Hút vốn an toàn trong tài sản số Việt Nam

Cuộc chơi không hề dễ dàng

Sau giai đoạn "đua giấy phép" và kỳ vọng bùng nổ, thị trường tài sản số tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn sàng lọc.

Theo công bố từ Bộ Tài chính hồi tháng 2/2026, có khoảng 5 hồ sơ đáp ứng đầy đủ điều kiện tham gia thị trường tiền mã hóa, gồm Sàn Giao dịch tài sản mã hóa VIX (Chứng khoán VIX), Sàn Lộc Phát Việt Nam (liên quan LPBank), Sàn Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX, liên quan VPBankS), Sàn Techcom (TCEX, liên quan Techcombank) và Sàn Tài sản số Việt Nam (liên quan Sun Group). Con số này cho thấy rào cản gia nhập thị trường không hề thấp, cả về vốn, công nghệ lẫn năng lực vận hành.

Tại đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 vừa qua, ông Jens Lottner - CEO Techcombank cho biết, ngân hàng và TCBS tiếp cận lĩnh vực này theo hướng thận trọng, trước mắt tập trung vào các dịch vụ cơ bản dựa trên hạ tầng ngân hàng. Về dài hạn, đại diện ngân hàng cho rằng các mô hình chứng khoán hóa bất động sản hay mã hóa tài sản thực có thể trở thành hướng đi đột phá cho thị trường vốn.

CEO Jens Lottner chia sẻ, tài sản mã hóa được nhiều người Việt quan tâm, nên vấn đề quản trị rủi ro vô cùng quan trọng. "Tuy nhiên, tôi cho rằng số người có lãi trên thị trường này rất ít", ông nói và cho biết, nếu được cơ quan quản lý cấp phép, ngân hàng sẽ cung cấp các dịch vụ cơ bản và an toàn nhất dựa trên nền tảng bảo mật xây dựng nhiều năm qua.

Ở góc nhìn tương tự, ông Lưu Trung Thái - Chủ tịch Ngân hàng MB nói rằng, "miếng bánh" tài sản số không dễ tham gia và tiềm ẩn rủi ro. Ông cho rằng thị trường tài sản số tiềm ẩn nhiều rủi ro về công nghệ và vận hành. Vị lãnh đạo này cũng dẫn chứng tại Hàn Quốc chỉ có 2 doanh nghiệp thực sự thành công trong số khoảng 30 đơn vị được cấp phép.

"Chúng ta chỉ nên hiểu rằng giao dịch tài sản số là nhu cầu có thật của người Việt, trong khi các tài sản số do người Việt sở hữu lại đang được quản lý bởi những nền tảng khác, vậy thì tại sao không phải do người Việt Nam quản lý? Tại sao không hợp thức hoá tài sản này để biến nó trở thành nguồn lực. Do vậy, ai cũng thấy hào hứng, nhưng cái hào hứng ấy cũng chứng minh được rằng không phải ai cũng có thể cung cấp được dịch vụ này bởi yêu cầu rất cao về mặt công nghệ", ông Thái nói.

Chủ tịch MB cũng nói thêm: Các doanh nghiệp Việt Nam nếu không có hợp tác quốc tế thì chưa đủ trình độ để có thể cung cấp các dịch vụ về giao dịch tài sản số, đặc biệt là các vấn đề về an toàn, bảo mật luôn được ưu tiên số 1.

Với lý do đó, ông Thái cho biết, MB tiếp cận một cách thận trọng, tìm những đối tác tốt nhất để hợp tác, dùng kinh nghiệm của mình, học tập công nghệ của họ để nếu có điều kiện thì mình làm một cách chuẩn mực, chứ không "huyễn hoặc" về khả năng của mình.

Trong khi đó lãnh đạo VPBank cho biết, công tác chuẩn bị cho CAEX cơ bản hoàn tất, từ việc tăng vốn lên 10.000 tỷ đồng đến hợp tác với OKX. Hệ thống hiện trong quá trình được cơ quan quản lý kiểm định an toàn và có thể ra mắt từ tháng 6 nếu được phê duyệt.

