Hiện tượng tưởng chừng vô lý này thực chất là một bài học vật lý kinh điển về mối quan hệ giữa áp suất khí quyển và nhiệt độ sôi của nước.
Theo đó, nước sôi khi áp suất hơi của nó bằng với áp suất khí quyển xung quanh. Ở mực nước biển, áp suất khí quyển là 1,013 bar, buộc nước phải đạt 100 độ C mới sôi được. Nhưng trên đỉnh Everest, ở độ cao 8.849 mét, áp suất khí quyển chỉ còn khoảng một phần ba so với bình thường. Nước ở đó chỉ cần khoảng 68 độ C là đã sôi.
Hình minh họa hai nhà leo núi đang luộc trứng trên đỉnh Everest.
Các nhà khoa học đã xác định được một quy luật khá ổn định rằng cứ mỗi 300 mét độ cao tăng thêm, nhiệt độ sôi của nước lại giảm khoảng 1 độ C. Tại La Rinconada – khu định cư có người sinh sống thường xuyên cao nhất thế giới, ở độ cao khoảng 5.052 mét – nước sôi ở 82,8 độ C. Còn trên đỉnh Everest, mức nhiệt này tụt xuống chỉ còn khoảng 68 độ C – đủ gây bỏng, nhưng lại là "điểm nghẽn" khiến trứng không thể chín.
Lời giải nằm ở hóa sinh học protein. Lòng trắng và lòng đỏ trứng được cấu tạo từ những loại protein khác nhau, nên có nhiệt độ đông tụ khác nhau. Lòng trắng chứa tới 54% ovalbumin và chỉ đông tụ ở 80 độ C. Lòng đỏ cần tối thiểu 70 độ C mới đặc lại. Vì nước trên Everest chỉ sôi ở 68 độ C nên trứng sẽ không bao giờ chín hoàn toàn, dù đun bao lâu đi nữa.
Hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng đến trứng. Nhiệt độ sôi thấp hơn khiến gạo, mì hay rau củ cũng cần thời gian nấu lâu hơn hẳn ở độ cao lớn. Ngay cả việc thêm muối vào nước – vốn được biết đến là làm tăng nhiệt độ sôi – cũng chỉ tạo ra khác biệt rất nhỏ, không đáng kể ở độ cao khắc nghiệt như Everest.
Nhiệt độ sôi của nước trên đỉnh Everest chỉ là 68 độ C, không đủ để làm chín trứng.
Vậy có cách nào "lách" được quy luật vật lý này? Câu trả lời là nồi áp suất. Bằng cách tăng áp suất bên trong, thiết bị này giúp nâng nhiệt độ sôi của nước lên cao hơn mức tự nhiên, đủ để trứng chín như bình thường. Đây là minh chứng cho thấy con người không thể thay đổi định luật vật lý, mà chỉ có thể vận dụng chúng theo hướng có lợi cho mình.
An An (theo ILF Science)
