Hơn hai năm "chèo lái" Quốc Cường Gia Lai của doanh nhân Nguyễn Quốc Cường khi mẹ vướng vòng lao lý

Nhận chức Tổng Giám đốc chỉ ba ngày sau khi mẹ bị bắt, ông Nguyễn Quốc Cường trải qua hơn hai năm điều hành Quốc Cường Gia Lai (QCGL, HoSE: QCG) với trọng tâm là xử lý nghĩa vụ tài chính liên quan dự án Phước Kiển, thoái vốn và thu xếp dòng tiền. 

Dù đã chuyển nhượng các dự án thủy điện, doanh nghiệp vẫn chưa đạt kế hoạch kinh doanh, trong khi khoản tiền phải hoàn trả để nhận lại dự án bất động sản còn khoảng 1.471 tỷ đồng.

Từ biến cố nhân sự đến bài toán Phước Kiển

Ngày 19/7/2024, Bộ Công an thông tin việc khởi tố, bắt tạm giam bà Nguyễn Thị Như Loan, Tổng Giám đốc QCGL, liên quan vụ án khu đất 39-39B Bến Vân Đồn tại Tp.HCM. Ba ngày sau, HĐQT bổ nhiệm ông Nguyễn Quốc Cường - con trai bà Loan làm Tổng Giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật.

Sinh năm 1982, ông Cường từng là thành viên HĐQT và Phó Tổng Giám đốc QCGL trước khi rời doanh nghiệp năm 2018 để kinh doanh riêng, trong đó có lĩnh vực bất động sản. Tại thời điểm trở lại, ông sở hữu 537.500 cổ phiếu QCG, tương đương khoảng 0,2% vốn điều lệ.

Tại ĐHĐCĐ thường niên tháng 7/2024, ông Cường thẳng thắn thừa nhận việc nhận chức diễn ra bất ngờ và cần thời gian rà soát hoạt động doanh nghiệp. Khi đó, tổng nợ phải trả được ông ước tính khoảng 4.900-5.000 tỷ đồng. Ông nhận định nợ vay chưa phải áp lực lớn, đồng thời cho biết công ty có thể cân nhắc bán thêm công ty con nếu gặp khó khăn trong việc xử lý hàng tồn kho.

Thách thức lớn nhất là nghĩa vụ hoàn trả hơn 2.882 tỷ đồng nhận từ CTCP Đầu tư Sunny Island theo thỏa thuận liên quan dự án Khu dân cư Bắc Phước Kiển, Nhà Bè, Tp.HCM, từ năm 2017. Theo bản án phúc thẩm tháng 12/2024 trong vụ án Vạn Thịnh Phát, QCGL phải hoàn trả khoản tiền này để nhận lại tài sản và giấy tờ dự án.

Tại các kỳ đại hội sau đó, ông Cường cho biết doanh nghiệp đang thu xếp nguồn tiền để thực hiện nghĩa vụ, đồng thời khẳng định đây là khoản hoàn trả tiền nhận trước, không phải nợ vay. Đến cuối tháng 6/2026, công ty đã thanh toán 1.300 tỷ đồng và trả thêm khoảng 111,4 tỷ đồng trong tháng 7/2026, còn phải thu xếp khoảng 1.471 tỷ đồng.

Trong khi đó, chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang tại Bắc Phước Kiển vào ngày 30/6/2026 ở mức khoảng 5.404 tỷ đồng, chiếm hơn 68% tổng tài sản của QCGL. Quy mô khoản mục này cho thấy dự án vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong tài sản doanh nghiệp, trong khi việc hoàn tất nghĩa vụ tài chính là điều kiện quan trọng để công ty nhận lại dự án.

Bán tài sản, thu xếp vốn và những kế hoạch chưa đạt kỳ vọng

Để bổ sung nguồn lực tài chính, QCGL dưới thời ông Cường đẩy mạnh thoái vốn và chuyển nhượng tài sản. Công ty đã thoái vốn tại CTCP Quốc Cường Liên Á với giá trị giao dịch khoảng 135 tỷ đồng. 

Với mảng thủy điện, kế hoạch chuyển nhượng được đặt ra từ trước khi ông Cường nhậm chức, nhưng phải đến ngày 31/5/2026, việc bàn giao ba dự án IaGrai 1, IaGrai 2 và Ayun Trung mới hoàn tất, mang lại khoảng 243,45 tỷ đồng lợi nhuận.

Sau giao dịch, doanh nghiệp không còn nguồn thu từ thủy điện, lĩnh vực từng đóng góp khoảng 34% doanh thu năm 2025. 

Cơ cấu nguồn vốn của doanh nghiệp cũng có sự thay đổi. Tại ĐHĐCĐ năm 2026, ông Cường cho biết dư nợ tại ngân hàng và các tổ chức tài chính còn khoảng 91 tỷ đồng, giảm đáng kể so với mức 820 tỷ đồng năm 2020. Tuy nhiên, khoản vay từ các bên liên quan vẫn ở mức cao.

Cuối tháng 6/2026, dư nợ vay các bên liên quan của công ty vượt 773 tỷ đồng, giảm so với hơn 880 tỷ đồng đầu năm. Trong đó, bà Lại Thị Hoàng Yến, con gái Chủ tịch HĐQT Lại Thế Hà, cho doanh nghiệp vay hơn 285 tỷ đồng.