Còn Chứng khoán DNSE cũng đã đầu tư 1% vào CTCP Tài sản số Việt Nam (VNDA) nhằm bước đầu triển khai chiến lược tham gia lĩnh vực tài sản số.

Rút lui khi "chưa thấy cửa sáng"

Trong khi một bên hừng hực khí thế, phía còn lại khi chưa nhìn thấy cơ hội kinh doanh thì sẽ chọn phương án rút lui.

Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI (mã: SSI) tạm rút khỏi cuộc chơi tiền số sau khi hồ sơ chưa đạt. Lãnh đạo công ty này chia sẻ "chưa thấy cơ hội" ở lĩnh vực này dù trước đó công ty rất nhiệt huyết, là đơn vị lập công ty tài sản số đầu tiên và liên tục tổ chức các hội thảo về tiền số.

Động thái này diễn ra sau thông tin hồ sơ của SSID theo Bộ Tài chính công bố là chưa đạt. Trong đó, giấy đề nghị chưa đáp ứng quy định; tài liệu về điều lệ công ty và tài liệu liên quan đến nhân sự chưa đầy đủ, hợp lệ.

"Chúng tôi chưa nhìn thấy một mô hình vận hành vừa hiệu quả cho doanh nghiệp, vừa an toàn cho nhà đầu tư, đồng thời đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp lý", ông Nguyễn Duy Hưng - Chủ tịch HĐQT Chứng khoán SSI nói khi giải đáp vấn đề cổ đông đặt ra liên quan đến việc tham gia sàn giao dịch tài sản số.

Điều này không đồng nghĩa doanh nghiệp đứng ngoài cuộc chơi, ông Hưng cho biết khi thị trường thực sự vận hành hiệu quả, có nhà đầu tư quan tâm và bảo đảm an toàn, chắc chắn sẽ tham gia và không để tụt hậu.

Chứng khoán SSI cũng cho biết doanh nghiệp đã nhiều lần thảo luận về lĩnh vực này nhưng "vẫn chưa nhìn thấy cơ hội nằm ở đâu".

Một tên tuổi lớn khác là Chứng khoán Vietcap (mã: VCI) cũng quyết định dừng lại cuộc đua này. Lý do được doanh nghiệp do bà Nguyễn Thanh Phượng điều hành đưa ra là yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng, điều này sẽ tạo áp lực lớn về nguồn lực trong khi rủi ro và các yếu tố chưa rõ vẫn còn nhiều.

Thí điểm để "lộ" vấn đề thật

Trong nội dung trao đổi với Người Đưa Tin, ông Nghiêm Minh Hoàng - Chuyên gia ứng dụng Fintech, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) - cho rằng, quá trình thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa mới chỉ là bước đệm, khi hàng loạt vấn đề cốt lõi về pháp lý, vận hành và năng lực thị trường sẽ chỉ thực sự bộc lộ khi đi vào thực tế.

Đó có thể là những vấn đề liên quan đến phạm vi tài sản được phép giao dịch, tiêu chí phân loại tài sản mã hóa hay điều kiện tham gia thị trường của các chủ thể cung cấp dịch vụ. Cũng có thể là các vấn đề về nghĩa vụ minh bạch thông tin, cơ chế giám sát giao dịch, kiểm soát dòng tiền, xác định trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sự cố và cơ chế xử lý tranh chấp trong thực tế…

Theo ông Hoàng, đây cũng chính là ý nghĩa quan trọng của cơ chế thí điểm: không phải để khẳng định rằng mọi vấn đề đã được giải quyết, mà để giúp quá trình hoàn thiện pháp luật bám sát hơn với thực tiễn vận hành của thị trường.

Còn về thách thức lớn nhất ở giai đoạn tiếp theo, ông Nghiêm Minh Hoàng cho rằng, đó không chỉ là câu chuyện kỹ thuật hay ban hành thêm quy định, mà là năng lực vận hành thị trường trong một khuôn khổ quản lý mới.

