Sáng 15/7, tiếp tục chương trình chất vấn tại kỳ họp thứ 5 HĐND Thành phố Hà Nội, đại biểu Lê Văn Đức (Tổ đại biểu số 9) chất vấn Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội về công tác quy hoạch và phát triển hệ thống thoát nước trên địa bàn.
Đại biểu cho biết, Quy hoạch thoát nước Thủ đô được phê duyệt từ năm 2012 với thông số thiết kế dựa trên lượng mưa khoảng 310mm trong hai ngày, tương ứng chu kỳ lặp lại 10 năm.
Tuy nhiên, những năm gần đây Hà Nội liên tiếp ghi nhận các trận mưa cực đoan, có nơi lượng mưa đạt 500-600mm chỉ trong một ngày, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống thoát nước hiện hữu, gây ngập úng kéo dài tại nhiều khu vực. Dù vậy, các yếu tố mới này vẫn chưa được cập nhật vào quy hoạch.
Bên cạnh đó, quy hoạch thoát nước lưu vực sông Đáy và việc xác định cao độ nền xây dựng cũng chưa được điều chỉnh, ảnh hưởng đến quá trình triển khai các dự án thoát nước.
Đại biểu đề nghị Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm đối với việc chậm cập nhật Quy hoạch thoát nước Thủ đô; cơ sở xác định vị trí, quy mô và cao độ các hồ điều hòa; phương án ứng phó khi quy hoạch thay đổi, cũng như các giải pháp phát triển hạ tầng thoát nước theo hướng thân thiện với môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đại biểu Lê Văn Đức (Ảnh: Quang Thái).
Trả lời chất vấn, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, Quy hoạch thoát nước Thủ đô đã được triển khai trong suốt 13 năm qua, gắn với quá trình điều chỉnh quy hoạch chung của thành phố.
Theo ông Kỳ Anh, quy hoạch này được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô năm 2011 và được phê duyệt theo Quyết định số 725 năm 2013. Trong giai đoạn 2023-2024, cùng với việc điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô theo Quyết định số 1668 của Thủ tướng Chính phủ, các nội dung về quy hoạch thoát nước cũng tiếp tục được nghiên cứu, cập nhật.
Ông đánh giá, quy hoạch giai đoạn trước cơ bản đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị trong từng thời kỳ. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai đã bộc lộ nhiều hạn chế.
Hiện nay, hệ thống thoát nước của Hà Nội mới đáp ứng khoảng 20% công suất theo yêu cầu quy hoạch. Hệ thống hồ điều hòa và các công trình thoát nước mới được đầu tư khoảng 20%, riêng diện tích hồ điều hòa chỉ đạt khoảng 18% so với quy hoạch. Đây là một trong những "điểm nghẽn" đã nhiều lần được lãnh đạo Trung ương, thành phố và các đại biểu HĐND chỉ ra.
Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh (Ảnh: Quang Thái).
Theo Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở đã phối hợp với Sở Xây dựng rà soát các nội dung liên quan. Theo quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, quy hoạch thoát nước, thoát nước thải và quy hoạch cao độ nền là một bộ phận của quy hoạch hạ tầng kỹ thuật.
Trong thời gian tới, Sở Xây dựng sẽ là cơ quan chủ trì lập quy hoạch, còn Sở Quy hoạch - Kiến trúc phối hợp rà soát, hoàn thiện các nội dung liên quan.
Quy hoạch mới hướng tới giải quyết căn cơ tình trạng ngập úng
Đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết Sở Quy hoạch - Kiến trúc đã ban hành kế hoạch triển khai.
Theo định hướng mới, tổng diện tích hồ điều hòa của Hà Nội sẽ đạt trên 8.000ha, tăng khoảng 20-25% so với quy hoạch trước nhằm nâng cao năng lực tiêu thoát nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và tình trạng mưa cực đoan.
Đáng chú ý, quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm cũng lần đầu tiên nghiên cứu đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm theo mô hình đô thị hiện đại. Cùng với giao thông và đường sắt đô thị, thành phố sẽ quy hoạch hệ thống bể chứa nước ngầm và công trình thoát nước ngầm để tăng khả năng điều tiết, tiêu thoát nước.
Về tiến độ điều chỉnh quy hoạch, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc cho biết Sở đã thống nhất với Sở Xây dựng về nhiệm vụ và lộ trình thực hiện. Dự kiến trong tháng 9/2026, Quy hoạch thoát nước và thoát nước thải của Hà Nội sẽ được phê duyệt và công bố công khai để HĐND thành phố và người dân giám sát.
Song song với đó, Hà Nội đang đẩy nhanh tiến độ 13 công trình thoát nước cấp bách, trong đó có 6 dự án hồ điều hòa cùng nhiều dự án cải tạo kênh mương, cống và trạm bơm.
