Khủng hoảng năng lượng là cái giá phải trả cho sự phụ thuộc vào than?

Nguyễn Thị Minh Đức
Thứ 4, 13/10/2021 | 08:00
Trung Quốc đã thực hiện các bước quyết liệt trong thời gian gần đây để đối phó với cuộc khủng hoảng đang đe dọa sự phục hồi của nền kinh tế số 2 thế giới hậu Covid.

Một báo cáo từ Moody’s Investors Service cảnh báo, khủng hoảng thiếu điện “sẽ gây thêm căng thẳng kinh tế, đè nặng lên tăng trưởng GDP cho năm 2022” của Trung Quốc, The Globe and Mail đưa tin.

Cuộc khủng hoảng năng lượng ngày càng tồi tệ cũng làm nổi bật sự phụ thuộc của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vào than đá, trong bối cảnh nước này đang cố gắng chuyển đổi sang các nguồn năng lượng xanh.

Trong những tuần gần đây, các địa phương trên khắp Trung Quốc đã trải qua tình trạng bị mất điện liên tục, các cơ sở sản xuất phải ngừng hoạt động.

Hôm 11/10, tỉnh Liêu Ninh ở Đông Bắc Trung Quốc cảnh báo rằng, tỉnh này vẫn đang bị thiếu tới 20% điện và dự kiến tình hình sẽ tồi tệ hơn vào giữa tháng 10.

Khủng hoảng leo thang

Cuộc khủng hoảng là do sự kết hợp của nhiều yếu tố, bao gồm giá than toàn cầu tăng vọt, các biện pháp kiểm soát giá điện khiến nhiều nhà máy điện hoạt động thua lỗ.

Giá than đã tăng vọt trong năm nay do sản lượng khai thác không theo kịp với nhu cầu tăng cao sau đại dịch, làm cạn kiệt tồn kho.

Tình trạng thiếu điện và giá cả tăng cao đã dẫn đến việc các cơ sở sản xuất ở khắp nơi trên đất nước bị cắt điện vì Chính phủ Trung Quốc đang ưu tiên nguồn cung cho hệ thống sưởi ấm trong nhà vào mùa đông.

Điều đó có thể dẫn đến giảm 30% hoạt động trong các lĩnh vực sử dụng nhiều năng lượng nhất như thép, hóa chất và sản xuất xi măng, theo UBS Group AG.

Tiêu điểm thế giới - Khủng hoảng năng lượng là cái giá phải trả cho sự phụ thuộc vào than?

Ở Trung Quốc, hoạt động khai thác than nội địa với sản lượng lớn là yếu tố có tính quyết định nhiều hơn đối với độ sẵn có của nhiên liệu cho sản xuất. Ảnh: World Energy

Ngoài ra, sự hoành hành của thiên tai lũ lụt ở khu vực sản xuất than trọng điểm của đất nước càng làm tình hình thêm bết bát.

Trong số 682 mỏ than ở tỉnh Sơn Tây – thủ phủ công nghiệp than của Trung Quốc, 60 mỏ đã phải đóng cửa trong những ngày gần đây do lũ lụt.

Hơn 120.000 người đã phải sơ tán sau khi những trận mưa như trút nước liên tục gây ra lũ lụt vào cuối tuần qua, khiến khoảng 17.000 ngôi nhà bị sập, Hãng thông tấn Nhà nước Tân Hoa xã (Xinhua) đưa tin.

Mặc dù một số mỏ hiện đang dần khôi phục hoạt động, điều này vẫn làm phức tạp thêm nỗ lực của Bắc Kinh nhằm thúc đẩy nguồn cung và ngăn chặn cuộc khủng hoảng năng lượng leo thang.

Hai mỏ than ở tỉnh Thiểm Tây lân cận cũng bị ảnh hưởng bởi mưa lớn, càng làm gia tăng các vấn đề ở Sơn Tây, tờ Securities Times đưa tin.

Trong bối cảnh này, giá than giao sau trên Sàn giao dịch Hàng hóa Trịnh Châu tăng 7,1% hôm 12/10 lên mức 1.507,8 Nhân dân tệ/tấn (tương đương 234 USD/tấn), sau khi tăng 12% hôm 11/10, Bloomberg đưa tin.

