Các cuộc tấn công của Iran làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu
Những cuộc tấn công dường như mang tính thất thường của Iran khắp khu vực Vùng Vịnh và mới đây là Azerbaijan, cùng với việc nước này siết chặt tuyến vận tải qua eo biển Hormuz mang tính sống còn, đang gây sức ép ngày càng lớn lên nguồn cung năng lượng toàn cầu, kéo theo những hệ lụy khó lường trong tương lai.
Trong giai đoạn Mỹ và Israel tăng cường triển khai quân sự trước khi cuộc chiến bùng nổ cách đây một tuần, Iran liên tục cảnh báo thế giới rằng họ sẽ đáp trả nếu bị tấn công, gây hỗn loạn cho khu vực và lan rộng ra ngoài.
Một tuần sau khi chiến sự lan rộng khắp khu vực, các đợt tấn công liên tiếp của Iran đã gây ra biến động lớn trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Kể từ khi cuộc chiến với Iran bùng phát vào thứ Bảy tuần trước, Tehran đã liên tục mở rộng các đợt tấn công đường không trên khắp khu vực Vùng Vịnh, và đến thứ Năm vừa qua, nước này còn tấn công cả Azerbaijan.
Tehran tuyên bố rằng họ chỉ nhắm vào các lợi ích của Mỹ và Israel. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tên lửa và máy bay không người lái của Iran cũng hướng tới những cơ sở hạ tầng năng lượng rộng lớn của khu vực Vùng Vịnh, nguồn cung cấp nhiên liệu cho các nền kinh tế lớn nhất thế giới và đóng vai trò quan trọng trong cân bằng năng lượng toàn cầu.
Bên cạnh đó, Iran còn siết chặt hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu đi qua, khiến hơn 200 tàu mắc kẹt, theo báo cáo của dịch vụ thương mại và hậu cần Lloyd's List.
Qatar đã buộc phải dừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tại nhà máy LNG lớn nhất thế giới sau khi máy bay không người lái của Iran tấn công các tổ hợp vận hành tại Mesaieed và thành phố công nghiệp Ras Laffan, gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu và khiến giá cả tăng vọt.
Sản lượng LNG của Qatar chiếm khoảng 20% nguồn cung toàn cầu và đóng vai trò then chốt trong việc cân bằng nhu cầu tại các thị trường châu Á và châu Âu.
Sau đó, một làn sóng tấn công khác của Iran buộc nhà máy lọc dầu lớn nhất thế giới tại Saudi Arabia phải đóng cửa, trong khi hoạt động sản xuất dầu của Iraq và các mỏ khí đốt của Israel cũng bị ảnh hưởng. Các cảng của Dubai cũng được cho là chịu tác động.
Trong một đánh giá công bố hôm thứ Sáu, Bộ Ngoại giao Anh cho biết, mặc dù các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran đang diễn ra với cường độ thấp hơn so với những ngày đầu của cuộc chiến, phạm vi mục tiêu lại đang mở rộng, với sự tập trung ngày càng lớn vào các mục tiêu kinh tế và ngành năng lượng.
Trong cuộc phỏng vấn đăng trên Financial Times hôm thứ Sáu, Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi cảnh báo, cuộc chiến này "có thể kéo sụp các nền kinh tế trên thế giới".
"Nếu cuộc chiến này kéo dài thêm vài tuần, tăng trưởng GDP trên toàn thế giới sẽ bị ảnh hưởng. Giá năng lượng ở mọi nơi sẽ tăng cao. Một số sản phẩm sẽ bị thiếu hụt và sẽ xảy ra phản ứng dây chuyền khi các nhà máy không thể cung cấp hàng hóa", ông nói.
Nút thắt Hormuz của Iran
Bản đồ hiển thị eo biển Hormuz. (Ảnh: Wikimedia Commons)
Tiến sĩ Yousef Alshammari, Chủ tịch Trường Cao đẳng Kinh tế Năng lượng London, nói với Euronews hôm thứ Năm rằng chỉ riêng việc phong tỏa eo biển Hormuz cũng có thể gây ra suy thoái kinh tế toàn cầu nếu tình trạng này kéo dài.
"Khi chúng ta tiến gần hơn đến mùa hè, tôi tin rằng nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu có thể gia tăng", ông Alshammari nói.
Theo ông Alshammari, giá khí đốt đã tăng hơn 50%, đặc biệt tại châu Âu. Tuy nhiên, mức tăng của giá dầu vẫn thấp hơn so với dự đoán của phần lớn thị trường và các nhà phân tích.
"Điều đó chủ yếu do chúng ta đang ở giai đoạn nhu cầu thấp, và thứ hai là thị trường dầu mỏ toàn cầu vẫn được cung cấp khá dồi dào", ông nói.
Thế Hải (Theo Euronews, Ndtvprofit)
