Trung bình mỗi người ngáp khoảng 20 lần mỗi ngày, nhưng đến nay chưa có sự đồng thuận khoa học về lý do chúng ta ngáp. Ngáp không phải hành động tự chủ và rất khó kìm nén. Điều chắc chắn là hành vi này có tính lây: theo một nghiên cứu của đại học Maryland, khả năng ngáp tăng gấp sáu lần sau khi nhìn thấy người khác ngáp.
Ngáp có thể lây cho người xung quanh?
Có nhiều giả thuyết lý giải việc ngáp. Một giả thuyết cho rằng khi mệt, ta thở sâu ít hơn nên khí CO2 tích tụ, và ngáp có thể là một dạng hô hấp đặc biệt. Giả thuyết được chấp nhận rộng rãi hơn hiện nay là ngáp giúp làm mát não, bằng cách tăng nhịp tim, lưu lượng máu và hoạt động cơ. Vì mệt mỏi và thiếu ngủ làm tăng nhiệt độ não, giả thuyết này giải thích vì sao ta ngáp nhiều hơn khi mệt. Ngoài ra còn có giả thuyết kích thích tỉnh táo: cử động cơ mặt và cổ khi ngáp kích hoạt các cảm biến vùng cổ, gửi tín hiệu đánh thức lên não giống tác dụng của cà phê.
Giả thuyết làm mát não có một điểm yếu là không giải thích được tính lây của cái ngáp. Các nhà nghiên cứu đại học Nottingham cho rằng xu hướng ngáp lây phụ thuộc vào độ hưng phấn của vỏ não và cơ chế ức chế sinh lý ở vỏ não vận động sơ cấp, tức vùng não phụ trách chuyển động. Một giả thuyết khác liên quan đến nơ-ron gương, các tế bào giúp khớp điều ta cảm nhận với cách ta cử động. Giới thần kinh học gọi hiện tượng này là “ngáp xã hội” (social yawning) và gắn nó với khả năng đồng cảm với người khác.
Nghiên cứu của đại học Turin cho thấy ngáp lây dễ xảy ra hơn giữa những người thân thiết như gia đình và bạn bè. Tuy nhiên, nghiên cứu gần đây của nhà khoa học Gallup lại không tìm thấy mối tương quan giữa mức độ đồng cảm và khả năng ngáp lây. Mức độ dễ bị lây cũng khác nhau giữa từng người. Thậm chí, có ý kiến cho rằng chúng ta ngáp cùng nhau đơn giản vì ở trong cùng môi trường, nhiệt độ và thời điểm trong ngày.
Bạn có bị ngáp khi nhìn vào hình ảnh này?
Ngáp lây không chỉ có ở người. Linh trưởng, chó sói và chó nhà cũng có hiện tượng này, và chó nuôi dễ ngáp hơn khi thấy chủ ngáp. Hầu hết động vật có vú đều ngáp, cũng như chim, bò sát và một số loài cá mập, và loài có não lớn thường ngáp lâu hơn. Dù vậy, nguyên nhân chính xác của ngáp lây vẫn chưa được hiểu rõ.
An An (theo PBS NewsHour)