Trong một tuyên bố gần đây, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC) - cơ quan hoạch định kinh tế hàng đầu của Trung Quốc - cho biết, họ đã yêu cầu các địa phương sản xuất than trọng điểm tăng sản lượng để đảm bảo nguồn cung năng lượng trước mùa đông.

Đây là một mối quan ngại lớn ở miền Bắc Trung Quốc, nơi người dân phụ thuộc vào than để sưởi ấm trong mùa đông khắc nghiệt đang gần kề.

Tiêu điểm thế giới - Khủng hoảng năng lượng là cái giá phải trả cho sự phụ thuộc vào than? (Hình 2).

Vận chuyển than bằng đường sắt ở tỉnh Sơn Tây, miền Bắc Trung Quốc. Ảnh: China Daily

Hàng trăm mỏ than ở Sơn Tây và Nội Mông – hai khu vực sản xuất than lớn nhất nước - dự kiến sẽ sản xuất thêm 173 triệu tấn vào cuối năm nay, với sản lượng không bị giới hạn, theo truyền thông nhà nước Trung Quốc.

Như vậy, các nỗ lực để giải quyết cuộc khủng hoảng năng lượng đã làm gián đoạn các kế hoạch của Bắc Kinh nhằm giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Biện pháp tình thế

Trung Quốc đã thực hiện các bước quyết liệt trong thời gian gần đây để xoa dịu tình hình, bao gồm yêu cầu các mỏ tăng sản lượng và cho phép tăng giá điện để khuyến khích các nhà sản xuất điện tăng sản lượng đầu ra.

Động thái mới nhất của Chính phủ Trung Quốc, nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng năng lượng đang kìm kẹp nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, là cải cách về giá điện mà NDRC công bố hôm 12/10, Reuters đưa tin.

Theo đó, NDRC sẽ tự do hóa hoàn toàn giá điện sản xuất từ than đá, và người dùng điện cho mục đích công nghiệp và thương mại đều phải mua điện từ thị trường.

NDRC cho biết, không đưa ra khung thời gian cụ thể, rằng 100% điện sản xuất từ nhiệt điện than sẽ được định giá thông qua giao dịch thị trường, tăng so với mức 70% ở nước này hiện nay.

Người dùng điện cho mục đích công nghiệp và thương mại sẽ sớm phải mua điện trực tiếp từ thị trường hoặc thông qua các đại lý qua lưới điện. Hiện tại, 44% người dùng đang mua điện trực tiếp từ thị trường. Những người dùng khác phải trả các mức giá cố định cho việc dùng điện.

Trung Quốc đã nhập khẩu 3,29 triệu tấn than nhiệt trong tuần trước, bắt đầu từ ngày 4/10, tăng từ 1,47 triệu tấn so với cùng kỳ năm ngoái, theo Kpler – công ty hàng đầu về giải pháp phân tích và dữ liệu hàng hóa, Reuters đưa tin.

Kpler dự báo nhập khẩu của Trung Quốc sẽ tăng lên 4,5 triệu tấn trong tuần này, bắt đầu từ ngày 11/10. Nếu dự báo là chính xác, đây sẽ là mức nhập khẩu hàng tuần mạnh nhất của nước này kể từ đầu tháng 9.

Tiêu điểm thế giới - Khủng hoảng năng lượng là cái giá phải trả cho sự phụ thuộc vào than? (Hình 3).

Một nhà máy điện ở Ordos, Khu tự trị Nội Mông, miền Bắc Trung Quốc. Ảnh: CGTN

Tuy nhiên, theo Reuters, đối với Trung Quốc, nhập khẩu đóng vai trò thứ yếu trong nguồn cung than của quốc gia này, vì hoạt động khai thác than nội địa với sản lượng lớn mới là yếu tố có tính quyết định nhiều hơn đối với độ sẵn có của nhiên liệu cho sản xuất.

Cân bằng giữa các mục tiêu khí hậu và an ninh năng lượng

Đảm bảo nguồn cung than đã trở thành ưu tiên hàng đầu của Bắc Kinh ngay cả khi nước này có kế hoạch cho một tương lai không có carbon.

