Kỳ lạ phong tục để quan tài độc mộc dưới sàn nhà của người Bahnar

Kỳ lạ phong tục để quan tài độc mộc dưới sàn nhà của người Bahnar

Dương Thanh Tùng
Thứ 2, 17/05/2021 | 19:18
Chúng tôi hết sức tò mò và hiếu kỳ về việc người đồng bào Bahnar ở Tây Nguyên, cho đến ngày nay vẫn để những chiếc quan tài độc mộc dưới nhà sàn.

Văn hoá - Kỳ lạ phong tục để quan tài độc mộc dưới sàn nhà của người Bahnar

Những chiếc quan tài độc mộc dưới nhà sàn.

Chuẩn bị trước cho những người sắp về với Giàng

Dưới cái nắng giữa trưa, đặt chân đến làng Tà Kacht - một trong những khu vực hầu hết là người Bahnar sinh sống ở xã Đắk Kơ Ning (huyện Kong Chro, tỉnh Gia Lai). Chúng tôi xin tá túc ở gia đình anh Võ Trọng Nhân, một người Kinh, sống ở đây gần 30 năm.

Văn hoá - Kỳ lạ phong tục để quan tài độc mộc dưới sàn nhà của người Bahnar (Hình 2).

Cuộc sống của người Bahnar tại khu vực này hết sức khó khăn, hầu hết họ đều ở nhà sàn tự làm bằng vật liệu có sẵn, ít người xây được nhà.

Đến với buôn làng của người Bahnar, chúng tôi phát hiện một số gia đình vẫn còn lưu giữ những khối gỗ tròn dưới ngôi nhà sàn. Tìm hiểu ra, mới hay đó là những chiếc quan tài độc mộc vốn được người dân chuẩn bị trước cho những người khi sắp về với Giàng (trời).

Văn hoá - Kỳ lạ phong tục để quan tài độc mộc dưới sàn nhà của người Bahnar (Hình 3).

Một góc làng Tà Kacht.

Theo phong tục của người Bahnar từ xa xưa, khi có người bệnh ở trong nhà, bất kể bệnh nặng hay nhẹ, họ đều chuẩn bị sẵn quan tài, dù người đó già hay trẻ. Cho đến ngày nay, phong tục này vẫn được duy trì.

Chúng tôi đưa thắc mắc này đến một vài chủ nhà, tuy nhiên, họ không rành tiếng Việt nên cũng chỉ nói được đôi ba câu, về việc chuẩn bị cho người khi có bệnh tật để về thế giới bên kia.

Văn hoá - Kỳ lạ phong tục để quan tài độc mộc dưới sàn nhà của người Bahnar (Hình 4).

Thấp thoáng dưới những sàn nhà là chiếc quan tài độc mộc.

Anh Bùi Văn Hoà (người Bahnar) cho biết: “Số quan tài này chủ yếu được làm từ những cây gỗ lớn, chặt từ trong rừng sâu. Mỗi lần chặt gỗ là mất cả tuần, sau đó nhờ 4, 5 người đưa gỗ về nhà, rồi tự tay đục, đẽo để làm quan tài”.

Trao đổi với chúng tôi, anh Nhân (người Kinh), có 30 năm sống ở làng Tà Kacht - gần như hiểu rõ phong tục văn hóa của người Bahnar tại khu vực này cho biết: “Cho đến bây giờ, nhiều gia đình vẫn chuẩn bị sẵn quan tài, chủ yếu là gỗ chặt từ rừng (độc mộc), đục đẽo rồi để dưới sàn nhà. Phong tục này đã có từ nhều thế hệ”.

Xem cái chết là lẽ tự nhiên

Chúng tôi thắc mắc, việc bệnh tật hiện đã có trạm y tế và các cơ sở khám chữa bệnh ở trong làng cũng như ở xã và tuyến huyện, anh Nhân cho hay: “Người Bahnar vẫn biết điều đó, tuy nhiên, việc một số người thân trong nhà bị bệnh thì vẫn vái lạy Giàng (cầu trời) để cầu mong hết bệnh. Hiện phong tục này đã ít đi, nhiều người đã đưa người bệnh đến các cơ sở khám chữa bệnh nhưng với tính kỹ lưỡng, họ vẫn chuẩn bị sẵn quan tài”.

Văn hoá - Kỳ lạ phong tục để quan tài độc mộc dưới sàn nhà của người Bahnar (Hình 5).

Theo phong tục của người Bahnar từ xa xưa, khi có người bệnh ở trong nhà, bất kể bệnh nặng hay nhẹ, họ đều chuẩn bị sẵn quan tài, dù người đó già hay trẻ.

Ông Phạm Huy Vân, Chủ tịch UBND xã Đắk Kơ Ning, huyện Kông Chro cũng cho biết: “Đó là phong tục của họ nhưng ngày nay còn khá ít người còn để quan tài dưới sàn nhà.

