Tối 12/6 (giờ Việt Nam), hàng triệu người dùng trên khắp thế giới bất ngờ không thể truy cập Facebook, Instagram, Messenger và một phần dịch vụ WhatsApp. Sự cố diện rộng kéo dài nhiều giờ không chỉ làm gián đoạn hoạt động của người dùng mà còn đặt ra câu hỏi lớn về tác động đối với đế chế Meta và khối tài sản khổng lồ của tỷ phú Mark Zuckerberg.
Facebook sập trên diện rộng tối 12/6.
Bất ngờ Facebook sập toàn cầu khiến nhiều người "đứng hình"
Theo dữ liệu từ Downdetector, thời điểm cao nhất ghi nhận hơn 113.000 báo cáo lỗi liên quan đến Facebook và khoảng 10.000 báo cáo lỗi đối với Instagram. Nhiều người dùng không thể đăng nhập, tải nội dung hoặc gửi tin nhắn, trong khi các doanh nghiệp phụ thuộc vào nền tảng Meta gần như tê liệt hoạt động trực tuyến.
Dù Facebook không còn là nguồn tăng trưởng duy nhất của Meta, hệ sinh thái gồm Facebook, Instagram và mạng lưới quảng cáo số vẫn là cỗ máy kiếm tiền chủ lực của tập đoàn. Theo các báo cáo tài chính gần đây, hơn 95% doanh thu của Meta đến từ quảng cáo trực tuyến.
Điều đó đồng nghĩa, mỗi phút các nền tảng ngừng hoạt động đều có thể làm gián đoạn việc phân phối quảng cáo, ảnh hưởng đến chiến dịch tiếp thị của hàng triệu doanh nghiệp trên toàn cầu.
Vì sao Mark Zuckerberg có thể "bốc hơi" hàng tỷ USD chỉ sau vài giờ?
Meta có thực sự mất hàng tỷ USD? Câu trả lời là có, nhưng không hoàn toàn theo cách nhiều người nghĩ.
Khi Facebook và Instagram gặp sự cố, doanh thu quảng cáo không biến mất ngay lập tức. Phần lớn ngân sách quảng cáo chỉ bị trì hoãn trong thời gian hệ thống ngừng hoạt động và sẽ tiếp tục được phân phối sau khi dịch vụ được khôi phục.
Các chuyên gia công nghệ nhận định rằng một sự cố kéo dài vài giờ khó tạo ra cú sốc đáng kể đối với kết quả kinh doanh quý hoặc năm của Meta. Thiệt hại trực tiếp về doanh thu thường nhỏ hơn rất nhiều so với những gì công chúng hình dung.
Tuy nhiên, điều khiến giới đầu tư lo ngại hơn nằm ở yếu tố niềm tin. Hàng triệu cửa hàng trực tuyến, nhà bán lẻ và doanh nghiệp nhỏ hiện xem Facebook và Instagram là kênh bán hàng, chăm sóc khách hàng và tìm kiếm doanh thu quan trọng nhất. Mỗi lần nền tảng gặp trục trặc đều đặt ra câu hỏi về độ ổn định của hạ tầng công nghệ phía sau.
Mark Zuckerberg có thể bốc hơi hàng tỷ USD theo nhịp biến động của cổ phiếu Meta.
Mỗi khi Facebook gặp sự cố, thị trường chứng khoán thường phản ứng gần như ngay lập tức.
Mark Zuckerberg hiện là cổ đông lớn nhất của Meta với lượng cổ phiếu trị giá hàng trăm tỷ USD. Vì vậy, tài sản của ông biến động trực tiếp theo giá cổ phiếu công ty.
Chỉ cần cổ phiếu Meta giảm 1%, khối tài sản của Zuckerberg có thể mất đi hàng tỷ USD trên giấy tờ. Ngược lại, khi cổ phiếu phục hồi, số tiền này cũng nhanh chóng quay trở lại.
Đây là hiện tượng quen thuộc với các tỷ phú công nghệ như Elon Musk, Jeff Bezos hay chính Zuckerberg. Trong nhiều trường hợp, họ có thể mất 5–10 tỷ USD chỉ sau một phiên giao dịch nhưng cũng lấy lại toàn bộ giá trị đó trong những ngày tiếp theo khi thị trường hồi phục.
Vì vậy, khái niệm "mất hàng tỷ USD" thường phản ánh sự biến động giá trị tài sản trên sàn chứng khoán hơn là khoản tiền thực sự bị rút khỏi tài khoản của các tỷ phú.
Nếu sự cố ngày 12/6 chỉ kéo dài vài giờ, tác động tài chính đối với Meta có thể không quá nghiêm trọng. Nhưng điều đáng chú ý hơn là mức độ phụ thuộc ngày càng lớn của nền kinh tế số vào các nền tảng công nghệ khổng lồ.
Ngày nay, Facebook, Instagram, Messenger và WhatsApp không còn đơn thuần là mạng xã hội. Chúng đã trở thành hạ tầng giao tiếp, tiếp thị và bán hàng của hàng triệu doanh nghiệp trên toàn thế giới.
Khi hệ thống đồng loạt ngừng hoạt động, không chỉ người dùng cá nhân bị ảnh hưởng mà cả chuỗi hoạt động kinh doanh số cũng bị gián đoạn. Nhiều cửa hàng mất kênh liên lạc với khách hàng, các chiến dịch quảng cáo bị đình trệ và giao dịch trực tuyến buộc phải tạm dừng.
Sự cố lần này một lần nữa cho thấy chỉ cần một nền tảng công nghệ gặp trục trặc, tác động có thể lan rộng tới hàng triệu doanh nghiệp và người dùng trên toàn cầu. Đây cũng là lời nhắc nhở rằng trong kỷ nguyên số, rủi ro lớn nhất không phải là vài giờ thất thu quảng cáo, mà là sự phụ thuộc ngày càng sâu của nền kinh tế vào một số ít "gã khổng lồ" công nghệ.
Trúc Chi (t/h Tiền Phong, Dân Việt)
