REUTERS/Adnan Abidi.
Thứ Tư ngày 8/4/2026, quân đội Israel đã tổ chức các cuộc không kích tại Liban với quy mô lớn nhất từ trước tới nay, khiến hàng trăm người thiệt mạng và dẫn tới những đe dọa đáp trả từ phía Iran, và chính phủ Iran đã khẳng định đây là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn giữa quốc gia này và Mỹ được ký 1 ngày trước đó.
Cùng lúc, chính phủ Mỹ và Iran đã đặt ra những luận điểm đàm phán trái ngược nhau cho những đàm phán nhằm xây dựng nền hòa bình lâu dài hơn trong khu vực. Những cuộc đàm phán này được dự kiến sẽ được tổ chức vào thứ Bảy tới tại Pakistan, và sẽ có sự tham gia của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, chủ tịch quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf và Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi.
Cả hai quan chức Iran này đều đã đặt ra câu hỏi về tính vững vàng của thỏa thuận ngừng bắn, cho rằng thỏa thuận này đã bị phá hoại bởi những cuộc tấn công liên tiếp của Israel nhằm vào Liban, quốc gia đã là chiến trường của những xung đột giữa Israel và tổ chức dân quân thân Iran Hezbollah.
Trên mạng xã hội, ông Araqchi đã viết: "Chính phủ Mỹ phải lựa chọn – ngừng bắn hay tiếp tục gây chiến thông qua Israel. Họ không thể lựa chọn cả hai".
Chính phủ Israel và chính phủ Mỹ đều khẳng định thỏa thuận ngừng bắn không bao gồm Liban, và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã tuyên bố các cuộc không kích sẽ tiếp tục được thực hiện.
Trước các phóng viên tại Budapest, ông Vance thông tin: "Tôi nghĩ rằng phía Iran đã cho rằng thỏa thuận ngừng bắn có bao gồm Liban, nhưng nó không có điều khoản nào như vậy". Ông cũng cho biết chính phủ Israel đã đồng ý kiềm chế để giúp các đàm phán hòa bình có thể diễn ra suôn sẻ hơn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn được ký kết trong ngày thứ Ba, 2 giờ trước hạn chót mà ông đã đặt ra với yêu cầu chính phủ Iran ngừng phong tỏa Eo biển Hormuz nếu không muốn phải đối mặt với sự phá hủy "toàn bộ nền văn minh của họ".
Mặc dù chính phủ Mỹ và chính phủ Iran đều đã tuyên bố chiến thắng trong cuộc chiến dài 5 tuần với hàng ngàn người thiệt mạng, những tranh cãi chính giữa hai phe vẫn chưa được giải quyết. Cả hai phe đều giữ vững những yêu cầu trái ngược cho thỏa thuận có khả năng sẽ định hình toàn Trung Đông trong nhiều thế hệ trong tương lai.
Tham vọng hạt nhân của Iran cũng được coi là một vấn đề nan giải. Ông Trump đã cho biết chính phủ Iran đã chấp nhận ngừng làm giàu uranium, nguyên liệu có thể được sử dụng để sản xuất đầu đạn hạt nhân, và Nhà Trắng đã cho biết chính phủ Iran đã đưa ra tín hiệu khẳng định sẽ chuyển giao lượng uranium mà họ đang sở hữu.
Trên mạng xã hội, ông Trump đã viết: "Nước Mỹ, cùng với Iran, sẽ đào và loại bỏ toàn bộ lượng 'bụi' hạt nhân bị chôn sâu".
Tuy nhiên ông Qalibaf cho biết quốc gia này được phép tiếp tục làm giàu uranium theo điều khoản thỏa thuận ngừng bắn.
Mặc cho sự thiếu chắc chắn này, giá cổ phiếu thế giới đã tăng mạnh trong khi giá dầu đã giảm tới 14% xuống mức khoảng 95 USD/thùng.
Giá dầu thô Brent vẫn đang ở mức cao hơn 25 USD so với mức giá dầu trước khi cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran bùng nổ. Việc chính quyền Tehran thể hiện khả năng cắt đứt nguồn cung năng lượng của vùng Vịnh qua Eo biển Hormuz mặc cho những đầu tư quân sự của Mỹ trong khu vực Trung Đông đã thể hiện rõ cuộc xung đột này đã thay đổi cán cân quyền lực tại vùng Vịnh.
