Xây dựng các mô hình do phụ nữ DTTS làm chủ
Bản Yên Hòa (xã Mỹ Lý, tỉnh Nghệ An) là bản thuộc vùng biên giới với nước bàn Lào với hơn 95 hộ dân là người đồng bào Thái sinh sống; là một bản có nghề truyền thống lâu đời về trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ, dệt vải thổ cẩm.
Các sản phẩm dệt thổ cẩm của chị em phụ nữ trong bản không chỉ nổi tiếng trong tỉnh mà còn nổi tiếng với nhân dân nước bạn Lào vùng biên giới và khách thập phương khi về với bản làng.
Tổ hợp tác thổ cẩm giúp chị em phụ nữ DTTS đoàn kết, bám nghề, gìn giữ bản sắc văn hóa...
Mặc dù nghề truyền thống tại bản được quan tâm giữ gìn và phát triển góp phần phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tuy nhiên việc tiêu thụ gặp rất nhiều khó khăn. Đã có thời điểm nghề dệt thổ cẩm đang dần mai một nếu không có các cấp chính quyền vào cuộc.
Đổi thay bắt đầu khi mô hình "Tổ hợp tác thổ cẩm Yên Hòa" tại xã Mỹ Lý được hình thành từ Dự án 8 Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS&MN giai đoạn 2021 – 2025. Việc giữ gìn và phát triển nghề dệt thổ cẩm đã góp phần vào chiến lược phát triển du lịch của xã, tạo thu nhập ổn định cho người dân địa phương.
Sau những ngày mùa màng bận rộn, chị em lại quây quần bên nhau, cần mẫn với xa quay sợi, khung dệt tạo ra những sản phẩm hết sức độc đáo. Từ khi nghề dệt được phục hồi, phụ nữ trong bản có thêm thu nhập trong thời gian nông nhàn, mỗi tháng từ 2-3 triệu đồng tùy thời gian và sản lượng dệt.
Nếu như trước đây, sản phẩm của đồng bào chủ yếu quanh quẩn trong các bản làng thì nay, sản phẩm của họ được kết nối với thị trường không chỉ trong tỉnh, mà còn ở nhiều địa phương trong cả nước.
Điều đáng nói, từ việc duy trì nghề dệt thổ cẩm truyền thống đã tạo ra tiềm năng lớn trong phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch cộng đồng và sinh thái. Việc bảo tồn nghề không chỉ gìn giữ bản sắc văn hóa mà còn tạo sinh kế cho chị em phụ nữ dân tộc thiểu số, thu hút du khách đến trải nghiệm và tìm hiểu đời sống văn hóa địa phương.
Đáng mừng hơn, vào ngày 10/6 vừa qua, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận nghề dệt thổ cẩm của người Thái tại Nghệ An là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình nghề thủ công truyền thống. Điều này sẽ mở ra cơ hội đưa nghề dệt thổ cẩm trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng của miền Tây xứ Nghệ, góp phần bảo tồn di sản văn hóa và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Trao "chìa khóa" thoát nghèo cho phụ nữ dân tộc thiểu số
Trao đổi với phóng viên, bà Phạm Thị Cẩm, ban công tác phụ nữ, Hội LHPN tỉnh Nghệ An cho biết, Dự án 8 "Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em", Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS&MN giai đoạn 2021 - 2025, đã tạo nguồn lực cho Ban Thường vụ Hội LHPN tỉnh Nghệ An triển khai nhiều mô hình sinh kế thiết thực, tạo việc làm cho hàng nghìn phụ nữ đồng bào dân tộc thiểu số.
Nghề dệt thổ cẩm hồi sinh đã thu hút nhiều khách du lịch đến tham quan, mua sắm.
Cho đến nay, Hội LHPN tỉnh Nghệ An đã thành lập 12 mô hình tổ nhóm sinh kế, tổ hợp tác do phụ nữ làm chủ/đồng làm chủ ứng dụng công nghệ 4.0; thành lập 41 mô hình địa chỉ tin cậy giúp phát hiện, lên tiếng hỗ trợ người bị bạo lực.
Nhiều mô hình sinh kế bền vững, vừa tận dụng được sở trường của bà con, vừa cung cấp sản phẩm nông nghiệp xanh đáp ứng thị trường xuất khẩu, góp phần cải thiện đời sống người dân vùng cao. Đơn cử như mô hình "Tổ nhóm sinh kế đan lát thủ công mỹ nghệ" tại xã Cam Lâm; mô hình "Tổ hợp tác trồng cây dược liệu và chế biến tinh dầu" tại xã Châu Cường; mô hình "Tổ hợp tác thổ cẩm Yên Hòa" tại xã Mỹ Lý; mô hình "Tổ sinh kế sản xuất gạo nếp cẩm" tại xã Nga My...
"Bình đẳng giới trong thực hiện Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 tại Nghệ An được thể hiện rõ qua việc phụ nữ được tạo điều kiện tham gia các mô hình sinh kế mới từ trồng cây dược liệu, chăn nuôi gia súc tập trung đến nông nghiệp hữu cơ... Các mô hình này không chỉ giúp hộ nghèo, cận nghèo có thêm việc làm, mà còn giúp phụ nữ nâng cao kỹ năng sản xuất, quản lý kinh tế hộ, từng bước làm chủ thu nhập", bà Phạm Thị Cẩm thông tin.
Không dừng lại ở kinh tế, các chương trình còn chú trọng nâng cao đời sống tinh thần, tăng cường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, giúp phụ nữ và trẻ em vùng khó khăn được chăm lo tốt hơn. Có thể nói, việc lồng ghép bình đẳng giới vào các chương trình mục tiêu quốc gia đã giúp nguồn lực được phân bổ công bằng hơn, tạo cơ hội để phụ nữ phát huy tiềm năng, đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Với sự chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ từ cấp ủy, chính quyền, hội đoàn thể và sự đồng thuận của người dân, việc thực hiện Dự án 8, Chương trình MTQG 1719 đã tác động tích cực, sâu rộng đến từng chi hội và chị em phụ nữ, nhất là ở các bản làng vùng sâu, vùng xa. Nhận thức của chị em phụ nữ cũng như cộng về vị thế, vai trò của phụ nữ trong gia đình và xã hội đã được nâng lên rõ rệt. Đây cũng chính là tiền đề quan trọng để xây dựng gia đình hạnh phúc, xã hội bình đẳng.
Bài 5: "Hạt nhân" xóa bỏ định kiến giới và trao quyền cho phụ nữ dân tộc thiểu số Nghệ An
Nguyễn Oanh – Anh Ngọc
