Nhà Trắng ngày 6/1 cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thảo luận các phương án để giành quyền kiểm soát Greenland, bao gồm cả việc sử dụng quân đội Mỹ, bất chấp sự phản đối của châu Âu.
Ông Trump coi việc kiểm soát Greenland là một ưu tiên an ninh quốc gia của Mỹ, cần thiết để "răn đe các đối thủ trong khu vực Bắc Cực", Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết trong một tuyên bố.
"Tổng thống và đội ngũ của ông đang thảo luận một loạt các phương án để theo đuổi mục tiêu chính sách đối ngoại quan trọng này, và tất nhiên, việc sử dụng quân đội Mỹ luôn là một lựa chọn mà tổng tư lệnh có thể cân nhắc", bà Leavitt cho biết trong tuyên bố với AFP.
Greenland, hòn đảo lớn nhất thế giới nhưng chỉ có dân số chưa đến 60.000 người, đã nhiều lần tuyên bố không muốn trở thành một phần của Mỹ. Washington vốn đã có một căn cứ quân sự ở đây.
Căn cứ không gian Pituffik của Mỹ ở Greenland, năm 2023. Ảnh: NY Times
Những tuyên bố mới nhất của chính quyền Trump về Greenland làm dấy lên lo ngại ở châu Âu về tương lai của liên minh xuyên Đại Tây Dương.
Việc quân đội Mỹ chiếm Greenland từ một đồng minh lâu năm, Đan Mạch, sẽ gây chấn động mạnh mẽ trong NATO và làm sâu sắc thêm sự chia rẽ giữa ông Trump và các nhà lãnh đạo châu Âu.
Các nhà lãnh đạo Pháp, Đức, Italy, Ba Lan, Tây Ban Nha và Vương quốc Anh cùng với Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen ngày 6/1 đưa ra tuyên bố tái khẳng định rằng Greenland "thuộc về người dân của nó".
"Chỉ có Đan Mạch và Greenland, và chỉ riêng họ, mới có quyền quyết định các vấn đề liên quan đến Đan Mạch và Greenland", tuyên bố của các lãnh đạo châu Âu nêu rõ.
Thủ tướng Canada Mark Carney cũng bày tỏ sự ủng hộ, thông báo rằng Toàn quyền Mary Simon, người gốc Inuit, và Bộ trưởng Ngoại giao Anita Anand sẽ đến thăm Greenland vào đầu tháng tới.
Trong một tuyên bố riêng, Bộ trưởng Ngoại giao các nước Bắc Âu – Phần Lan, Iceland, Na Uy, Thụy Điển và Đan Mạch – cũng nhấn mạnh quyền tự quyết của Greenland trong việc giải quyết các vấn đề của mình.
Họ cũng lưu ý rằng họ đã tăng cường đầu tư vào an ninh Bắc Cực, và đề nghị sẽ làm nhiều hơn nữa khi tham vấn với Mỹ và các đồng minh NATO khác.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cũng cảnh báo rằng các mối đe dọa chống lại một thành viên NATO sẽ làm suy yếu uy tín của liên minh.
"Không thành viên nào nên tấn công hoặc đe dọa một thành viên khác của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Nếu không, NATO sẽ mất đi ý nghĩa của nó", ông Tusk nói.
Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen hoan nghênh cam kết đoàn kết của các nhà lãnh đạo châu Âu và nhắc lại lời kêu gọi Mỹ về một "cuộc đối thoại tôn trọng".
Cũng trong ngày 6/1, Thống đốc Louisiana Jeff Landry, người được ông Trump bổ nhiệm làm Đặc phái viên của Mỹ về Greenland, cho biết ông không quan tâm đến việc nói chuyện với người dân Đan Mạch hoặc các nhà ngoại giao châu Âu về Greenland.
Thay vào đó, ông Landry nói rằng ông muốn có những cuộc trò chuyện trực tiếp với cư dân Greenland.
"Tôi muốn nói chuyện với những người muốn có cơ hội cải thiện chất lượng cuộc sống ở Greenland", vị thống đốc Đảng Cộng hòa nói trên một chương trình phát thanh của Fox News.
Trong một diễn biến khác, tờ Wall Street Journal đưa tin rằng Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã nói với các nhà lập pháp Mỹ trong phiên điều trần trước quốc hội rằng mục tiêu của chính quyền là mua hòn đảo này từ Đan Mạch.
Ngày 4/1, ông Trump ám chỉ rằng quyết định về Greenland có thể được đưa ra "trong khoảng 2 tháng nữa", một khi tình hình ở Venezuela ổn định.
Minh Đức (Theo Al Jazeera, France24)
