Liên Hợp Quốc sẵn sàng triển khai một cơ chế xây dựng lòng tin được phát triển từ vài tháng trước nhằm bảo đảm hoạt động lưu thông an toàn của các tàu thuyền qua eo biển Hormuz, người phát ngôn Liên Hợp Quốc Stephane Dujarric cho biết hôm thứ Sáu (giờ địa phương).
Eo biển Hormuz, một điểm thắt cổ chai hẹp giữa Iran và Oman, nối liền vùng Vịnh với các tuyến vận tải biển toàn cầu, vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ của thế giới và một phần đáng kể lượng phân bón, nguyên liệu thô xuất khẩu. (Ảnh tư liệu/AFP qua Arabnews,)
Ông nhấn mạnh đây là thông điệp gửi tới các bên đang tham chiến, những bên chịu trách nhiệm cho tình trạng ách tắc hiện nay đối với hoạt động vận tải thương mại qua tuyến đường thủy này, đồng thời lưu ý rằng kế hoạch chỉ có thể được triển khai nếu nhận được sự đồng thuận của các bên.
Ông Jorge Moreira da Silva, Giám đốc điều hành Văn phòng Dịch vụ Dự án của Liên Hợp Quốc (UNOPS), cho biết lực lượng đặc nhiệm do ông điều phối đã xây dựng một cơ chế thực tiễn nhằm tạo điều kiện cho hoạt động vận tải hàng hải qua eo biển Hormuz diễn ra an toàn, có trật tự và ổn định, với trọng tâm là phân bón và các nguyên liệu thô liên quan nhằm góp phần ngăn ngừa khủng hoảng lương thực.
Ông Dujarric nói với Arab News: "Cơ chế đã sẵn sàng để triển khai, nhưng rõ ràng chúng tôi cần có sự đồng thuận của các bên. Cơ chế này sẽ bao gồm các biện pháp xác minh và các cơ chế xây dựng lòng tin. Đây là lĩnh vực chuyên môn của UNOPS và họ có thể triển khai trong thời gian tương đối ngắn".
Ông cho biết, mục đích của thông báo là để nhấn mạnh thực trạng hiện nay.
"Chúng ta đang ở trong tình thế mà hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz gần như bị bóp nghẹt. Chúng ta đã chứng kiến điều này ngay từ đầu cuộc xung đột và thấy rõ tác động của nó đối với giá phân bón cũng như lương thực. Vì vậy, đây là lời nhắc nhở rõ ràng rằng lựa chọn này vẫn đang tồn tại".
Ông Moreira da Silva cho biết, cơ chế được xây dựng sau nhiều tháng tham vấn với các bên liên quan và đã nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các quốc gia thành viên, đặc biệt là những nước dễ bị tổn thương và phụ thuộc vào nguồn phân bón nhập khẩu.
Tuy nhiên, theo ông, việc kích hoạt cơ chế này vẫn phụ thuộc vào thiện chí của tất cả các bên trong cuộc xung đột cũng như các nước trong khu vực.
"Đã đến lúc trao cơ hội cho một cơ chế hoạt động nhằm xây dựng lòng tin và củng cố sự tin cậy giữa các bên", ông Moreira da Silva nói.
Ông cho biết sẽ tiếp tục làm việc với các bên liên quan thông qua lực lượng đặc nhiệm, đồng thời nhắc lại lời kêu gọi của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres về việc kiềm chế và hạ nhiệt xung đột.
Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải hẹp nằm giữa Iran và Oman, nối Vịnh Ba Tư với các tuyến vận tải biển quốc tế, hiện vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ của thế giới, cùng một tỷ trọng đáng kể các lô hàng phân bón và nguyên liệu thô xuất khẩu.
Sự gián đoạn đối với hoạt động hàng hải qua eo biển này kể từ khi xung đột giữa Mỹ và Iran bùng phát vào cuối tháng 2 đã đẩy giá phân bón và lương thực tăng cao, làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng quy mô lớn hơn tại các khu vực phụ thuộc vào hàng nhập khẩu.
Thế Hải (Theo Arabnews, AA)
