Khi hàng trăm nghìn học sinh Pháp bước vào kỳ thi tú tài Baccalauréat mỗi năm, không khí căng thẳng bao trùm khắp các trường học. Với nhiều người Pháp, "bac" không chỉ là kỳ thi cuối cấp trung học mà còn được xem như cột mốc trưởng thành quan trọng, mở cánh cửa vào đại học và tương lai nghề nghiệp.
Ảnh minh họa.
Kỳ thi này có lịch sử từ năm 1808 dưới thời Napoleon Bonaparte và tồn tại hơn 200 năm như một biểu tượng giáo dục quốc gia. Tuy nhiên, trong thời đại smartphone và trí tuệ nhân tạo (AI), kỳ thi danh giá ấy đang đối mặt một "cuộc chiến" hoàn toàn mới: gian lận công nghệ cao.
Theo truyền thông Pháp, số vụ gian lận trong kỳ thi bac những năm gần đây liên tục tăng, trong đó phần lớn liên quan đến thiết bị điện tử như: điện thoại thông minh, đồng hồ thông minh và tai nghe siêu nhỏ. Bộ Giáo dục Pháp từng thừa nhận các hình thức gian lận ngày càng khó phát hiện hơn vì công nghệ quá tinh vi.
Một trong những nỗi lo lớn nhất là sự xuất hiện của AI như ChatGPT. Giáo viên lo ngại học sinh có thể sử dụng công cụ AI để tìm lời giải hoặc gợi ý cực nhanh nếu lọt điện thoại vào phòng thi. Nhiều trường hợp học sinh giấu smartphone trong người, dùng smartwatch nhận đáp án từ bên ngoài hoặc sử dụng tai nghe siêu nhỏ gần như không thể nhìn thấy bằng mắt thường.
Theo Europe 1, để đối phó, nhiều điểm thi tại Pháp đã phải tăng cường kiểm tra an ninh và triển khai thiết bị dò sóng điện thoại bí mật. Một số giám thị còn được yêu cầu đặc biệt chú ý tới đồng hồ thông minh và các phụ kiện điện tử "ngụy trang".
Điều khiến dư luận chú ý là nước Pháp vốn có lịch sử chống gian lận thi cử kéo dài hàng thế kỷ. Từ thế kỷ 19, báo chí Pháp đã ghi nhận nhiều vụ "thi hộ", tráo người làm bài hoặc giấu tài liệu trong quần áo. Khi đó, các giám thị phải kiểm tra cực kỳ nghiêm ngặt vì kỳ thi bac được xem là niềm tự hào học thuật quốc gia. Nhưng nếu trước kia học sinh chỉ giấu "phao thi" bằng giấy thì nay công nghệ khiến mọi thứ phức tạp hơn rất nhiều.
Nhiều vụ việc gây xôn xao từng bị phát hiện khi thí sinh dùng điện thoại siêu nhỏ giấu trong áo, tai nghe mini kết nối bluetooth hoặc smartwatch có khả năng truy cập internet. Một số học sinh còn bị nghi sử dụng ứng dụng AI để giải bài gần như theo thời gian thực.
Không chỉ Pháp, nhiều quốc gia châu Âu cũng bắt đầu siết chặt quy định thi cử vì lo ngại AI làm thay đổi hoàn toàn cách học sinh gian lận. Tuy nhiên, tại Pháp, áp lực đặc biệt lớn hơn bởi Baccalauréat mang ý nghĩa biểu tượng quá sâu sắc.
Một số giáo viên cho rằng kỳ thi truyền thống đang đứng trước bước ngoặt lịch sử. Khi AI có thể viết văn, giải toán hoặc phân tích tài liệu chỉ trong vài giây, việc kiểm soát gian lận bằng cách giám sát thông thường ngày càng trở nên bất khả thi. "Chúng tôi đang đối đầu với công nghệ thay đổi nhanh hơn quy định thi cử", một giáo viên trung học tại Paris chia sẻ với báo Pháp.
Tranh cãi cũng bùng lên quanh câu hỏi: liệu các kỳ thi viết truyền thống có còn phù hợp trong thời đại AI? Một số chuyên gia giáo dục cho rằng thay vì chỉ tập trung chống gian lận, hệ thống giáo dục cần thay đổi cách đánh giá năng lực học sinh. Trong khi đó, nhiều người khác vẫn tin rằng kỳ thi bac phải được bảo vệ nghiêm ngặt vì đây là một phần bản sắc giáo dục Pháp.
Dù cuộc chiến chống gian lận công nghệ vẫn chưa có hồi kết, kỳ thi tú tài hơn 200 năm tuổi của nước Pháp đang cho thấy một thực tế rõ ràng: Càng hiện đại, việc giữ gìn sự công bằng trong thi cử càng trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Khánh Linh (t/h)
