất là tại sườn phía Đông của châu Âu.
Tuy nhiên, ông Landsbergis cũng cho rằng thách thức lớn nhất đối với "cựu lục địa" trong 12 tháng tới là việc tăng cường hỗ trợ tài chính cho Ukraine – quốc gia đang chìm trong một cuộc xung đột toàn diện với Nga.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã nêu rõ nhu cầu cần 23,5 tỷ Euro (27 tỷ USD) để củng cố quân đội và duy trì hoạt động phòng thủ.
Trong khi đó, Thủ tướng Serhii Ukraine Koretskyi ngày 27/9 cho biết khoảng 6 tỷ Euro (6,8 tỷ USD) sẽ được huy động thông qua các biện pháp cắt giảm chi tiêu nghiêm ngặt, còn các đối tác quốc tế dự kiến sẽ hỗ trợ phần kinh phí còn thiếu.
Một vấn đề tế nhị cần được thảo luận lúc này là liệu châu Âu nên tiếp tục gây sức ép buộc Kiev thực hiện các cải cách cần thiết để được giải ngân thêm vốn, hay nên mở rộng nguồn tài chính mà không kèm theo các điều kiện khắt khe.
"Chúng ta có thể lập luận rằng họ cần thực hiện cải cách – dù có thể tiến trình này diễn ra chậm hơn mong muốn của chúng ta – nhưng câu hỏi đặt ra là: Liệu chúng ta có để Ukraine ngừng phòng thủ chỉ vì thiếu kinh phí hay không?", ông Landsbergis chia sẻ với Euronews.
"Và tôi tin rằng đó sẽ là vấn đề quan trọng nhất trong năm tới", cựu Ngoại trưởng Litva kết luận.
Trước lỗ hổng ngân sách hàng chục tỷ Euro của Ukraine, trong bối cảnh EU tìm cách đáp ứng nhu cầu quốc phòng của Kiev khi mùa đông đang đến gần, Bộ trưởng Ngoại giao Ireland Helen McEntee nói với RTE rằng vấn đề về khối tài sản trị giá hàng trăm tỷ Euro của Nga đang bị phong tỏa cần được "tiếp tục xem xét".
Cụ thể, theo RTE, khoảng 210 tỷ Euro (239 tỷ USD) tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga đã bị phong tỏa chỉ vài ngày sau khi nước này phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine vào tháng 2/2022; trong đó, khoảng 185 tỷ Euro (210 tỷ USD) hiện vẫn đang được lưu giữ tại Euroclear – một tổ chức lưu ký chứng khoán của Bỉ.
Tháng 12 năm ngoái, các nhà lãnh đạo EU đã không thể thuyết phục Bỉ đồng ý cho phép sử dụng số tài sản này làm bảo đảm cho một khoản vay dài hạn nhằm đáp ứng các nhu cầu về quân sự và ngân sách của Ukraine.
Thay vào đó, EU đã nhất trí phát hành khoản nợ chung trị giá 90 tỷ Euro (102 tỷ USD) hỗ trợ Ukraine trong vòng 2 năm, thông qua việc sử dụng cơ chế hợp tác tăng cường để vượt qua sự phản đối từ Hungary.
Minh Đức (Theo Euronews, RTE)
