Từ giao thông kết nối liên vùng, hạ tầng khu, cụm công nghiệp đến logistics, tỉnh từng bước hoàn thiện nền tảng vật chất để mở rộng không gian phát triển, thu hút đầu tư và tạo thêm dư địa cho những động lực tăng trưởng mới.
Từ lợi thế vị trí đến lợi thế kết nối liên vùng
Trong một không gian phát triển mới, lợi thế về vị trí chỉ thực sự được chuyển hóa thành lợi thế kinh tế khi được nâng đỡ bởi hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ. Đây cũng là lý do Phú Thọ xác định phát triển hạ tầng giao thông kết nối nội vùng, liên vùng là một trong những trọng tâm của giai đoạn 2026–2030.
Theo Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026–2030, tỉnh định hướng đẩy nhanh tiến độ, hoàn thiện các tuyến giao thông liên vùng và các tuyến kết nối với cao tốc, trung tâm đô thị, công nghiệp, du lịch, văn hóa; trong đó có các tuyến kết nối với cao tốc Nội Bài - Lào Cai, cao tốc Tuyên Quang - Phú Thọ, tuyến cao tốc CT03 Hòa Lạc - Mộc Châu, các cầu qua sông Lô, sông Hồng, sông Đà và hệ thống giao thông kết nối với tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Tỉnh cũng định hướng phối hợp hoàn thành tuyến đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và tuyến cao tốc Bắc Nam phía Tây (CT.02) từ Tuyên Quang - Phú Thọ - Hà Nội.
Cầu Vĩnh Thịnh kết nối với tuyến đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai, đường Hồ Chí Minh đi các tỉnh phía bắc Phú Thọ xác định là "hạ tầng của hạ tầng", mở rộng không gian phát triển kinh tế cho giai đoạn 2026–2030. (Ảnh nguồn internet)
Đây không đơn thuần là câu chuyện xây thêm những tuyến đường mới. Đằng sau mỗi tuyến kết nối là khả năng mở rộng không gian sản xuất, rút ngắn khoảng cách giữa các trung tâm kinh tế, tạo điều kiện lưu chuyển hàng hóa, kết nối thị trường và nâng cao khả năng tiếp cận của doanh nghiệp với các chuỗi cung ứng.
Đáng chú ý, định hướng phát triển không gian của tỉnh được đặt trong mối liên kết giữa 04 vùng động lực và 05 hành lang kinh tế. Các hành lang được tổ chức gắn với những trục giao thông và các trung tâm đô thị, công nghiệp, dịch vụ, từng bước hình thành mạng lưới liên kết thay vì phát triển theo những không gian kinh tế riêng lẻ.
Thực tế 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy, Phú Thọ đang dành sự quan tâm lớn cho các dự án giao thông trọng điểm, nhất là những dự án kết nối khu, cụm công nghiệp và kết nối liên vùng. Tiến độ triển khai các dự án được chú trọng, trong khi thủ tục đầu tư các dự án giao thông tiếp tục được tích cực thực hiện. Đến ngày 30/6/2026, tổng vốn đầu tư công vốn ngân sách nhà nước giải ngân đạt 6.950,536 tỷ đồng, tương đương 33,7% kế hoạch vốn đã giao và 36,7% kế hoạch do Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn mức giải ngân trung bình của cả nước là 35,5%.
Khu công nghiệp: Từ quỹ đất sản xuất đến hệ sinh thái công nghiệp mới
Nếu giao thông là "mạch máu" kết nối các không gian kinh tế thì khu công nghiệp chính là nơi tập trung năng lực sản xuất. Với Phú Thọ, phát triển hạ tầng khu, cụm công nghiệp đang được đặt trong yêu cầu cao hơn: không chỉ tạo quỹ đất mà phải từng bước hình thành những không gian sản xuất đồng bộ, hiện đại và bền vững.
Theo báo cáo 6 tháng đầu năm 2026, trên địa bàn tỉnh đã thành lập 31 khu công nghiệp và 66 cụm công nghiệp. Tiến độ triển khai các dự án, đặc biệt các dự án trọng điểm, dự án kết nối khu, cụm công nghiệp và dự án kết nối liên vùng được chú trọng; hạ tầng khu, cụm công nghiệp tiếp tục được đẩy mạnh.
Từ nền tảng đó, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026–2030 đặt ra định hướng tiếp tục tập trung đầu tư cơ sở hạ tầng khu, cụm công nghiệp; hoàn thiện hạ tầng các khu công nghiệp đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, tạo quỹ đất sạch để thu hút đầu tư.
Đáng chú ý, định hướng phát triển khu công nghiệp của Phú Thọ không dừng ở việc gia tăng số lượng. Tỉnh hướng tới chuyển đổi khu công nghiệp sang mô hình khu công nghiệp sinh thái, gắn với tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn; ưu tiên thu hút các dự án quy mô lớn, thân thiện với môi trường và các ngành công nghệ cao như điện tử, chíp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo có khả năng tạo sức lan tỏa, dẫn dắt và liên kết chuỗi giá trị.
Mục tiêu dài hạn cũng được xác định khá rõ: đến năm 2028 phấn đấu giải quyết dứt điểm những tồn tại để đưa toàn bộ các khu công nghiệp đã được thành lập còn lại đi vào hoạt động. Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu hoàn thành thủ tục thành lập thêm từ 22–27 khu công nghiệp có điều kiện thuận lợi theo nhu cầu phát triển đất sạch và hạ tầng khu công nghiệp; hướng tới có ít nhất một khu công nghiệp công nghệ cao, một khu công nghiệp tiệm cận tiêu chuẩn khu công nghiệp sinh thái và nâng tổng số khu công nghiệp được thành lập lên khoảng 50–55 khu.