Ông Cường cho biết nguồn vốn này đến từ người thân, gia đình và cổ đông lớn, có ưu điểm về tính linh hoạt trong việc gia hạn và thanh toán so với tín dụng ngân hàng. Ông cũng chia sẻ rằng bản thân có thể nhận lãi suất cao hơn nếu gửi tiền tại ngân hàng, nhưng vẫn lựa chọn cho công ty vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn.

Tại ĐHĐCĐ năm 2025, QCGL đặt mục tiêu doanh thu thuần 2.000 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 300 tỷ đồng. Nguồn thu dự kiến gồm 900 tỷ đồng từ xử lý, thoái vốn thủy điện, 700 tỷ đồng từ giai đoạn 1 dự án Marina Đà Nẵng và 400 tỷ đồng từ hàng tồn kho chung cư. Ông Cường khi đó kỳ vọng dòng tiền và hoạt động kinh doanh sẽ cải thiện trong 2-3 năm tiếp theo.

Song thực tế, doanh thu thuần năm 2025 của doanh nghiệp chỉ đạt khoảng 473 tỷ đồng, tương đương gần 24% kế hoạch. Lợi nhuận trước thuế đạt khoảng 211 tỷ đồng, có đóng góp đáng kể từ doanh thu tài chính khoảng 195 tỷ đồng liên quan việc chuyển nhượng vốn tại hai công ty liên kết.

Một năm sau, tại ĐHĐCĐ ngày 20/6/2026, ông Cường mô tả tình hình thị trường bất động sản bằng từ "thảm họa". Theo chia sẻ của ông, bảng giá đất mới làm tăng chi phí đầu vào, chi phí xây dựng tăng khoảng 25-30% so với năm 2025, trong khi sức mua chịu sự cạnh tranh từ phân khúc nhà ở xã hội và nhà cho thuê.

Sang năm 2026, công ty đặt mục tiêu doanh thu 2.403 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 343 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 903 tỷ đồng doanh thu và 223 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế được chuyển tiếp từ kế hoạch năm trước do khách hàng đã thanh toán phần lớn giá trị giao dịch nhưng thủ tục sang tên chưa hoàn tất. Phần doanh thu còn lại dự kiến đến từ dự án Marina Đà Nẵng.

Tuy nhiên, trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần của QCGL chỉ đạt gần 81 tỷ đồng, giảm khoảng 67% so với cùng kỳ nhưng lợi nhuận sau thuế tăng vọt lên hơn 181 tỷ đồng, chủ yếu nhờ khoản lợi nhuận từ chuyển nhượng các dự án thủy điện. 

Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh vẫn âm hơn 15 tỷ đồng. Kết quả này cho thấy lợi nhuận sau thuế chưa phản ánh đầy đủ khả năng tạo thu nhập từ hoạt động kinh doanh thường xuyên, trong khi doanh thu vẫn cách xa mục tiêu cả năm.

Bà Loan trở lại, ông Cường rời vị trí Tổng Giám đốc

Ngày 10/4/2026, TAND Tp.HCM tuyên phạt bà Nguyễn Thị Như Loan 18 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, thời gian thử thách 3 năm, liên quan vụ án khu đất 39-39B Bến Vân Đồn. Theo thông tin công bố về phán quyết phúc thẩm ngày 9/10/2026, hình phạt được chuyển thành 11 tháng 18 ngày cải tạo không giam giữ. Sau khi khấu trừ 116 ngày tạm giam, bà Loan được xác định đã chấp hành xong hình phạt.

Tới ngày 13/10/2026, HĐQT QCGL thông qua nghị quyết thay đổi người đại diện theo pháp luật từ ông Nguyễn Quốc Cường sang bà Nguyễn Thị Như Loan, đồng thời đưa bà Loan trở lại vị trí Tổng Giám đốc. Cùng ngày, ông Cường đăng thư "Lời tri ân và tạm biệt quý cổ đông QCGL" trên trang cá nhân.

Trong thư, ông thừa nhận kết quả đạt được chưa đáp ứng đầy đủ kỳ vọng của cổ đông, đồng thời gửi lời cảm ơn người lao động đã duy trì hoạt động công ty trong giai đoạn khó khăn. Ông cũng bày tỏ mong muốn doanh nghiệp tiếp tục tái cơ cấu, củng cố tài chính và từng bước khôi phục niềm tin thị trường.

Sau hơn hai năm ông Cường điều hành, QCGL đã giảm dư nợ ngân hàng, chuyển nhượng các dự án thủy điện và thanh toán gần một nửa nghĩa vụ liên quan Bắc Phước Kiển. 

Tuy nhiên, doanh thu giảm mạnh trong năm 2025 và tiếp tục ở mức thấp trong nửa đầu năm 2026, trong khi hoạt động kinh doanh thường xuyên chưa tạo ra lợi nhuận tương xứng. Doanh nghiệp vẫn phải thu xếp khoảng 1.471 tỷ đồng để hoàn tất nghĩa vụ Phước Kiển, đồng thời tìm nguồn thu thay thế sau khi rời mảng thủy điện.

Việc bà Loan trở lại vị trí Tổng Giám đốc diễn ra khi doanh nghiệp vẫn đối mặt với các bài toán về pháp lý, dòng tiền và khả năng thực hiện kế hoạch kinh doanh.