Chính quyền địa phương cũng luôn vận động người dân trong thực hành tín ngưỡng tôn giáo nhưng không rơi vào mê tín dị đoan.

Nếu có bệnh tật thì nên đến các trạm y tế cũng như các cơ sở khám chữa bệnh trên địa bàn huyện để được thăm khám kịp thời, tránh dùng sử dụng các loại hình khám chữa bệnh mang tính mê tín dị đoan”.

Văn hoá - Kỳ lạ phong tục để quan tài độc mộc dưới sàn nhà của người Bahnar (Hình 6).

Việc chuẩn bị sẵn quan tài chính là thể hiện sự quan tâm, chuẩn bị chu đáo cho người già, người đau ốm về thế giới bên kia.

Nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Ngọc Hùng chia sẻ: “Việc chuẩn bị quan tài cho người chết là điều như lẽ tất nhiên trong đời sống văn hóa của một số cộng đồng người tại Việt Nam, kể cả người Kinh ở một số vùng.

Riêng đối với một số cộng đồng ít người, họ xem cái chết là về với Giàng (trời) là lẽ tự nhiên, chứ không phải là sự đau thương. Do đó, việc chuẩn bị sẵn quan tài chính là thể hiện sự quan tâm, chuẩn bị chu đáo cho người già, người đau ốm về thế giới bên kia”.

“Ngày nay, do cuộc sống phát triển, nhiều cộng đồng người đã ít chuẩn bị quan tài để sẵn. Cùng với đó là các dịch vụ mai táng ra đời, tạo điều kiện tốt hơn cho người dân trong việc lo hậu sự cho người chết.

Thêm vào đó, hiện nay việc vào rừng chặt cây to lớn, cổ thụ để làm quan tài đã bị nghiêm cấm nên để có quan tài độc mộc là khá ít ỏi”, ông Hùng cho hay.

Văn hoá - Kỳ lạ phong tục để quan tài độc mộc dưới sàn nhà của người Bahnar (Hình 7).

Khi an táng người chết đã không còn chôn tượng nhà mồ, đặt ở 4 góc của ngôi mộ thay vào đó, 1 cái ché (loại vừa) chôn ở phía trước ngôi mộ.

Trước đây, khi có người qua đời, đi kèm với quan tài độc mộc, khi an táng, người sống còn chôn tượng nhà mồ, đặt ở 4 góc của ngôi mộ thì nay, cũng đang dần ít đi (như ở Kong Chro). Thay vào đó là 1 cái ché (loại vừa) chôn ở phía trước ngôi mộ.

Hỏi ra, người dân cho biết hiện nay, để chôn tượng nhà mồ vừa không có gỗ, vừa tốn nhiều thời gian, công sức chế tác nên đã đơn giản hóa bằng những cái khác. Dù vậy, ở một số nơi, chúng tôi vẫn ghi nhận, người dân còn giữ phong tục chôn tượng nhà mồ.

Vén màn bí mật tượng nhà mồ 'đi không trở lại' ở Tây Nguyên

Thứ 2, 28/09/2015 | 15:02
Tượng nhà mồ và người đẽo tượng cũng coi tác phẩm của mình như một sự "đi không trở lại" của kiếp người được vén bức màn bí mật…

Kỳ lạ đám cưới hai lần của người Ba Na ở Gia Lai

Thứ 2, 24/08/2015 | 09:28
Theo phong tục cưới của người người Ba Na ở xã Sơ Ró, Kông Chro (Gia Lai), đôi nam nữ khi cưới hỏi dù khó đến mấy cũng phải có lễ vật đầy đủ, dù nghèo đến mấy thì cũng phải tổ chức đám cưới 2 lần...

Người dân Ba Na lập chiến lũy phục kích lâm tặc

Thứ 4, 22/04/2015 | 09:19
Chiều ngày 21/4, ông Nguyễn Ngọc Cư, Hạt trưởng Hạt kiểm lâm Chư Păh (Gia Lai) cho biết, nơi phát hiện rừng bị chặt là tiểu khu 187 thuộc Ban quản lý rừng phòng hộ Đông Bắc Chư Păh.
Cùng tác giả

Có một Bãi Thơm đẹp như tranh vẽ

Thứ 6, 10/12/2021 | 11:45
Vùng biển này là một trong những nơi còn hoang sơ hiếm hoi sót lại của hòn đảo Phú Quốc ngày nay. Câu cá, lặn ngắm san hô... ở Bãi Thơm rất kỳ thú, ấn tượng.

Tp.HCM: "Lá chắn" cho các khu công nghiệp hoạt động trở lại

Thứ 3, 09/11/2021 | 16:45
Nhiều biện pháp mạnh đang được Tp.HCM ban hành để quyết tâm đưa các khu công nghiệp hoạt động trở lại.

