Dự án nghìn tỷ và hai gói thầu "đặt hàng"
Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) vừa ban hành kết luận điều tra, đề nghị truy tố 23 bị can trong vụ án Đưa hối lộ; Nhận hối lộ; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, xảy ra tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT (cũ), Công ty TNHH MTV Đầu tư và Xây dựng Hoàng Dân cùng một số đơn vị, địa phương liên quan.
Xem thêm: Cựu Thứ trưởng Hoàng Văn Thắng đã nhận hối lộ hơn 4,5 tỷ đồng
Trong số các bị can có ông Hoàng Văn Thắng - cựu Thứ trưởng Bộ NN&PTNT (cũ), bị đề nghị truy tố về tội Nhận hối lộ. Cùng tội danh này còn có các bị can: Trần Tố Nghị - cựu Quyền Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng công trình (QLXDCT); Nguyễn Hải Thanh - cựu Phó Cục trưởng Cục QLXDCT, kiêm Giám đốc Ban 4; Trần Văn Lăng - cựu Giám đốc Ban 2 và Lê Văn Hiến - cựu Giám đốc Ban 8.
Đáng chú ý trong vụ án, về phía doanh nghiệp có Nguyễn Văn Dân - Giám đốc Công ty Hoàng Dân, bị đề nghị truy tố về ba tội danh: Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng và Đưa hối lộ.
Bị can Nguyễn Văn Dân - Giám đốc Công ty Hoàng Dân (góc phải bên dưới) cùng một số bị can liên quan trong vụ án.
Quá trình điều tra cho thấy, Công ty TNHH Hoàng Dân đã trúng tổng cộng 5 gói thầu thuộc 4 dự án do các Ban quản lý trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) làm chủ đầu tư. Trong đó, riêng tại Dự án hồ Krông Pách Thượng (tỉnh Đắk Lắk), doanh nghiệp này đã thực hiện hàng loạt hành vi vi phạm nghiêm trọng trong đấu thầu, với sự tiếp tay, bao che của một nhóm cán bộ quản lý dự án và lãnh đạo cơ quan chuyên môn thuộc Bộ.
Dự án hồ Krông Pách Thượng được Bộ NN&PTNT phê duyệt lần đầu năm 2009 với tổng mức đầu tư gần 3.000 tỷ đồng, sau đó điều chỉnh năm 2018 lên hơn 4.421 tỷ đồng. Dự án gồm 91 gói thầu, trong đó Công ty Hoàng Dân trúng thầu thi công gói thầu số 13 và gói thầu số 17, tổng giá trị trúng thầu hơn 381 tỷ đồng.
Hai gói thầu này được khởi công từ tháng 3/2016 và hoàn thành, đưa vào sử dụng vào tháng 12/2024. Trên hồ sơ, quá trình lựa chọn nhà thầu được thực hiện đúng quy trình. Tuy nhiên, thực chất đây là kết quả của một quá trình thỏa thuận, dàn xếp từ trước, vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc cạnh tranh, minh bạch trong đấu thầu.
Từ mối quan hệ đến những chỉ đạo ngầm
Theo kết quả điều tra, mối quan hệ giữa Nguyễn Văn Dân với Lê Văn Hiến được thiết lập từ trước khi hai bên cùng tham gia Dự án hồ Ea Rớt. Lợi dụng mối quan hệ này, cuối tháng 6/2014, khi biết Ban 8 chuẩn bị đấu thầu hai gói thầu quan trọng của Dự án Krông Pách Thượng, Dân chủ động tiếp cận Hiến để "xin cơ chế".
Tuy nhiên, Hiến cho biết việc này cần có sự đồng ý của Trần Tổ Nghị (khi đó là Quyền Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng công trình (Cục QLXDCT – Bộ NN&PTNT). Tại buổi gặp trực tiếp giữa ba người, Nguyễn Văn Dân đề nghị được tạo điều kiện trúng thầu và hứa sẽ "cảm ơn" theo thông lệ. Đề nghị này nhanh chóng nhận được cái gật đầu đồng thuận.
Sau khi có "chủ trương", trước thời điểm phát hành hồ sơ mời thầu, lãnh đạo Ban 8 đã chỉ đạo cấp dưới cung cấp trái phép file dữ liệu dự toán của hai gói thầu cho Công ty Hoàng Dân. Cụ thể, Trần Văn Nhi – Trưởng phòng Kế hoạch, Thẩm định – đã trực tiếp chỉ đạo cán bộ cấp dưới sao chép file dự toán đã được phê duyệt và chuyển cho phía doanh nghiệp.
Dựa trên dữ liệu "nội bộ" này, Công ty Hoàng Dân xây dựng hồ sơ dự thầu với mức giá chỉ thấp hơn dự toán khoảng 1-1,25%, vừa đủ để trúng thầu nhưng vẫn bảo đảm lợi nhuận tối đa.
Không dừng lại ở đó, do không có năng lực, kinh nghiệm thi công các dự án tương tự, Nguyễn Văn Dân còn chỉ đạo cấp dưới sử dụng hồ sơ năng lực khống, mượn danh hai dự án thủy điện lớn do các công ty thuộc Tập đoàn Xuân Thiện làm chủ đầu tư. Các hợp đồng này được ký "trên giấy", không có thi công thực tế, nhưng được xác nhận đầy đủ để qua mặt tổ chấm thầu.
Song song với việc trúng thầu, Nguyễn Văn Dân đã thực hiện việc chi tiền hối lộ có hệ thống cho nhóm cán bộ liên quan. Cụ thể, Dân khai đã đưa cho Lê Văn Hiến tổng cộng 3 tỷ đồng, đưa cho Trần Tổ Nghị 3 tỷ đồng, đưa cho Mai Quang Vượng (Giám đốc Ban 8 kế nhiệm) 2 tỷ đồng, cùng nhiều khoản khác cho cán bộ tham mưu.
Các khoản tiền này được chi trong nhiều lần, tại Hà Nội và Đắk Lắk, trước, trong và sau quá trình đấu thầu, thi công. Lời khai của các bị can phù hợp với nhau và phù hợp với tài liệu, chứng cứ thu thập được trong quá trình điều tra.
Vụ việc cho thấy một chuỗi sai phạm có tổ chức, từ khâu chuẩn bị đầu tư, lập hồ sơ mời thầu, đánh giá năng lực nhà thầu đến quá trình triển khai thi công. Việc cán bộ quản lý dự án lạm quyền, tiếp tay cho doanh nghiệp, không chỉ làm thất thoát ngân sách nhà nước mà còn phá vỡ nguyên tắc công bằng, minh bạch trong đấu thầu, gây bức xúc trong dư luận.
Dù các bị can đã thừa nhận hành vi, tự nguyện nộp lại tiền khắc phục hậu quả, nhưng những hệ lụy để lại đối với môi trường đầu tư công và niềm tin xã hội là rất lớn. Đây cũng là bài học đắt giá về công tác quản lý, giám sát dự án đầu tư sử dụng vốn nhà nước, đòi hỏi phải tiếp tục siết chặt kỷ luật, kỷ cương và xử lý nghiêm minh mọi hành vi "bắt tay", trục lợi chính sách.