“Trung Quốc phấn đấu đạt đỉnh phát thải CO2 trước năm 2030 và đạt trạng thái trung hòa carbon trước năm 2060”, Phó Thủ tướng Hàn Chính cho biết hôm 11/10, sau cuộc đối thoại về khí hậu với Liên minh châu Âu (EU).

Ông cho biết thêm rằng, Trung Quốc sẽ “kiểm soát chặt chẽ” các dự án điện than và “hạn chế nghiêm ngặt” việc gia tăng tiêu thụ than trong giai đoạn kế hoạch 5 năm hiện tại, kéo dài đến năm 2025.

Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng điện đã buộc nước này phải tìm cách cân bằng giữa phát triển kinh tế và các mục tiêu khí hậu.

Các quan chức và truyền thông Nhà nước Trung Quốc nhấn mạnh rằng, quá trình chuyển đổi xanh của nước này vẫn còn trong giai đoạn rất sơ khai.

“An ninh năng lượng gắn liền với an ninh phát triển và an ninh quốc gia”, Thủ tướng Lý Khắc Cường cho biết trong một tuyên bố hôm 11/10.

Thủ tướng Lý cho biết thêm rằng, “sự ổn định của chuỗi cung ứng và công nghiệp cũng như sự phát triển kinh tế bền vững và ổn định” phải được đảm bảo.

“Vì quá trình chuyển đổi sang năng lượng xanh sẽ không diễn ra trong một sớm một chiều, nên sự phụ thuộc của Trung Quốc vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch sẽ tiếp tục”, tờ Thời báo Hoàn Cầu (Global Times) của Trung Quốc cho biết trong một bài xã luận.

“Trong quá trình chuyển đổi, Trung Quốc bắt buộc phải cân bằng giữa việc giảm lượng phát thải carbon và đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định”.

Bài xã luận cho biết thêm rằng “phát triển xanh mạnh mẽ” có thể giúp chấm dứt cả sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và giúp Trung Quốc thoát khỏi phụ thuộc vào các lực lượng bên ngoài khi nói đến nguồn cung năng lượng.

Trung Quốc mua than từ “hàng xóm sát vách” để đối phó khủng hoảng

Thứ 7, 09/10/2021 | 09:11
Trước sức ép của cuộc khủng hoảng năng lượng, Trung Quốc đang tìm kiếm các nguồn cung mới, sẵn sàng viện đến ngay cả những kênh nhập khẩu gián tiếp nhất.

Thiếu điện, thiếu chip, thiếu mọi thứ, “ông lớn” châu Á lao đao

Thứ 6, 01/10/2021 | 06:31
Dữ liệu công bố ngày 30/9 cho thấy, sản lượng nhà máy của Nhật Bản chậm lại, trong khi triển vọng sản xuất của Trung Quốc suy yếu.

“Ngấm đòn” từ khủng hoảng điện, triển vọng kinh tế Trung Quốc ảm đạm

Thứ 3, 28/09/2021 | 08:00
Tình trạng cắt điện diễn ra khi việc điều tiết mức phát thải carbon của Trung Quốc xung đột với sự bùng nổ công nghiệp của nước này trong bối cảnh đại dịch.
Cùng tác giả

IFC hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế carbon thấp

Thứ 5, 12/05/2022 | 13:38
Nhằm thúc đẩy chương trình nghị sự COP26 tại Việt Nam, Bộ TNMT sẽ phối hợp cùng IFC tạo dựng môi trường thuận lợi cho khu vực tư nhân đầu tư vào lĩnh vực khí hậu.

“Bom hạt nhân” tài chính Nga đang gánh chịu

Thứ 2, 28/02/2022 | 14:02
Kể từ khi Tổng thống Putin phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine, nền kinh tế nước Nga cũng đang phải gánh chịu những hậu quả tức thì từ cuộc chiến.

Nga có thực sự “vũ khí hóa” khí đốt tự nhiên?

Thứ 3, 15/02/2022 | 17:40
An ninh năng lượng của châu Âu đã trở thành tâm điểm trong bối cảnh căng thẳng Nga - Ukraine ngày một gia tăng.