Tp.HCM: 9 ổ dịch mới ở Hóc Môn đang được xử lý như thế nào?

Chủ nhật, 07/11/2021 | 15:01
9 ổ dịch mới được phát hiện tại Hóc Môn, có số ca tăng, Tp.HCM đang quyết tâm dập dịch tại đây.

Tp.HCM: Điều kiện để F1 được tiếp tục đi làm

Thứ 5, 04/11/2021 | 15:11
Phát hiện F0 nhưng doanh nghiệp có trên 80% người lao động tiêm đủ liều vắc-xin thì F1 được tiếp tục làm việc...

Tp.HCM cho phép mở quán ăn tại chỗ: Vừa kinh doanh vừa nghe ngóng

Thứ 5, 28/10/2021 | 12:31
Ghi nhận của Người Đưa Tin vào sáng ngày 28/10, hầu hết các quán ăn, nhà hàng, đặc biệt là quán cà phê vẫn chưa phục vụ bán tại chỗ trở lại.
Cùng chuyên mục

Hà Nội tái hiện nghi lễ thả cá chép và dựng cây nêu

Thứ 7, 22/01/2022 | 15:49
Sáng 22/1, các nghi lễ truyền thống như thả cá chép và lễ dựng cây nêu đã được tái hiện tại Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội.

Ngôi sao võ thuật Ngô Kinh đang dẫn đầu trong cuộc đua phim Tết

Thứ 7, 22/01/2022 | 11:17
Tết Nguyên đán là thời điểm vàng để hốt bạc của ngành điện ảnh Trung Quốc. Năm nay, đường đua phim Tết tại xứ tỷ dân là cuộc cạnh tranh của 11 tác phẩm.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh viên tịch

Thứ 7, 22/01/2022 | 09:32
Sau một thời gian an dưỡng tại Tổ đình Từ Hiếu, phường Thủy Xuân, Tp.Huế, Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã viên tịch ở tuổi 96.

Đỗ Thị Hà lọt top 40 Miss World, sẽ quay lại Puerto Rico thi chung kết

Thứ 7, 22/01/2022 | 09:21
Đỗ Thị Hà là một trong 40 thí sinh được ban giám khảo lựa chọn vào vòng trong của Hoa hậu Thế giới 2021.

Nghệ sĩ Quang Tèo: "Sao lại gọi tôi là “Ông hoàng phim hài Tết"?

Thứ 7, 22/01/2022 | 06:00
Nghệ sĩ Quang Tèo thẳng thắn bày tỏ quan điểm khi đươc gọi là "Ông hoàng phim hài Tết," anh bảo, mình đóng bi kịch cũng lấy được nước mắt khán giả...
     
Nổi bật trong ngày

"Cơ quan chức năng đang thanh tra công ty tắt tiếng Quốc ca"

Thứ 6, 21/01/2022 | 10:04
Theo thông tin từ phía Bộ VH,TT&DL, sau vụ ngắt tiếng Quốc ca trong trận Việt Nam - Lào tại AFF Cup 2020 tối ngày 6/12/2021. Bộ đã vào cuộc để làm rõ vụ này.

Xuân Bắc lần đầu chia sẻ về việc mình không tham gia Táo Quân 2022

Thứ 6, 21/01/2022 | 11:05
Dù không tham gia Táo Quân năm nay nhưng Xuân Bắc tin tưởng chương trình sẽ hay, vì những người tham gia đều thấy rõ trọng trách, hiểu những điều gì mình phải làm.

Mạnh Quỳnh bất ngờ tiết lộ lý do không muốn nhắc đến Phi Nhung nữa

Thứ 6, 21/01/2022 | 16:49
Mạnh Quỳnh - Phi Nhung có hơn 20 năm song ca cùng nhau. Chính vì thế, cho đến hiện tại sự ra đi của Phi Nhung vẫn để lại nhiều khoảng trống trong lòng Mạnh Quỳnh.

Huyền thoại âm nhạc Mỹ đăng ảnh uống cà phê trứng ở Hà Nội gây sốt

Thứ 6, 21/01/2022 | 19:53
Huyền thoại âm nhạc John Legend vừa chia sẻ loạt hình ảnh dạo chơi Hà Nội, thăm đền Quán Thánh và uống cà phê trứng khiến nhiều người thích thú.

Ở Việt Nam đón Tết, Bằng Kiều chơi lớn mua xế hộp bạc tỷ

Thứ 6, 21/01/2022 | 07:00
Dù đã có nhiều xế hộp đắt tiền nhưng ca sĩ Bằng Kiều khiến người hâm mộ ghen tỵ vì độ chịu chơi cũng như chịu chi của mình khi mua thêm chiếc nữa trong "nốt nhạc".