Lọt sàng xuống nia

Tôi vừa đọc trên báo một câu chuyện buồn, rất buồn.

Hai chị em ruột nhà ở sát nhau. Người chị, 68 tuổi vầ người em 64 tuổi. Đang yên đang lành, người em xây nhà cho con trên đất của mình, phát hiện người chị đã... xay nhà lấn sang nhà mình 15,6m2.

Vấn đề là bà chị không chủ ý, vì lâu nay 2 nhà cách nhau cái tường bao, cứ coi như đây là ranh giới. Ngày chị xây nhà, em rể còn sang giúp, và không ai trong nhà em gái, tất nhiên là cả em gái, phát hiện ra.

Và giờ thì tuầy huầy ra. Em gái khởi kiện.

Tòa rất nhân văn, cho rằng nếu theo yêu cầu khởi kiện của người em, tức phá toàn bộ phần nhà đã xây lấn thì sẽ không bao gờ hàn gắn lại tình cảm gia đình nữa. Mà ở quê, ở làng xã, cái tình người nói chung, tình cảm gia đình nói riêng nó quan trọng lắm, nó khắng khít lắm, chị ngã em nâng, máu chảy ruột mềm lắm...

Mà giờ?

Bà chị, đúng là chị, khi phát hiện việc đã rồi thì đề nghị mua lại chỗ đất ấy của em, với giá cao hơn giá của hội đồng định giá.

Nhưng em không chịu, cứ yêu cầu chị trả đất, thẳng băng.

Tòa hòa giải, cho rằng: Nếu buộc tháo dỡ các hạng mục này sẽ ảnh hưởng đến kết cấu toàn bộ ngôi nhà, gây thiệt hại tài sản và làm giảm giá trị sử dụng. "Đặc biệt, việc này còn có thể khiến tình chị em khó gắn kết lại".

Theo tòa, nếu phần công trình bị tháo dỡ và phía người em xây dựng lại, có thể che khuất một phần cửa chính của nhà người chị. Vì vậy, HĐXX không buộc tháo dỡ phần nhà ở kiên cố đã xây trên diện tích lấn chiếm mà yêu cầu phía bà chị thanh toán bằng tiền.

Tòa cho rằng phán quyết này nhằm bảo đảm hài hòa quyền lợi giữa các bên, hạn chế tối đa thiệt hại và phù hợp quy định pháp luật.

Và người em kháng cáo.

Tất nhiên người em có quyền như thế.

Những chả nhẽ chị em ruột lại không thể thông cảm cho nhau trong trường hợp này? Trong nhiều trường hợp tương tự, tôi biết các gia đình đều ngồi lại và xử lý với nhau trên cơ sở tình cảm, hợp tình hợp lý.

Trong trường hợp này, tôi thấy tòa đã xử khá hợp lý, nhất là cái câu được ghi hẳn trong bản án: "Đặc biệt, việc này còn có thể khiến tình chị em khó gắn kết lại".

Sống với nhau, cuối cùng, còn để nhìn mặt nhau, còn chữ tình đọng lại. Là nói người dưng, là nói hàng xóm kiểu "Bán anh em xa mua láng giềng gần", ở đây, vừa là hàng xóm, vừa là chị em ruột.

Không phải là tất cả, nhưng qua trường hợp cụ thể này, ta nhận ra đang có một rạn nứt, có thể là mới mơ hồ, trong mối quan hệ của bà con làng xã, ở nông thôn.

Mà nông thôn việt, là ở làng xã ấy, họ có những bài học thực tế, đúc kết hàng ngàn năm, để truyền dạy con cháu và dặn nhau. Ngoài cái câu "Bán anh em xa mua làng giềng gần" tôi nhắc trên thì còn những là "Hàng xóm tắt lửa tối đèn có nhau", "Dâu dữ mất họ, chó dữ mất láng giềng", "Cơm ăn chẳng hết thì treo/ Việc làm chẳng hết thì kêu láng giềng", thậm chí còn là "láng giềng lạnh ít sao tôi... lạnh nhiều"...

Mà giờ, có hiện tượng đang rạn nứt. Không chỉ làng hàng xóm thay anh em, mà là hàng xóm chính là chị em ruột.

Tất nhiên, dẫu là cá biệt nhưng trường hợp này lại cũng không... cá biệt. Chúng ta còn nhớ vụ mấy con gái dùng xăng đốt mẹ cũng chỉ vì đất. Rồi cũng nhiều vụ anh em bố mẹ đưa nhau ra tòa, trước tòa mỗi người nhìn một hướng, chỉ vì vài thước đất.

Nhưng đa phần các vụ ấy là có mâu thuẫn âm ỉ từ trước.

Còn vụ này, chị em ruột, đang hòa thuận, còn giúp nhau làm nhà. Rồi cương quyết lôi ra tòa, dẫu như tòa phân tích, nếu vẫn cương quyết đòi đất thì về vật chất, chị sẽ tốn kém rất nhiều, và em cũng ảnh hưởng khi nhà chị làm sẽ che nhà em. Và đau hơn, về tinh thần, tình nghĩa, coi như quan hệ chị em sẽ cắt đứt.

Nhưng cương quyết là cương quyết, lạnh lùng là lạnh lùng.

Những sự rạn nứt làm chúng ta buồn, và cả lo lắng nữa.

Cái làm nên tâm hồn, ký ức Việt, chính là cái tinh thần cật ruột, là tương thân tương ái, là anh em như thể tay chân... ấy.

Cũng rất nhiều bài báo viết về các ông bố bà mẹ tự hào vì có con lấy vợ/ chồng ở gần, quây quần xung quanh. Nhiều trường hợp hai anh em ruột lấy hai chị em ruột, nó chan hòa ấm áp. Cũng các cụ xưa từng dạy: lọt sàng xuống nia, chả đi đâu mà thiệt.

Trong trường hợp cụ thể tôi nhắc này, thì sàng là sàng, nia là nia, nước sông đã không phạm nước giếng.

Các cụ ta cũng từng dạy: "Trăm cái lý không bằng tí cái tình", tất nhiên ấy là dặn nhau hồi lệ làng, cư xử kiểu làng xã, kiểu "Phép vua thua lệ làng", làng là đơn vị trung tâm để các gia đình quây quần cốt để trong ấm ngoài êm, làm gì cũng sợ hàng xóm cười, sống sao với hàng xóm để... chết có người khiêng..., giờ, sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật, chính quyền hai cấp..., thì nó có vẻ như không hợp nữa, nhưng, nói gì thì nói, các ứng xử mà có cả lý lẫn tình đều tốt, nhất là trong trường hợp này, cái tình rất đậm và đúng nữa.

Thôi thì, hy vọng người em nghĩ lại và những việc như này không thành tiền lệ để chúng ta vẫn thấy cuộc sống tốt đẹp.

* Bài viết theo quan điểm tác giả!