Kinh tế toàn cầu bất ổn, niềm tin của doanh nghiệp châu Âu vào Việt Nam vẫn cao

Niềm tin kinh doanh giảm nhẹ, vẫn duy trì ở mức cao

Ngày 15/10, Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) công bố Chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI) quý III/2026, đạt 78,3 điểm. Dù giảm 1,4 điểm so với mức 79,7 điểm của quý II, chỉ số vẫn duy trì ở mức cao trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều bất ổn.

Theo báo cáo, 64% doanh nghiệp tham gia khảo sát đánh giá tình hình kinh doanh hiện tại ở mức tốt hoặc rất tốt. Dẫu vậy, có 28% giữ thái độ trung lập.

Kết quả trên cho thấy tâm lý chờ đợi trong bối cảnh nhu cầu quốc tế biến động, đồng thời doanh nghiệp cũng kỳ vọng những chính sách tiếp tục cụ thể hóa thành các thủ tục nhanh gọn hơn, giúp tăng khả năng dự báo kết quả kinh doanh.

Xét theo từng lĩnh vực, nông nghiệp và chuỗi giá trị thực phẩm ghi nhận mức cải thiện mạnh nhất, tăng 11,7 điểm lên mức 83,9 điểm, bất chấp áp lực từ chi phí đầu vào và cạnh tranh của hàng nhập khẩu trong khu vực.

Tiếp đó, nhóm thương mại, logistics và hàng tiêu dùng cũng duy trì kết quả triển vọng, tăng 3,1 điểm lên mức 84,2 điểm, phản ánh vai trò của Việt Nam trong mạng lưới sản xuất khu vực và thương mại xuyên biên giới.

Ngược lại, ngành du lịch và khách sạn giảm khoảng 22,5 điểm xuống chỉ còn 67,9 điểm sau một quý II ghi nhận kết quả tích cực. Lý giải về điều này, EuroCham nhận định nguyên nhân là do các doanh nghiệp phục vụ trực tiếp người tiêu dùng thường chịu tác động rõ rệt từ thay đổi trong hành vi chi tiêu, chi phí vận hành và những gián đoạn bên ngoài như thời tiết cực đoan.

Theo báo cáo, mức độ tập trung vào từng thị trường cũng tạo ra sự khác biệt về niềm tin kinh doanh. Các doanh nghiệp chủ yếu hoạt động tại Việt Nam ghi nhận chỉ số 80,4 điểm, cao hơn nhóm tập trung vào thị trường Liên minh châu Âu (EU) với 73,2 điểm, Mỹ với 70,7 điểm và ASEAN với 73,9 điểm.

Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert cho rằng Việt Nam đang có đà tăng trưởng ấn tượng, với GDP đạt 9,95% trong quý III và 9,01% trong 9 tháng đầu năm 2026. Song, theo ông, những kết quả vĩ mô đôi khi chưa phản ánh đầy đủ áp lực mà doanh nghiệp phải đối mặt.

“Các con số tăng trưởng quốc gia không phản ánh toàn bộ câu chuyện”, ông Jaspaert nhận định.

Theo Chủ tịch EuroCham, nhiệm vụ quan trọng sắp tới là phải làm cho thành quả tăng trưởng trở nên thiết thực hơn trong toàn nền kinh tế, thông qua việc nâng cao tính dự báo, củng cố sức chống chịu và tiếp tục cải cách để doanh nghiệp tập trung nhiều nguồn lực hơn vào hoạt động tạo ra giá trị.

Doanh nghiệp trung bình đối mặt với 8 thách thức

Báo cáo BCI quý III/2026 lần này cũng làm rõ những gánh nặng tích lũy từ các rào cản kinh doanh mà doanh nghiệp đang đối mặt. Theo khảo sát, mỗi doanh nghiệp phải xử lý trung bình 8 thách thức để phát triển. Có tới 77% doanh nghiệp gặp ít nhất 5 trở ngại và 16% phải đối mặt với từ 14 trở ngại trở lên.

