Hà Nội điều chỉnh giá dịch vụ thu gom, xử lý rác theo lộ trình
Từ ngày 1/1/2026, Hà Nội áp dụng Quyết định số 4996/QĐ-UBND quy định giá dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt giai đoạn 2026-2027.
Từ 1/1/2026, Hà Nội đã áp dụng chính sách thu phí dịch vụ môi trường mới.
Theo quy định, đối với hộ gia đình, cá nhân tại khu vực phường, mức giá dịch vụ được điều chỉnh theo từng giai đoạn. Mức phí trong 2 quý đầu năm 2026 là 10.000 đồng/người/tháng, sau đó tăng lên 15.000 đồng/người/tháng vào nửa cuối năm 2026. Sang năm 2027, mức phí tiếp tục tăng lên 21.000 đồng/người/tháng trong 2 quý đầu năm và đạt mức 30.000 đồng/người/tháng vào 2 quý cuối năm.
Đối với cơ quan, tổ chức, cơ sở sản xuất, kinh doanh và các chủ nguồn thải, giá dịch vụ được xác định theo khối lượng rác phát sinh thực tế với mức 1.175 đồng/kg.
Việc điều chỉnh này nhằm từng bước thực hiện nguyên tắc "người gây ô nhiễm phải trả chi phí", phù hợp với định hướng của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, đồng thời tạo cơ sở để tiến tới tính đúng, tính đủ chi phí thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt.
Thực tế triển khai tại cơ sở cho thấy việc áp dụng chính sách mới không hoàn toàn thuận lợi.
Đại diện một số địa phương cho biết quá trình điều chỉnh giá dịch vụ diễn ra trong bối cảnh hợp đồng vệ sinh môi trường, đấu thầu và bàn giao dịch vụ chưa đồng bộ với thời điểm chính sách có hiệu lực. Điều này khiến chính quyền cơ sở gặp nhiều khó khăn trong công tác tuyên truyền, vận động người dân cũng như xử lý các khoản phải điều chỉnh theo lộ trình mới.
Đặc biệt, việc áp dụng phương thức thu theo khối lượng rác phát sinh hay thu khoán theo đầu người tại các khu chung cư còn gặp nhiều thách thức.
Một tòa nhà có thể có hàng trăm, thậm chí hàng nghìn căn hộ với số lượng cư dân biến động liên tục. Bên cạnh các hộ ở thường xuyên còn có căn hộ cho thuê, lưu trú ngắn hạn, căn hộ chưa có người ở hoặc kết hợp làm văn phòng, kinh doanh dịch vụ. Việc xác định chính xác số người sử dụng hay lượng rác phát sinh của từng căn hộ vì vậy không đơn giản trong điều kiện vận hành thực tế.
Bên cạnh đó, một số Ban quản trị đã phản ánh việc xác định khối lượng rác phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng còn phát sinh chênh lệch giữa số liệu giám sát và số liệu do đơn vị thu gom cung cấp. Những khác biệt này có thể ảnh hưởng đến tổng chi phí dịch vụ mà tòa nhà phải thanh toán, từ đó đặt ra yêu cầu về minh bạch trong công tác giám sát, xác nhận sản lượng và phân bổ chi phí.
Vì sao nhiều chung cư thu phí rác theo m2?
Trước khi chính sách mới được áp dụng, tại nhiều chung cư thương mại, chi phí thu gom và xử lý rác chưa được thể hiện thành một khoản độc lập. Theo tìm hiểu của phóng viên, có dự án được chủ đầu tư hỗ trợ phí này trong giai đoạn đầu vận hành, có dự án đưa khoản chi này vào phí quản lý chung.
Khi giá dịch vụ được điều chỉnh, nhiều dự án chung cư đã lựa chọn phương án tách riêng khoản phí thu gom rác trên hóa đơn nhằm minh bạch cơ cấu chi phí. Đồng thời, các Ban quản trị và đơn vị quản lý vận hành đã đề xuất tiếp tục phân bổ khoản chi này theo diện tích căn hộ.
Theo đại diện các đơn vị này, việc phân bổ theo diện tích căn hộ được lựa chọn nhằm bảo đảm tính thống nhất với cơ chế quản lý tài chính của tòa nhà. Trong thực tế, việc xác định số người cư trú hoặc lượng rác phát sinh của từng căn hộ còn gặp nhiều khó khăn do đặc thù vận hành của các khu chung cư. Vì vậy, phương án này được kỳ vọng sẽ hạn chế những vướng mắc trong quá trình thu và phân bổ chi phí.
Nhiều chung cư đã tách phí thu gom rác riêng và thu phí theo m2.
Đại diện Ban quản trị một chung cư tại Hà Nội cho biết, mức phí ghi trên hóa đơn theo đơn vị m² không phải là đơn vị tính giá dịch vụ do thành phố quy định, mà là phương thức phân bổ tổng chi phí thu gom và xử lý rác của toàn bộ tòa nhà cho các căn hộ.
"Sau khi Ban quản trị làm việc với Ban quản lý và rà soát hợp đồng dịch vụ, các bên thống nhất tiếp tục phân bổ chi phí theo diện tích căn hộ để bảo đảm đồng bộ với cơ chế thu phí quản lý đang áp dụng nhiều năm qua. Việc này giúp hạn chế phải thay đổi toàn bộ phương thức thu, đồng thời tạo thuận lợi trong quá trình quản lý tài chính của tòa nhà", vị đại diện cho biết.
Theo các chuyên gia, cùng với việc thực hiện lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ của thành phố, việc công khai căn cứ tính phí, phương thức phân bổ và cơ cấu chi phí sẽ giúp cư dân hiểu rõ hơn những thay đổi trên hóa đơn, qua đó tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai chính sách.
Trong bối cảnh đó, việc nhiều chung cư lựa chọn tách riêng khoản phí thu gom rác trên hóa đơn được xem là một giải pháp để cư dân nhận biết rõ cơ cấu các khoản chi thay vì gộp chung trong phí quản lý như trước.
Thu Hà
