Theo Kế hoạch tổng thể về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn Thủ đô, Hà Nội phấn đấu trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, tiến tới nhóm dẫn đầu khu vực Đông Nam Á, trên nền tảng thể chế vượt trội, hạ tầng đồng bộ và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Thành phố hướng tới phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo mở, hội nhập; hình thành chuỗi năng lực "nghiên cứu - làm chủ - chuyển giao - thương mại hóa" đối với các công nghệ chiến lược, đồng thời phát triển đội ngũ doanh nghiệp công nghệ có khả năng vươn tầm toàn cầu.
Đáng chú ý, Hà Nội đặt mục tiêu đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế đạt trên 57%; tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trong tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu đạt tối thiểu 50%.
Để hiện thực hóa những mục tiêu này, bên cạnh đầu tư hạ tầng và hoàn thiện thể chế, thành phố xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yêu cầu quan trọng. Hà Nội không chỉ cần chuyên gia, nhà khoa học có trình độ chuyên môn sâu mà còn cần những người có khả năng nghiên cứu, đề xuất giải pháp và trực tiếp tham gia giải quyết các vấn đề từ thực tiễn.
Hà Nội phấn đấu trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước (Ảnh: Hữu Thắng).
Nghị quyết số 92/2026/NQ-HĐND của HĐND Thành phố về cơ chế, chính sách thu hút và trọng dụng người có tài năng trên địa bàn Thủ đô đã mở rộng đối tượng và phương thức thu hút. Bên cạnh chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, nhà quản lý trình độ cao, chính sách còn hướng tới nhà khoa học trẻ, sinh viên tốt nghiệp xuất sắc và cá nhân có năng lực đặc biệt trong các lĩnh vực ưu tiên.
Các hình thức tuyển dụng, hợp đồng lao động, hỗ trợ ban đầu, điều kiện làm việc và chế độ đãi ngộ cũng được đa dạng hóa. Đặc biệt, chính sách thu hút nhân tài được gắn với nhiệm vụ phát triển của thành phố thông qua cơ chế hỗ trợ đào tạo nghiên cứu sinh phục vụ giải quyết các bài toán lớn.
Gắn đào tạo nhân tài với những bài toán lớn của Thủ đô
PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội nhấn mạnh, chính sách hỗ trợ đào tạo nghiên cứu sinh phục vụ các "bài toán lớn" đánh dấu bước chuyển trong tư duy phát triển nhân lực chất lượng cao của Thủ đô.
Theo ông Tuấn, điểm cốt lõi không chỉ nằm ở việc hỗ trợ tài chính cho người học mà còn ở tinh thần chủ động gắn đào tạo trình độ cao với nhu cầu thực tiễn. Chính sách hướng tới ba giá trị: chuyển từ "đào tạo cái mình có" sang "đào tạo cái Hà Nội cần"; biến tiềm lực tri thức thành năng lực giải quyết vấn đề và thúc đẩy ứng dụng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Thay vì đào tạo xong mới tìm nơi ứng dụng, thành phố chủ động đặt hàng các bài toán lớn về quản trị đô thị, chuyển đổi số và phát triển kinh tế - xã hội. Nghiên cứu sinh được tham gia giải quyết những vấn đề thực tiễn ngay trong quá trình thực hiện luận án.
PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội (Ảnh: Sở Khoa học và Công nghệ).
Hà Nội hiện có mạng lưới viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ trí thức lớn. Theo Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, chính sách hỗ trợ nghiên cứu sinh sẽ tạo cầu nối giữa thành phố với giới khoa học. Đặc biệt, cơ chế ưu tiên các đề tài có sự tham gia của đơn vị thụ hưởng giúp rút ngắn khoảng cách từ kết quả nghiên cứu đến ứng dụng trong thực tiễn.
Quá trình hỗ trợ được gắn với các cột mốc cụ thể như thử nghiệm, công bố quốc tế và đăng ký sở hữu trí tuệ. Qua đó, sản phẩm đầu ra không chỉ dừng ở luận án tiến sĩ mà hướng tới những giải pháp có khả năng chuyển giao, ứng dụng.