Đối với những lĩnh vực chịu sự quản lý sát sao như thương mại và logistics, y tế, nông nghiệp và thực phẩm, số lượng rào cản hành chính được doanh nghiệp ghi nhận thậm chí có thể lên tới 27 vấn đề cùng lúc.

Các trở ngại được đề cập nhiều nhất gồm thủ tục hành chính và giấy tờ, chiếm 60%, quy định thiếu rõ ràng hoặc được áp dụng không nhất quán, chiếm 53%, vấn đề liên quan đến quản lý thuế, chiếm 52% và thiếu hụt nhân lực có kỹ năng, chiếm 49%.

Bên cạnh đó, 93% doanh nghiệp cũng cho biết các vấn đề về quy định, thủ tục hành chính gây ảnh hưởng đến hoạt động và khả năng tăng trưởng của họ. Tỷ lệ tương tự cũng được ghi nhận đối với các vấn đề liên quan đến thuế và thủ tục tài chính. Theo đó, 42% doanh nghiệp cho biết những vướng mắc này gây tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của họ. 

Các vấn đề về khuôn khổ pháp lý, mua sắm công cũng như thủ tục thông quan và tuân thủ thuế quan cũng đang tạo sức ép. Lần lượt 36% và 33% doanh nghiệp cho biết các nhóm vấn đề này ảnh hưởng mạnh đến hoạt động kinh doanh.

Áp lực còn khác biệt giữa các ngành. Hơn một nửa số doanh nghiệp trong mọi lĩnh vực báo cáo gặp khó khăn về quy định và thủ tục hành chính, đặc biệt, tỷ lệ này lên tới 96% trong lĩnh vực y tế và khoa học sự sống.

Theo EuroCham, những trở ngại trên ngoài làm tăng chi phí vận hành còn ảnh hưởng đến sức hấp dẫn đầu tư của Việt Nam. Các quy định thiếu rõ ràng đã tạo ra khoảng cách chênh lệch 29 điểm phần trăm giữa nhóm doanh nghiệp sẵn sàng và nhóm không sẵn sàng giới thiệu Việt Nam là một điểm đến đầu tư.

Giữ sức hút trong tầm nhìn đầu tư dài hạn

Mặc dù còn nhiều trở ngại, niềm tin dài hạn của cộng đồng doanh nghiệp đối với Việt Nam vẫn tích cực. Theo EuroCham, 9/10 doanh nghiệp tham gia khảo sát sẵn sàng giới thiệu Việt Nam là điểm đến đầu tư. Trong đó, 63% dự kiến duy trì hoạt động tại Việt Nam hơn 5 năm và 23% có tầm nhìn đầu tư trên 20 năm.

Nguồn nhân lực được 52% doanh nghiệp đánh giá là lợi thế cạnh tranh của Việt Nam, tiếp đến là năng lực cạnh tranh về chi phí với 51% và sự ổn định chính trị, kinh tế vĩ mô với 44%.

Các yếu tố khác gồm thị trường nội địa, đạt 42%, mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng lớn, đạt 33% và vị trí chiến lược trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu dịch chuyển, đạt 30%.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 50,36 tỷ USD, trong khi vốn thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm. EuroCham cho rằng những con số này đã phản ánh sức hút đầu tư vào Việt Nam vẫn được duy trì, song chất lượng môi trường kinh doanh sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố niềm tin dài hạn.

Ông Bruno Jaspaert nhấn mạnh nhiều doanh nghiệp châu Âu coi Việt Nam là nơi để gắn bó lâu dài, mong muốn cùng phát triển với các đối tác tại Việt Nam. Tuy nhiên, để mối quan hệ hợp tác này phát huy hiệu quả, môi trường kinh doanh cần tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư và mở rộng hoạt động.

Cũng theo ông nhận định, một khuôn khổ pháp lý đơn giản, minh bạch, có hướng dẫn rõ ràng và tiêu chuẩn nhất quán là điều kiện thiết yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh. Chủ tịch EuroCham lưu ý rằng doanh nghiệp cần biết chính xác các yêu cầu phải đáp ứng, nhận được hướng dẫn thống nhất và có thể dự đoán hợp lý về thời gian hoàn tất quy trình.