Trong đó, 2 bài toán nổi lên rõ nhất vẫn là con người và thanh khoản. Một sàn giao dịch tài sản mã hóa muốn vận hành hiệu quả cần đội ngũ có năng lực kết nối giữa công nghệ, vận hành thị trường, quản trị tuân thủ và phối hợp quản lý, trong khi nguồn nhân lực đáp ứng đồng thời các yêu cầu này hiện vẫn còn hạn chế.

Bên cạnh đó, mô hình thí điểm chỉ có thể được đánh giá đúng nếu thị trường có thanh khoản đủ để phản ánh hành vi thực, nhưng việc cân bằng giữa yêu cầu quản lý chặt chẽ với khả năng hình thành thanh khoản lại là bài toán rất khó.

"Nếu xử lý được 2 yếu tố này thì các yêu cầu về quản trị rủi ro, phòng chống rửa tiền và bảo mật công nghệ mới có điều kiện để triển khai hiệu quả và giúp mô hình thí điểm đi đúng mục tiêu đề ra. Vì vậy, điểm quan trọng nhất trong giai đoạn tiếp theo là vừa tiếp tục hoàn thiện pháp lý, vừa nâng năng lực thực thi để thị trường phát triển theo hướng minh bạch, an toàn và bền vững hơn", ông Hoàng nói.

Không sao chép mô hình, mà chọn lọc kinh nghiệm

Ông Nghiêm Minh Hoàng cho biết, mỗi quốc gia sẽ có sự khác biệt về quy mô thị trường, năng lực quản lý, mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp và hành vi của nhà đầu tư. Vì vậy, điều quan trọng không phải là chọn một mô hình có sẵn để áp dụng nguyên trạng, mà là chọn lọc những yếu tố phù hợp để xây dựng một khuôn khổ quản lý bám sát thực tiễn Việt Nam.

Nhìn từ Hồng Kông (Trung Quốc), có thể thấy giá trị rất lớn của một cơ chế cấp phép và công khai thông tin minh bạch: cơ quan quản lý không chỉ ban hành sổ tay cấp phép riêng cho nền tảng giao dịch tài sản mã hoá, mà còn công khai danh sách các sàn đã được cấp phép, hồ sơ đang xét và các nền tảng phải đóng cửa.

Trong khi đó, Thái Lan cũng đi theo hướng xác lập rõ khuôn khổ cho doanh nghiệp kinh doanh tài sản số được cấp phép, đồng thời duy trì danh sách cảnh báo đối với các tổ chức, website chưa được cấp phép hoặc đã bị cảnh báo rủi ro.

Bên cạnh đó, Nhật Bản và Hàn Quốc lại cho thấy một lớp bài học sâu hơn về bảo vệ tài sản khách hàng, kiểm soát giao dịch và nâng cao năng lực giám sát. Nhật Bản từ sớm đã áp dụng cơ chế đăng ký đối với các nhà cung cấp dịch vụ giao dịch tài sản mã hóa, yêu cầu xác minh danh tính khi mở tài khoản, và tiếp tục hoàn thiện khung quản lý theo hướng tăng bảo vệ người dùng, trong đó có yêu cầu về Travel Rule đối với các giao dịch chuyển tài sản mã hóa.

"Bài học rút ra ở đây là không thể chỉ nói đến phát triển thị trường mà bỏ qua năng lực giám sát thực chất, càng không thể để tài sản của nhà đầu tư và trách nhiệm của tổ chức trung gian ở trong vùng xám pháp lý", ông Hoàng nói.

Ở góc độ rộng hơn, ông cho rằng, trong giai đoạn đầu Việt Nam cần tránh đi theo một trong hai cực: hoặc quá chặt, hoặc quá mở. Nếu quản lý quá chặt ngay từ đầu, thị trường có thể không hình thành được thanh khoản cần thiết để phản ánh hành vi thực và để cơ quan quản lý có dữ liệu hoàn thiện chính sách; nhưng nếu nới lỏng quá mức để thu hút giao dịch, thì rủi ro về thao túng, rửa tiền, tranh chấp và mất an toàn hệ thống sẽ tăng lên.