Tính đến 6 tháng đầu năm 2026, Phú Thọ có 31 KCN và 66 cụm công nghiệp, đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình KCN xanh, hiện đại. (Ảnh minh họa)
Như vậy, bài toán đặt ra không còn đơn thuần là "có thêm khu công nghiệp", mà là nâng chất lượng hạ tầng để thay đổi chất lượng dòng vốn. Khi hạ tầng công nghiệp được chuẩn hóa, gắn với yêu cầu xanh và công nghệ cao, Phú Thọ có thêm cơ sở để chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn những dự án có giá trị gia tăng cao, khả năng liên kết chuỗi và sức lan tỏa lớn.
Logistics: Mắt xích kết nối sản xuất với thị trường
Một nền kinh tế có quy mô sản xuất ngày càng lớn sẽ cần một hệ thống logistics tương xứng. Vì vậy, trong định hướng phát triển 2026–2030, logistics được Phú Thọ đặt cùng nhóm hạ tầng giao thông và khu công nghiệp như một cấu phần quan trọng của không gian kinh tế mới.
Kế hoạch của tỉnh xác định quy hoạch, phát triển đồng bộ hạ tầng logistics, tập trung vào các đầu mối giao thông và khu công nghiệp; xây dựng Khu trung tâm thương mại tự do (FTZ), các trung tâm logistics cấp vùng, kho ngoại quan, hệ thống kho vận và cơ sở phân phối hiện đại, gắn với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và các ga của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Trong đó, việc sớm hoàn thành Trung tâm Logistics ICD Bình Xuyên và mở rộng Trung tâm Logistics ICD Việt Trì được xác định trong định hướng phát triển kết cấu hạ tầng logistics của tỉnh, gắn với tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, các tuyến giao thông chiến lược và những khu vực sản xuất hàng hóa lớn.
Khi giao thông, khu công nghiệp và logistics được quy hoạch trong cùng một chỉnh thể, giá trị của hạ tầng không còn được đo bằng từng tuyến đường hay từng khu đất riêng lẻ. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng hình thành một chuỗi kết nối liên hoàn, giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường thuận lợi hơn, nâng cao năng lực lưu chuyển hàng hóa và tăng sức cạnh tranh của toàn bộ không gian kinh tế.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu đưa Phú Thọ trở thành một trong những cực tăng trưởng của vùng Thủ đô và vùng Trung du và miền núi phía Bắc, đồng thời trở thành trung tâm phát triển công nghiệp, thương mại và logistics theo định hướng đến năm 2030.
Quy hoạch đi trước, mở rộng không gian phát triển
Một điểm đáng chú ý trong chiến lược hạ tầng của Phú Thọ là hạ tầng không được đặt tách rời khỏi quy hoạch và tổ chức không gian kinh tế.
Kế hoạch 5 năm 2026–2030 xác định tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống quy hoạch; điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo hướng đồng bộ với các chiến lược liên kết vùng; đồng thời tổ chức, phát triển 04 vùng động lực và 05 hành lang kinh tế gắn với nhau để thúc đẩy tăng trưởng và tạo hiệu ứng lan tỏa.
Cách tiếp cận này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Phú Thọ đang đứng trước yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển trên quy mô lớn. Hạ tầng giao thông, khu công nghiệp, logistics, đô thị và các vùng sản xuất vì thế cần được đặt trong cùng một bài toán quy hoạch, thay vì triển khai rời rạc.
Vì vậy, phát triển hạ tầng trong giai đoạn tới không chỉ là câu chuyện đầu tư thêm nguồn lực mà còn là bài toán tổ chức lại và sử dụng hiệu quả các nguồn lực hiện có. Mục tiêu của Phú Thọ trong giai đoạn 2026–2030 là phấn đấu tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 11–12%/năm, quy mô GRDP cao gấp hơn hai lần năm 2025; tổng vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn trong 5 năm đạt trên 910.000 tỷ đồng.
Để hiện thực hóa những mục tiêu này, tỉnh xác định xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, hiện đại là một trong những khâu đột phá, với trọng tâm gồm hạ tầng số, hạ tầng khu công nghiệp, hạ tầng logistics, hạ tầng giao thông kết nối nội vùng, liên vùng và hạ tầng đô thị mới.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, kinh tế Phú Thọ tăng trưởng 10,18% so với cùng kỳ, đứng thứ nhất trong 9 tỉnh vùng Trung du và miền núi phía Bắc và thứ 7 trong 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 14,9%, riêng công nghiệp tăng xấp xỉ 16%.
Những con số này cho thấy nền kinh tế đang có đà tăng trưởng tích cực, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu về một nền tảng hạ tầng đủ sức đáp ứng quy mô sản xuất và không gian phát triển ngày càng lớn.
Bởi vậy, thước đo thành công của hạ tầng Phú Thọ giai đoạn 2026–2030 không chỉ tính bằng số ki-lô-mét đường hay số hecta KCN, mà được đo đếm bằng năng lực sản xuất mới được tạo ra, số việc làm chất lượng cao và nguồn thu ngân sách bền vững. Đầu tư cho hạ tầng hôm nay chính là mở rộng giới hạn tăng trưởng cho Phú Thọ trong nhiều thập kỷ tới.
Hà Anh
