Nằm cách trung tâm Buôn Ma Thuột khoảng 2 km về hướng Bắc, ở cuối con đường Trần Nhật Duật, Buôn Akô Dhông (hay còn gọi là buôn Cô Thôn) đến nay vẫn còn nguyên vẹn những nét đặc trưng của buôn làng Ê Đê xưa.
Theo tiếng của người Ê Đê, "Ako" là đầu nguồn, "Dhong" nghĩa là "lũng". Akô Dhông là lũng đầu nguồn, tức nằm ở thượng nguồn của 6 con suối nổi tiếng là: Ea Dinh, Ea Dung, Ea Pui, Ea Giang, Ea Nuôl và Thun M’Nung.
Buôn Akô Dhông được thành lập từ năm 1956. Khi đó, ông Y Diêm Niê (Ama H'rin) di cư từ M'Đrắk đến Buôn Ma Thuột để khai hoang khẩn đất hoang, lập ra buôn làng.
Buôn Akô Dhông rộng khoảng 62 ha, hiện nay có 32 căn nhà dài với 64 hộ dân sinh sống. Hầu hết các hộ dân đều dựa vào văn hóa tại chỗ để phát triển du lịch thông qua dịch vụ ăn uống, lưu trú.
Đi dọc con đường trong buôn, du khách sẽ được chiêm ngưỡng kiến trúc nhà dài 12 - 25 m độc đáo, nằm san sát, kéo dài từ đầu đến cuối đường. Nhà dài là nét đặc trưng của văn hoá Ê Đê, mỗi lần gia đình có con gái đi lấy chồng, ngôi nhà lại được nối thêm một đoạn tạo không gian sinh hoạt cho đôi vợ chồng mới, phản ánh sinh động chế độ mẫu hệ còn hiện hữu.
Theo ghi chép, Cô Thôn từng là buôn làng giàu mạnh nhất ở Tây Nguyên, nơi người dân biết cách phát triển kinh tế. Ngày nay, dù các đường nét kiến trúc đang dần phai mờ theo thời gian nhưng buôn làng này vẫn được mệnh danh là “buôn làng trong phố” đẹp nhất tại thủ phủ cà phê.
Nhiều cổng nhà có họa tiết khắc những hoạt động, điệu múa thường ngày của bà con.
Bên trong nhà, các thế hệ gia đình Ê Đê còn gìn giữ nhiều bộ cồng chiêng, nhạc cụ truyền thống. Như nghệ nhân Ama H’Loan (tên thật Y Bông Niê) nay đã 86 tuổi vẫn miệt mài nghiên cứu, chế tác nhạc cụ, như một cây đại thụ giữa buôn làng giữ cho mạch nguồn văn hoá dân tộc không bị lãng quên.
Từ trên cao nhìn xuống, những ngôi nhà dài nằm lọt thỏm giữa những con đường cây xanh, tán rộng, giữ cho khí hậu nơi đây quanh năm mát mẻ. Khi tham quan nơi đây, du khách dễ dàng cảm nhận được vẻ đẹp, sự bình yên của buôn trong lòng thành phố.
Chị Ngô Phương Anh (Phú Thọ) cùng đoàn du lịch khám phá Đắk Lắk trong 3 ngày. Tại nhà già làng Ama H’rin, chị Anh cho biết: “Mình đã đi nhiều tỉnh, tìm hiểu văn hoá các dân tộc phía Bắc như: Dao, Nùng, Hà Nhì, Mông và lần này là dân tộc Ê Đê tại Tây Nguyên. Mỗi dân tộc có mỗi nét riêng đầy thú vị, mình cũng có dịp được thưởng thức ẩm thực bản địa ở đây, lạ theo cách riêng”.
Tại buôn Akô Dhông, bên cạnh khám phá không gian văn hoá Ê Đê, du khách có thể thưởng thức các món ăn đặc sản theo cách dân dã, như: lá mì xào, gỏi mít non, đậu đũa giã, canh cà đắng, cà đắng giã lá é, món vếch bò (được chế biến từ ruột non của bò, gan, đuôi…), bắp chuối giã đậu phộng (lạc), canh bột lá yao, thịt heo nướng, gà nướng, cơm lam…
Năm 2023, Buôn Akô Dhông chính thức được công bố là buôn du lịch cộng đồng và được lựa chọn là mô hình điểm để nhân rộng phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn tỉnh. Giờ đây, Akô Dhông không chỉ là một buôn làng, một điểm đến du lịch hấp dẫn mà còn là một “chứng nhân” sống động cho văn hóa Ê Đê ở Tây Nguyên.
