Việc tàu chở LNG Nga mang tên Rudolf Samoylovich cập cảng xưởng Fayard A/S tại Odense, Đan Mạch để bảo dưỡng định kỳ vào đầu tháng 7 đã một lần nữa thu hút sự chú ý vì nó đánh dấu "cửa sổ cơ hội" cuối cùng trước khi lệnh cấm mới nhất của EU có hiệu lực.
Đồng thời, sự kiện này cũng trở thành lời nhắc nhở rõ nét về lỗ hổng vẫn tồn tại trong chế độ trừng phạt của Brussels đối với xuất khẩu LNG của Moscow.
Rudolf Samoylovich là một trong 14 tàu chở LNG lớp Arc7 có khả năng phá băng đang phục vụ dự án Yamal LNG của Novatek. Đội tàu này được các công ty vận tải Seapeak, Dynagas và MOL thuê dài hạn.
Với thiết kế chuyên biệt, các tàu lớp Arc7 có khả năng phá băng dày tới 2,1 mét mà không cần sự hỗ trợ từ các tàu phá băng chuyên dụng, giúp Nga duy trì xuất khẩu LNG quanh năm từ bán đảo Yamal – một dự án then chốt trong chiến lược năng lượng Bắc Cực của gã khổng lồ Á-Âu.
Trước đây, 2 xưởng đóng tàu phương Tây là Damen Shiprepair Brest (Pháp) và Fayard A/S (Đan Mạch) đảm nhận phần lớn công việc bảo dưỡng định kỳ cho đội tàu này.
Tuy nhiên, từ đầu năm 2025, Damen đã ngừng phục vụ các tàu LNG Nga. Kể từ đó, Fayard trở thành đơn vị duy nhất còn lại ở châu Âu vẫn tiếp tục thực hiện bảo dưỡng cho đội tàu Arc7.
Rudolf Samoylovich là một trong 14 tàu chở LNG lớp Arc7 có khả năng phá băng đang phục vụ dự án Yamal LNG của Novatek. Ảnh: Teekay
Việc Rudolf Samoylovich ghé cảng Odense khẳng định rõ vai trò "độc quyền" hiện tại của Fayard. Mặc dù công việc bảo dưỡng vẫn hoàn toàn hợp pháp theo các lệnh trừng phạt hiện hành của EU, xưởng tàu Đan Mạch đang đối mặt với những lời chỉ trích ngày càng gay gắt.
Tổ chức phi chính phủ (NGO) Urgewald của Đức ước tính có thể có tới 6 tàu Arc7 khác sẽ ghé Fayard trong phần còn lại của năm 2026 để tiếp nhận bảo dưỡng toàn diện, dựa trên lịch sử bảo dưỡng tàu.
Ngoài Rudolf Samoylovich, các tàu tiềm năng khác bao gồm Georgiy Brusilov, Boris Davydov, Vladimir Vize, Nikolay Zubov và Nikolay Yevgenov.
Mùa hè 2026 được xem là mùa bảo dưỡng cuối cùng trước khi lệnh cấm mới của EU có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, cấm cung cấp dịch vụ hàng hải liên quan đến xuất khẩu LNG Nga.
Vị trí địa lý thuận lợi của Fayard là một yếu tố quan trọng. Xưởng nằm trên hành lang vận chuyển chính giữa Yamal và các cảng LNG châu Âu, giúp các tàu chỉ cần lệch tuyến ngắn để bảo dưỡng, giảm thiểu thời gian ngừng hoạt động so với các cơ sở sửa chữa xa xôi khác. Nhờ đó, Nga có thể duy trì hiệu suất vận hành cao cho đội tàu chiến lược này.
Các nhà phê bình cho rằng, dù tuân thủ pháp lý, việc Fayard tiếp tục bảo dưỡng đội tàu Arc7 đang giúp Nga duy trì khả năng hoạt động của hạm đội LNG Bắc Cực trong bối cảnh châu Âu tìm cách siết chặt doanh thu năng lượng của Điện Kremlin.
"Đây là lời nhắc nhở rõ ràng rằng vẫn còn lỗ hổng trong chế độ trừng phạt của châu Âu. Không một công ty Đan Mạch nào nên giúp duy trì hạm đội nhiên liệu hóa thạch của Điện Kremlin", ông Villy Søvndal, nghị sĩ châu Âu người Đan Mạch thuộc nhóm chính trị trung tả Greens/EFA, nhấn mạnh.
Đội tàu Arc7 chiếm vị trí then chốt trong ngành năng lượng Nga. Do thiết kế chuyên biệt và số lượng hạn chế, chúng rất khó thay thế. EU cũng đã áp dụng các biện pháp trừng phạt nhằm ngăn chặn việc bán tàu Arc7 cho các chủ sở hữu Nga, nhằm duy trì đòn bẩy từ phía phương Tây.
Fayard khẳng định luôn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định trừng phạt của Đan Mạch và EU, chỉ cung cấp dịch vụ kỹ thuật cho tàu và không tham gia vận chuyển hay kinh doanh LNG Nga.
Tuy nhiên, sau khi lệnh cấm mới của EU có hiệu lực vào năm 2027, Nga sẽ buộc phải chuyển sang các cơ sở sửa chữa ngoài châu Âu, dẫn đến chi phí cao hơn, thời gian vận chuyển dài hơn và phức tạp hơn trong hoạt động.
Tình hình này cũng phản ánh thách thức lớn trong việc thực thi trừng phạt: Khoảng thời gian chuyển tiếp dài giữa việc ban hành quyết định và hiệu lực thực tế cho phép các doanh nghiệp hoàn thành hợp đồng hiện có.
Minh Đức (Theo gCaptain, Logos Press)