"Giá trị thước đo của chính sách này không nằm ở số lượng tấm bằng tiến sĩ, mà ở việc phát triển một thế hệ nhà khoa học trẻ vừa tinh thông chuyên môn, vừa nắm bắt sâu sắc hơi thở của Thủ đô. Đây chính là mảnh ghép quan trọng giúp Hà Nội hiện thực hóa các chính sách nhân lực đỉnh cao theo tinh thần Luật Thủ đô năm 2026", ông Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh.
Đổi mới cách thu hút, trọng dụng và sử dụng người tài
Theo Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, để phát huy tối đa năng lực của đội ngũ trí thức, chuyên gia trong giai đoạn phát triển mới, thành phố cần chiến lược toàn diện, kết hợp đồng bộ giữa thể chế, cơ chế tài chính và môi trường sáng tạo.
Trên cơ sở các khung pháp lý mới của Trung ương và thành phố, Sở Khoa học và Công nghệ tập trung triển khai 5 nhóm giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất, chuyển từ thu hút nhân sự đơn thuần sang đặt hàng chuyên gia giải quyết các bài toán lớn. Theo đó, thành phố xác định rõ những vấn đề cần giải quyết, yêu cầu cụ thể và sản phẩm đầu ra có thể đo lường để lựa chọn, mời gọi chuyên gia tham gia đúng lĩnh vực, đúng nhiệm vụ.
Thứ hai, gắn thu hút với trọng dụng và trao quyền. Người có tài năng cần được bố trí công việc phù hợp sở trường, ưu tiên điều kiện và thiết bị nghiên cứu, đồng thời được trao quyền chủ động tương xứng với trách nhiệm. Hiệu quả công việc và sản phẩm thực tế sẽ là căn cứ quan trọng để đánh giá năng lực, đóng góp của chuyên gia.
Thứ ba, đa dạng hóa phương thức hợp tác, mở rộng thu hút trí thức ngoài khu vực công. Thành phố sẽ vận dụng các cơ chế tại Nghị định số 249/2025/NĐ-CP và Nghị quyết số 92/2026/NQ-HĐND để linh hoạt tuyển dụng, ký hợp đồng thực hiện nhiệm vụ theo dự án, tiếp nhận đề cử hoặc hồ sơ tự ứng cử, với chế độ thù lao phù hợp.
Hà Nội cần chiến lược toàn diện, kết hợp đồng bộ giữa thể chế, cơ chế tài chính và môi trường sáng tạo (Ảnh: Hữu Thắng).
Thứ tư, hoàn thiện hệ sinh thái nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Cùng với triển khai các chính sách về khởi nghiệp, sở hữu trí tuệ và hạ tầng khoa học, công nghệ, Hà Nội chú trọng phát triển phòng thí nghiệm hiện đại, không gian đổi mới sáng tạo, tạo điều kiện để nhà khoa học yên tâm nghiên cứu và cống hiến.
Thứ năm, mở rộng mạng lưới chuyên gia toàn cầu và triển khai cơ chế "Kiến trúc sư trưởng". Thành phố hướng tới thu hút trí thức kiều bào, chuyên gia quốc tế; đồng thời nghiên cứu, triển khai mô hình Kiến trúc sư trưởng cấp tỉnh, cấp dự án theo Nghị định số 231/2025/NĐ-CP nhằm quy tụ, điều phối các nhóm nghiên cứu, giải quyết những vấn đề kỹ thuật phức tạp.
Về lâu dài, Hà Nội hướng tới xây dựng hệ sinh thái phát triển nhân lực đồng bộ, từ phát hiện tài năng trẻ, hỗ trợ nghiên cứu sinh giải quyết các bài toán thực tiễn đến trọng dụng chuyên gia và thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu.
Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh, khi nhà khoa học không chỉ được bảo đảm điều kiện làm việc, đãi ngộ phù hợp mà còn có cơ hội tham gia giải quyết những vấn đề lớn, tạo ra sản phẩm có giá trị thực tiễn và khẳng định năng lực, đó sẽ là nền tảng để thu hút, giữ chân nhân tài, đóng góp vào mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Thủ đô.
