Hai lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ
Một ngày nắng nhẹ, chúng tôi tìm đến căn nhà nhỏ nằm trong con ngõ ở khối 13, phường Trường Vinh, tỉnh Nghệ An. Đó là nơi Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Sáu đã sống cả đời người, đi qua chiến tranh, mất mát và chứng kiến những đổi thay của đất nước.
Ở tuổi 103, Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Sáu vẫn chưa quên ký ức về 2 người con trai.
Nghe tiếng người vào nhà, mẹ khẽ hỏi: "Ai đó con?". Giọng nói đã chậm hơn theo tuổi tác nhưng vẫn ấm áp và hiền từ. Ở tuổi 103, dáng mẹ gầy, làn da đã hằn sâu dấu vết thời gian, mái tóc bạc trắng như cước.
Mẹ Sáu có 4 người con, gồm 3 trai, 1 gái, trong đó 2 người con trai là liệt sĩ. Chồng mẹ cũng từng tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau chiến tranh, ông trở về làm việc tại cảng Bến Thủy rồi mất năm 2000.
Sinh ra bên dòng Lam, cuộc sống của mẹ Sáu ngày ấy cũng bình dị như bao người phụ nữ xứ Nghệ khác. Chồng đi làm công nhân ở cảng, còn mẹ quanh năm tảo tần với ruộng đồng nơi bãi bồi ven sông.
Thời điểm đó, Vinh - Bến Thủy trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt của máy bay Mỹ. Trong khói lửa chiến tranh, những người con trai của mẹ lần lượt khoác lên mình chiếc áo lính, ra đi bảo vệ đất nước.
Bức ảnh mẹ Lê Thị Sáu chụp với vợ chồng người con trai cả trước ngày anh vào Nam chiến đấu.
Năm 1964, anh Lê Huy Minh (con trai cả) lên đường nhập ngũ khi tuổi đời còn chưa đầy đôi mươi. Người em trai là Lê Huy Trường cũng tham gia dân quân tự vệ, ngày đêm bám trụ bảo vệ các chuyến hàng chi viện cho chiến trường miền Nam.
Rồi nỗi đau chiến tranh ập đến, đó là một buổi trưa đầu tháng 6/1965. Khi ấy, cuộc chiến ở Vinh đang diễn ra khốc liệt. Mẹ đang ở nhà thì nghe tin dữ, người con trai Lê Huy Trường bị trúng bom.
"Lúc đó chân tay mẹ rụng rời…", mẹ kể, giọng chậm lại. Chỉ vài giờ sau khi nhập viện, anh Trường không qua khỏi vì vết thương quá nặng. Ngày đó, anh Trường chỉ mới 18 tuổi và là Tiểu đội trưởng dân quân.
Hơn 60 năm đã trôi qua nhưng với mẹ Sáu, hình ảnh người con trai ấy vẫn như còn đâu đây. Mẹ nhớ Trường ham học, chăm chỉ. Những ngày còn đi học, một buổi anh đến trường, một buổi đi chăn trâu, cắt cỏ nhưng lúc nào bên mình cũng kẹp theo quyển sách.
Vào năm 2014, mẹ Lê Thị Sáu đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Mẹ Việt Nam Anh hùng.
Bảy năm sau, khi nỗi đau mất người con út vẫn còn chưa nguôi, mẹ lại nhận thêm một giấy báo tử nữa. Người con trai cả của mẹ, anh Lê Huy Minh, hy sinh nơi chiến trường miền Nam vào năm 1972.
Điều khiến mẹ day dứt nhất là anh Minh lên đường khi vừa cưới vợ đúng một ngày. Từ ngày nhập ngũ cho đến lúc hy sinh, anh chưa một lần được trở về thăm nhà.
Trong căn nhà nhỏ, mẹ vẫn giữ gìn cẩn thận tấm ảnh hiếm hoi của con trai. Đó là bức ảnh chụp vội trước ngày anh lên đường vào chiến trường rồi mãi mãi không trở về.
Trọn đời son sắt với Tổ quốc
Chiến tranh đã lùi xa, người Mẹ Việt Nam Anh hùng dẫu tuổi cao, trí nhớ không còn minh mẫn như trước, nhưng có những ký ức chưa bao giờ xoá nhoà.
Thế nhưng, vượt lên trên tất cả đau thương và mất mát, mẹ Lê Thị Sáu vẫn luôn giữ cho mình sự điềm đạm, nhân hậu và niềm tin son sắt vào Đảng, Nhà nước. Điều khiến mẹ luôn tự hào là chồng và các con đã sống, chiến đấu và hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.
Sáng 15/5/2025, trong chương trình thăm và làm việc tại Nghệ An, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đến thăm, tặng quà Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Sáu. Ảnh Phan Tuyết.
Những tấm huân chương chiến công và danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng được treo trang trọng trên tường là phần thưởng ghi nhận công lao và sự hy sinh của mẹ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đó cũng là sự tri ân sâu sắc của dân tộc đối với những người mẹ đã hiến dâng những người thân yêu nhất cho đất nước.
Nhắc đến niềm vui gần đây, mẹ xúc động kể về lần Tổng Bí thư Tô Lâm đến thăm, tặng quà vào tháng 5/2025. Mỗi dịp lễ tết, cấp ủy, chính quyền địa phương và các tổ chức, đoàn thể đều tới thăm với mẹ.
Bà Nguyễn Thị An, đại diện Phòng Văn hóa – Xã hội phường Trường Vinh, cho biết, cụ Lê Thị Sáu hiện là Mẹ Việt Nam Anh hùng duy nhất trên địa bàn. Trong cuộc sống thường ngày, cụ luôn là tấm gương để con cháu noi theo bởi sự giản dị, đức hy sinh và nghị lực đáng quý.
"Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Sáu đang được hưởng đầy đủ các chế độ, trợ cấp hằng tháng, bảo hiểm y tế 100% và các chính sách chăm lo khác. Địa phương thường xuyên đến thăm hỏi, động viên, quan tâm chăm sóc, cố gắng hết sức hỗ trợ, để cụ có thể an yên lúc tuổi già", đại diện phường Trường Vinh cho hay.