Hồ điều hòa Phú Đô nhìn từ trên cao (Ảnh: Hữu Thắng).
Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết các sở, ngành sẽ tiếp tục rà soát, cập nhật các yếu tố mới trong quá trình điều chỉnh quy hoạch, gồm tính toán lại tần suất mưa thiết kế, rà soát quy mô trạm bơm, sông, kênh, hồ điều hòa và tích hợp các kịch bản biến đổi khí hậu từ năm 2025 trở đi.
Theo Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc, nếu hoàn thành khoảng 80% khối lượng còn lại của Quy hoạch thoát nước theo Quyết định số 725, Hà Nội cơ bản có thể giải quyết tình trạng ngập úng đô thị. Cùng với việc triển khai Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật đa tầng, đa lớp, thành phố sẽ có nền tảng để xử lý căn cơ bài toán ngập úng trong thời gian tới.
Đầu tư hơn 132.000 tỷ đồng để nâng cấp thoát nước, chống ngập
Cũng tại kỳ họp, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng đã giải trình nhiều nội dung liên quan đến công tác thoát nước, chống úng ngập và quản lý hạ tầng đô thị.
Tiếp thu các ý kiến của đại biểu, ông Trương Việt Dũng thẳng thắn nhìn nhận sau 13 năm triển khai Quy hoạch thoát nước Thủ đô (Quy hoạch 725), khoảng cách giữa quy hoạch và thực tiễn đầu tư vẫn còn rất lớn.
Theo đó, lưu vực sông Đáy mới đạt công suất tiêu thoát nước 164,5 m³/giây so với quy hoạch 811 m³/giây; diện tích hồ điều hòa mới đạt khoảng 1.015ha, tương đương 18,7% mục tiêu.
Để khắc phục, Hà Nội đang hoàn thiện quy hoạch thoát nước điều chỉnh và quy hoạch cốt nền, làm cơ sở ban hành Đề án thoát nước và chống úng ngập giai đoạn 2026-2030. Thành phố đặt mục tiêu nâng công suất các trạm bơm đầu mối lên khoảng 774 m³/giây, mở rộng diện tích hồ điều hòa lên khoảng 21.250ha.
Theo ông Trương Việt Dũng, tổng nhu cầu vốn sơ bộ cho đề án khoảng 132.000 tỷ đồng, trong đó 32.000 tỷ đồng từ ngân sách và khoảng 100.000 tỷ đồng huy động từ nguồn xã hội hóa, ODA, PPP và các nguồn vốn hợp pháp khác. Thành phố sẽ chuyển từ đầu tư theo từng dự án sang đầu tư theo lưu vực nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hệ thống thoát nước.
Lãnh đạo UBND Tp.Hà Nội cũng cho biết, thành phố sẽ thay đổi tư duy đầu tư, chuyển từ phân bổ vốn cho từng dự án riêng lẻ sang đầu tư theo lưu vực và liên lưu vực nhằm nâng cao hiệu quả quản trị hệ thống thoát nước.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng đã giải trình nhiều nội dung liên quan đến công tác thoát nước, chống úng ngập (Ảnh: Quang Thái).
Liên quan đến quản lý hạ tầng đô thị, lãnh đạo UBND Tp.Hà Nội cho biết hiện còn 26/52 khu đô thị chưa hoàn tất bàn giao hạ tầng kỹ thuật. Thành phố sẽ xử lý dứt điểm trong năm 2026; chủ đầu tư không chấp hành sẽ không được giao dự án mới hoặc bị hạn chế tham gia các dự án trên địa bàn.
Dự kiến, giai đoạn tới Hà Nội sẽ triển khai từ 7-10 dự án với tổng nguồn lực huy động ngoài ngân sách khoảng 100.000 tỷ đồng. Trong đó, có 5 dự án có khả năng triển khai ngay bằng nguồn vốn xã hội hóa, gồm các dự án Cổ Nhuế 1, Cổ Nhuế 2 và Liên Mạc 1, khi nhiều nhà đầu tư đã bày tỏ sự sẵn sàng tham gia.
Đáng chú ý, đề án cũng tính đến nguồn lực dành cho chuyển đổi số trong lĩnh vực thoát nước, bao gồm đầu tư hệ thống giám sát, điều hành thông minh và hạ tầng dữ liệu. Nguồn vốn sẽ được huy động theo hình thức hỗn hợp từ ngân sách và xã hội hóa, với kinh phí dự kiến khoảng 1.544 tỷ đồng mỗi năm. Hiện các nội dung này đã được thành phố tính toán sơ bộ và sẽ được hoàn thiện sau khi quy hoạch được phê duyệt để làm cơ sở triển khai đề án.
