Hàng trăm căn nhà lụp xụp nằm ven rạch Bà Lớn được dựng tạm bợ bằng gỗ củi, tôn rách chông chênh trên những hàng cọc cắm thẳng xuống lòng rạch đục ngầu rác thải.
Người dân sống tại đây không chỉ đối mặt với nguy cơ sụt lún, ngập, sạt lở mỗi khi mùa mưa, triều cường tới mà còn bị bủa vây bởi mùi hôi thối dữ dội từ dòng nước ô nhiễm nặng.
Hàng chục năm qua, rạch Bà Lớn oằn mình trước áp lực đô thị hóa, bùn đất, rác thải xuất hiện dọc hai bờ khiến dòng chảy bị thu hẹp. Con rạch này còn bị sạt lở và bồi đắp hàng năm nên ngày càng can dần, cùng với tình trạng ô nhiễm trầm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng ngàn cư dân TP sống hai bên rạch và ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông đường thủy.
Những lúc thủy triều lên, dòng kênh trong đỡ ô nhiễm. Nhưng khi nước ròng, màu nước đèn ngòm, đục ngầu kèm với bùn đất và rác thải khiến cả con rạch trở thành điểm đen về môi trường.
Trên bờ, những căn nhà nhỏ tạm bợ, chật hẹp nằm sát mép nước là nơi sinh sống của nhiều gia đình phải gánh chịu tất cả những bất cập, ô nhiễm từ rạch Bà Lớn.
Trước thực trạng này, thông tin về dự án cải tạo rạch Bà Lớn đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của người dân, với kỳ vọng về một môi trường sống xanh, sạch hơn. Khi những thông tin đầu tiên về phương án áp giá đền bù mới theo Luật Đất đai và chính sách ưu tiên bố trí nhà ở xã hội được công bố, không khí tại các buổi họp tiếp xúc cử tri đã thay đổi từ lo âu sang phấn khởi.
Ông Phạm Hùng Phương (76 tuổi, ngụ phường Bình Đông, Tp.HCM) cho biết, gia đình ông cả đời sống ven rạch Bà Lớn, chịu cảnh ô nhiễm, mùi hôi và cả những bất tiện mỗi khi trời mưa hay triều cường. "Do tôi đã quen sống tại đây gần cả cuộc đời, giờ phải chuyển đi, nhường đất làm dự án cũng có chút buồn, nhưng vì mục tiêu chung gia đình tôi sẵn sàng bàn giao mặt bằng, chỉ mong nhà nước hỗ trợ, đền bù xứng đáng", ông Phương nói.
Tỷ lệ đồng thuận cao từ người dân là đòn bẩy lớn giúp công tác khảo sát, đo đạc đo đạc giải phóng mặt bằng tiến triển nhanh chóng ngoài mong đợi. Việc phân bổ 6.350 tỷ đồng cho đền bù giải tỏa mặt bằng tại dự án rạch Bà Lớn cùng quyết định giải ngân đạt mức tối đa ngay trong quý IV/2026 này minh chứng cho tinh thần "nói đi đôi với làm" của bộ máy chính quyền Tp.HCM.
Trao đổi với PV, ông Huỳnh Công Luận - Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Bình Hưng, Tp.HCM - cho biết, dự án nạo vét, cải tạo môi trường kết hợp chỉnh trang đô thị trục thoát nước rạch Bà Lớn là dự án trọng điểm với tổng mức đầu tư lớn. Sau khi được UBND TP thông qua chủ trương, Ban quản lý dự án xã Bình Hưng đã phối hợp với phòng Kinh tế - hạ tầng xã tiến hành kiểm đếm, lên phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng và hỗ trợ tái định cư cho người dân chịu ảnh hưởng. Dự kiến, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng sẽ được triển khai ngay trong quý IV/2026 này.
Dự án nạo vét, cải tạo môi trường kết hợp chỉnh trang đô thị trục thoát nước rạch Bà Lớn có điểm đầu tại kênh Đôi (phường Bình Đông) và điểm cuối tại rạch Bà Lào (xã Bình Hưng, Tp.HCM). Tổng mức đầu tư lên đến 9.228 tỷ đồng, trong đó chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư lên tới 6.350 tỷ đồng. Điểm đầu dự án tại kênh Đôi, phường Bình Đông và điểm cuối tại rạch Bà Lào, xã Bình Hưng. Tổng chiều dài toàn tuyến khoảng 7,3 km, diện tích sử dụng đất khoảng 47 ha.
Quy mô đầu tư gồm nạo vét toàn bộ tuyến rạch, gia cố hai bờ, xây dựng vỉa hè, lan can, hệ thống thoát nước, cây xanh, chiếu sáng và bến lên xuống. Dự án cũng xây dựng tuyến đường dài khoảng 725 m, rộng 14 - 18 m, quy mô 2 làn xe, kết nối giữa đường Phạm Thế Hiển với đường Tạ Quang Bửu. Một hạng mục giao thông đáng chú ý khác là cầu Bà Lớn 2, quy mô 6 làn xe qua quốc lộ 50.
Mục tiêu trọng tâm của dự án là nạo vét, khơi thông dòng chảy, hỗ trợ tiêu thoát nước mưa từ khu vực trung tâm Tp.HCM và đáp ứng yêu cầu tiêu thoát nước cho lưu vực khoảng 920 ha. Dự án nạo vét rạch Bà Lớn không chỉ dừng lại ở câu chuyện thoát nước chống ngập, mà là một cuộc cách mạng thay đổi hoàn toàn bộ mặt giao thông đô thị trục liên phường.
Dự án chỉnh trang đô thị dọc rạch Bà Lớn nằm trong chuỗi 115 dự án của Tp.HCM, với mục tiêu di dời khoảng 41.540 căn nhà trên và ven kênh rạch đến năm 2030. Đây là chương trình có quy mô lớn, hướng đến giải quyết căn bản tình trạng nhà ở lụp xụp ven sông, kênh, rạch kéo dài nhiều thập kỷ, gắn liền với các mục tiêu giảm ngập úng, kiểm soát triều cường và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
- Tham khảo thêm
