Quan hệ quốc phòng giữa Ấn Độ và Nga – một trong những mối quan hệ lâu đời nhất châu Á – đang bước vào giai đoạn chuyển mình rõ rệt, các nhà phân tích nói với SCMP.
Thay vì duy trì mô hình đơn thuần "bên bán - bên mua" vũ khí, hai nước đang hướng tới quan hệ đối tác công nghiệp mang tính công nghệ cao hơn, tập trung vào sản xuất chung, chuyển giao công nghệ và phát triển vũ khí hướng tới xuất khẩu.
Các nhà phân tích đánh giá rằng những đề xuất gần đây về nâng cấp tên lửa BrahMos và chuyển giao công nghệ tiêm kích tàng hình Su-57 chính là tín hiệu cho sự thay đổi này.
Cuộc gặp giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi diễn ra trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh BRICS tại New Delhi cuối tuần qua đã tạo điểm nhấn.
Theo các nhà phân tích, cuộc gặp này không chỉ mang ý nghĩa nghi thức mà còn phản ánh sự điều chỉnh sâu hơn trong quan hệ quốc phòng. New Delhi và Moscow đang cùng nhau khám phá các hình thức hợp tác sản xuất chung, chuyển giao công nghệ và phát triển vũ khí hướng xuất khẩu.
Ông Srikumar Menon, cựu nhà ngoại giao Ấn Độ, nhận định rằng các cuộc thảo luận về hiện đại hóa tên lửa BrahMos cùng đề xuất của Nga về chuyển giao công nghệ cho tiêm kích tàng hình Su-57 đã thể hiện "sự trưởng thành, chiều sâu và tính tinh tế chiến lược ngày càng tăng" của hợp tác quốc phòng Ấn Độ - Nga.
BrahMos vốn là sản phẩm hợp tác thành công lâu năm giữa hai nước. Việc tiếp tục nâng cấp hệ thống này không chỉ phục vụ nhu cầu quốc phòng của Ấn Độ mà còn mở rộng khả năng xuất khẩu, biến dự án trở thành biểu tượng của quan hệ đối tác công nghiệp thay vì chỉ là hợp đồng mua bán.
Tổng thống Nga Vladimir Putin và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại New Delhi, ngày 11/6/2026. Ảnh: Anadolu
Đề xuất mang ý nghĩa chính trị quan trọng nhất từ phía Nga là về dòng máy bay Su-57; theo đó, Moscow đề nghị cả phương án mua sắm trực tiếp lẫn hợp tác sản xuất tại Ấn Độ.
Theo The Print, Nga đang quảng bá loại máy bay này như một giải pháp giúp Ấn Độ lấp đầy khoảng trống về năng lực tiêm kích thế hệ thứ 5 trong thời gian chờ đợi dự án Máy bay Chiến đấu Hạng trung Tiên tiến (AMCA) nội địa hoàn thiện và đi vào hoạt động.
Trong khuôn khổ đề xuất, Nga chào bán cho Ấn Độ 2 phi đội Su-57 nguyên chiếc (mua sẵn), đi kèm với các loại vũ khí – bao gồm tên lửa không đối không tầm xa R-37 mà New Delhi đặc biệt quan tâm.
Ngoài ra, Moscow cũng đề nghị hợp tác sản xuất thêm 3-5 phi đội tiêm kích loại này ngay tại Ấn Độ.
Đề xuất của Nga không chỉ dừng lại ở việc sản xuất máy bay. Để tăng sức hấp dẫn cho lời chào hàng, Moscow còn đề nghị chia sẻ công nghệ động cơ Su-57, qua đó mở ra khả năng sản xuất phần lớn các bộ phận của động cơ ngay tại Ấn Độ.
Tuy nhiên, các nguồn tin cho biết đề xuất chuyển giao công nghệ động cơ này đi kèm điều kiện tiên quyết là Ấn Độ phải đồng ý mua dòng máy bay Su-57.
Đề xuất này đang được thúc đẩy ở cấp độ chính trị cao nhất; đích thân Tổng thống Putin đã đề cập vấn đề này trong các cuộc thảo luận với Thủ tướng Modi.
