Theo TS. Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, chua me đất hoa tím có tên khoa học Oxalis corymbosa, là loài cỏ nhỏ mọc tự nhiên ở nhiều nơi như vườn, bãi đất trống, ven đường hay trong rừng, gồm hơn 550 loài khác nhau, phân bố rộng khắp các châu lục, từ vùng nhiệt đới ẩm đến khu vực ôn đới mát mẻ.
Chua me đất hoa tím.
Sự đa dạng này khiến Oxalis trở thành một trong những chi thực vật thành công nhất thế giới. Cây có vị chua dịu, dễ ăn nên từ lâu đã được người dân tận dụng làm rau hoặc dùng trong các bài thuốc đơn giản.
Các nghiên cứu cũng đã chỉ ra chua me đất hoa tím chứa nhiều acid hữu cơ, trong đó chủ yếu là acid oxalic, yếu tố tạo nên vị chua đặc trưng. Ngoài ra, cây còn có flavonoid và vitamin C, góp phần chống oxy hóa nhẹ, hỗ trợ bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây hại.
Trong đời sống hàng ngày, chua me đất thường xuất hiện trong các món canh chua nhẹ, giúp kích thích vị giác, đặc biệt trong những ngày nắng nóng.
Theo kinh nghiệm dân gian, loại cây này có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa, giảm cảm giác đầy bụng, khó tiêu đồng thời giúp thanh nhiệt, giải khát và cải thiện tình trạng chán ăn.
Lá của chua me đất thường có ba thùy hình tim.
Lá của chua me đất thường có ba thùy hình tim, rất dễ bị nhầm với cỏ ba lá (Trifolium). Tuy nhiên, hai nhóm này thuộc họ hoàn toàn khác nhau, chỉ giống nhau về hình thái chứ không có quan hệ họ hàng gần.
Một đặc điểm thú vị của Oxalis là lá có thể khép lại vào ban đêm hoặc khi trời nhiều mây. Hiện tượng này, gọi là vận động ngủ, giúp cây giảm mất nước và tránh tác động bất lợi từ môi trường.
Hoa chua me đất thường có màu vàng, hồng, tím hoặc trắng, nở thành từng cụm nhỏ nhưng rất nổi bật. Nhờ màu sắc bắt mắt, hoa Oxalis thu hút nhiều loài côn trùng thụ phấn.
Hoa chua me đất có nhiều màu.
Khi quả chín, vỏ quả của chua me đất có thể tự bật ra, bắn hạt đi xa khỏi cây mẹ. Cơ chế "tự bắn" này giúp loài cây nhỏ bé lan rộng hiệu quả trong tự nhiên.
Một số loài Oxalis bị xem là cỏ dại khó kiểm soát, nhưng nhiều loài khác lại được trồng làm cây cảnh nhờ lá và hoa đẹp.
TS. Ngô Đức Phương cho biết, trong dân gian, chua me đất còn được sử dụng trong một số bài thuốc đơn giản. Chẳng hạn, để hỗ trợ tình trạng đại tiểu tiện không thông, người ta dùng chua me đất hoa tím kết hợp với mã đề, giã nát, vắt lấy nước uống cùng một ít đường. Với trường hợp bị trĩ, có thể dùng chua me đất cùng rau sam và quả bồ kết, nấu nước để ngâm rửa nhiều lần trong ngày.
2 nhóm người cần thận trọng
Dù có nhiều công dụng, TS. Ngô Đức Phương lưu ý người dân không nên lạm dụng loại cây này. Nguyên nhân là do hàm lượng acid oxalic trong chua me đất nếu sử dụng nhiều hoặc kéo dài có thể gây ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe, đặc biệt là hệ tiết niệu. Trong đó, có 2 nhóm người cần thận trọng:
- Người bị sỏi thận, nhất là sỏi oxalat, hoặc có bệnh lý về thận nên tránh sử dụng.
- Trẻ nhỏ và người có thể trạng yếu cũng không nên dùng với liều cao hoặc liên tục trong thời gian dài.
Theo chuyên gia, cách dùng an toàn nhất là sử dụng chua me đất như một loại rau ăn kèm hoặc nấu canh chua với lượng vừa phải. Khi dùng dưới dạng nước ép hoặc bài thuốc, cần cân nhắc liều lượng và không nên tự ý áp dụng kéo dài.
H.Giang (theo vietnamnet, kienthuc)