Ông Netanyahu cho biết Israel đã đạt được nhiều mục tiêu trong cuộc chiến với Iran, nhưng nhấn mạnh Israel vẫn "sẵn sàng bóp cò" và đã chuẩn bị để tiếp tục chiến đấu "bất kỳ lúc nào".
Cơ quan truyền thông Tasnim của Iran đã trích lời một nguồn tin giấu tên cảnh báo Iran sẽ rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn nếu Liban tiếp tục bị tấn công.
Lực lượng dân phòng của Liban cho biết 254 người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích được Israel tổ chức trên toàn Liban trong ngày thứ Tư. Thành phố thủ đô Beirut là nơi xảy ra nhiều thương vong nhất, với 91 người thiệt mạng. Người dân địa phương cho biết một số cuộc không kích đã được tổ chức mà không có cảnh báo sơ tán như thường lệ.
Iran cũng đã tấn công các cơ sở dầu tại các nước vùng Vịnh, bao gồm một đường ống dầu tại Ả Rập Saudi từng được sử dụng để điều hướng nguồn cung vòng qua Eo biển Hormuz. Kuwait, Bahrain và UAE cũng đều đã báo cáo bị tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái.
Eo biển Hormuz vẫn đang ngừng phục vụ các tàu không được cấp giấy phép và các công ty vận chuyển đã cho biết họ cần được làm rõ thông tin hơn trước khi tiếp tục hoạt động vận chuyển. Dữ liệu từ MarineTraffic cho thấy 2 tàu chở hàng của Hy Lạp và 2 tàu chở hàng của Trung Quốc đã di chuyển qua eo biển này từ đầu ngày thứ Tư.
Trong một loạt các bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump đã tuyên bố đặt ra hàng rào thuế quan 50% lên toàn bộ hàng hóa từ các quốc gia viện trợ vũ khí cho Iran, mặc dù ông không có thẩm quyền đưa ra quyết định này.
Người dân Iran đã đổ xuống đường trong đêm để ăn mừng, vẫy cờ Iran và đốt cờ Mỹ và Israel. Tuy nhiên nhiều người tại quốc gia này cũng lo ngại khả năng thỏa thuận ngừng bắn có thể không được giữ vững.
Alireza, một nhân viên chính phủ 29 tuổi tại Tehran, cho biết: "Israel sẽ không cho phép tiến trình ngoại giao được tiếp diễn và ông Trump có thể sẽ thay đổi ý định trong ngày mai. Nhưng ít nhất chúng tôi có thể đi ngủ trong tối nay mà không lo bị không kích".
Cuộc chiến tại Iran được châm ngòi bởi Mỹ và Israel vào ngày 28/2/2026, với khẳng định đã tuyên chiến nhằm ngăn chặn Iran khỏi khoa trương quyền lực ngoài biên giới quốc gia này, chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran và tạo điều kiện để người dân Iran lật đổ bộ máy cầm quyền. Trong thứ Tư, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã tuyên bố chính quyền Washington đã đạt được thắng lợi quyết định về mặt quân sự.
Tuy nhiên Iran vẫn nắm giữ lượng uranium với mức làm giàu cao gần mức phù hợp để sản xuất vũ khí, cũng như khả năng tấn công các nước lân cận bằng tên lửa và máy bay không người lái. Bộ máy lãnh đạo giáo sĩ của quốc gia này đã chống cự thành công trước các cuộc tấn công vũ bão từ các siêu cường quốc mà không có tín hiệu nào cho thấy bộ máy này sẽ sụp đổ từ bên trong.
Ủy ban An ninh Quốc gia Tối cao Iran tuyên bố: "Phe địch, với cuộc chiến phi pháp, phi lý nhằm vào nhà nước Iran của họ, đã gánh chịu một thất bại thảm hại, lịch sử và không thể chối cãi".
Nguyễn Quang Minh (theo Reuters)