Chân dung ông chủ đứng sau khoản vay triệu đô của F88 Việt Nam

Thứ 7, 15/01/2022 | 09:31
Lendable - tổ chức fintech quốc tế được định giá 4 tỷ USD đã nhìn thấy tiềm năng trên thị trường tài chính Việt Nam và rót vốn triệu đô cho F88 Việt Nam.

Tăng cường hiệu quả bổ trợ tư pháp là đòn bẩy kinh tế

Thứ 5, 16/12/2021 | 12:39
Việc thi hành án dân sự có ý nghĩa sống còn đối với niềm tin của công chúng đối với ngành tư pháp và qua đó, là động lực không thể thiếu cho sự phát triển kinh tế.
Cùng chuyên mục

Khu vực Mỹ Latinh ghi nhận ca mắc đậu mùa khỉ đầu tiên

Thứ 7, 28/05/2022 | 13:20
Hôm 28/5 (giờ Việt Nam), Argentina xác nhận xuất hiện hai ca mắc bệnh đậu mùa khỉ. Đậy là những ca bệnh đầu tiên ở khu vực Mỹ Latinh.

Súng đạn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu đối với trẻ em và thanh thiếu niên tại Mỹ

Thứ 7, 28/05/2022 | 07:00
Hôm 24/5, nước Mỹ chấn động với vụ xả súng tại Trường tiểu học Robb ở Uvalde, Texas khiến 21 người thiệt mạng, trong đó có 2 giáo viên và 19 học sinh.

Chuyên gia Australia cảnh báo nguy cơ bệnh đậu mùa khỉ bùng phát mạnh

Thứ 2, 23/05/2022 | 19:20
Trước tình hình bệnh đậu mùa khỉ lây lan ở nhiều nước, giới chức và chuyên gia Australia kêu gọi chính phủ sẵn sàng ứng phó với tình huống dịch bùng phát.

Tổng thống Putin lên tiếng sau những ngày chiến sự căng thẳng ở Ukraine

Chủ nhật, 27/02/2022 | 19:12
Tổng thống Putin cảm ơn các lực lượng đặc biệt của Nga, những người đang "hoàn thành nghĩa vụ quân sự một cách anh dũng" ở Ukraine.

Các nhà ngoại giao Nga bắt đầu rời Ukraine

Thứ 7, 12/02/2022 | 19:10
Một số nhà ngoại giao Nga bắt đầu rời Ukraine trong bối cảnh căng thẳng leo thang.
     
Nổi bật trong ngày

Tỷ phú Nga ứng phó với lệnh trừng phạt của châu Âu ra sao?

Thứ 7, 28/05/2022 | 12:57
Một số doanh nhân Nga đã chuyển tài sản cho người thân, điều này làm dấy lên quan ngại về tính hiệu quả thực sự của những lệnh trừng phạt nhằm vào Moscow.

Cuộc sống người dân Thượng Hải khi các hạn chế Covid dần nới lỏng

Thứ 7, 28/05/2022 | 19:30
Chiến lược Zero-Covid nghiêm ngặt đã gây thiệt hại cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, xáo trộn chuỗi cung ứng toàn cầu và dấy lên mối quan ngại trong giới đầu tư.

Súng đạn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu đối với trẻ em và thanh thiếu niên tại Mỹ

Thứ 7, 28/05/2022 | 07:00
Hôm 24/5, nước Mỹ chấn động với vụ xả súng tại Trường tiểu học Robb ở Uvalde, Texas khiến 21 người thiệt mạng, trong đó có 2 giáo viên và 19 học sinh.

Khu vực Mỹ Latinh ghi nhận ca mắc đậu mùa khỉ đầu tiên

Thứ 7, 28/05/2022 | 13:20
Hôm 28/5 (giờ Việt Nam), Argentina xác nhận xuất hiện hai ca mắc bệnh đậu mùa khỉ. Đậy là những ca bệnh đầu tiên ở khu vực Mỹ Latinh.

Trung Quốc gia tăng nhập khẩu ngô Brazil sau 9 năm

Thứ 7, 28/05/2022 | 16:46
Phần lớn doanh nghiệp Trung Quốc từng không mặn mà với ngô từ Brazil do thời gian vận chuyển kéo dài, chi phí cao, quy định khắt khe... nhưng tình hình nay đã khác.