Do đó, quyết định cuối cùng nhiều khả năng sẽ chịu ảnh hưởng lớn từ các cân nhắc chiến lược, thay vì chỉ dựa thuần túy vào các yêu cầu tác chiến của Không quân Ấn Độ.
Và nếu điều này hiện thực hóa, Ấn Độ sẽ không còn chỉ là khách hàng mua máy bay mà trở thành đối tác cùng tham gia sản xuất và tiếp nhận tri thức công nghệ. Đây chính là điểm khác biệt then chốt so với mô hình truyền thống.
Bối cảnh quốc tế cũng góp phần thúc đẩy sự chuyển đổi này. Ấn Độ đang đẩy mạnh chiến lược tự lực trong quốc phòng, giảm dần phụ thuộc vào nhập khẩu, đồng thời mở rộng xuất khẩu vũ khí.
Song song với đó, trong bối cảnh các hạn chế quốc tế, Nga cũng có động lực tìm kiếm đối tác tin cậy để duy trì và phát triển công nghiệp quốc phòng.
"Kể từ năm 2022, Nga gặp khó khăn trong việc tiếp cận các linh kiện và công nghệ tiên tiến do các lệnh trừng phạt của phương Tây, điều này gián tiếp ảnh hưởng đến hoạt động cung ứng quốc phòng cho Ấn Độ", ông Menon cho biết.
Vị chuyên gia nhấn mạnh rằng tình hình này đã thúc đẩy cả hai bên chuyển đổi khỏi quan hệ "bên bán - bên mua" thuần túy, hướng tới hợp tác sản xuất, chuyển giao công nghệ và nội địa hóa sản phẩm trong khuôn khổ chương trình "Make in India" (Sản xuất tại Ấn Độ) được khởi động từ năm 2014.
Sự kết hợp giữa nhu cầu công nghệ của Ấn Độ và năng lực sản xuất của Nga tạo nền tảng cho mô hình hợp tác mới: Cùng thiết kế, cùng sản xuất, cùng hưởng lợi từ thị trường xuất khẩu.
Thành công trong xuất khẩu tên lửa BrahMos là minh chứng rõ nét cho sự chuyển dịch này. Với tốc độ siêu thanh và khả năng phóng từ nhiều môi trường khác nhau (trên bộ, trên biển, trên không và dưới lòng biển), BrahMos đã khẳng định được vị thế trong bối cảnh an ninh hàng hải phức tạp.
Dù không có hợp đồng nào về biến thể BrahMos tiên tiến được ký kết sau cuộc gặp giữa ông Putin và ông Modi, nhưng sự kiện này đã nâng cao "tầm quan trọng về mặt chính trị đối với dự án phát triển tên lửa BrahMos thế hệ mới vốn đang được triển khai", ông Srinivaasan Balakrishnan, Giám đốc phụ trách hợp tác và quan hệ chiến lược tại Indic Researchers Forum, nhận định.
"Chúng tôi đang cùng sản xuất tên lửa BrahMos", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov phát biểu vào tuần trước, trước thềm chuyến thăm Ấn Độ của ông Putin.
"Đã đến lúc cân nhắc việc cải tiến các tên lửa này, bổ sung thêm một số tính năng mới để tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động", vị phát ngôn viên nhấn mạnh
Ông Balakrishnan cho biết, các đề xuất nâng cấp bao gồm một biến thể BrahMos nhỏ và nhẹ hơn dành cho tiêm kích Tejas của Ấn Độ, phiên bản phóng từ tàu ngầm và biến thể siêu thanh có khả năng bay với tốc độ gấp 5 lần tốc độ âm thanh.
"Bước tiếp theo cần là chuyển từ việc hợp tác sản xuất một loại vũ khí hiện có sang cùng phát triển thế hệ vũ khí mới", ông Balakrishnan nói với SCMP.
"Nếu Moscow thực sự sẵn sàng tăng cường chia sẻ công nghệ, BrahMos có thể trở thành nền tảng cho một quan hệ đối tác công nghiệp quốc phòng đầy tham vọng hơn nữa giữa Ấn Độ và Nga", vị chuyên gia kết luận.
Minh Đức (Theo SCMP, The Print)
