Trái ngược với các hình dung khoa học viễn tưởng về những nền văn minh phát triển bao quanh Trái Đất, một nghiên cứu mới trên tạp chí International Journal of Astrobiology cho thấy vũ trụ lân cận có thể yên tĩnh hơn rất nhiều.
Công trình do giáo sư Chris Doughty thuộc Đại học Bắc Arizona (Mỹ) dẫn đầu chỉ ra rằng sự tiến hóa của sinh vật phức tạp phụ thuộc chặt chẽ vào tổng năng lượng tích lũy từ thực vật qua quang hợp chứ không chỉ dựa vào thời gian tồn tại của hành tinh.
Hình minh họa đĩa bay ngoài hành tinh đang hướng đến Trái Đất.
Trong số 29 ngoại hành tinh lân cận có tiềm năng chứa nước lỏng được khảo sát, nhóm nghiên cứu chỉ xác định được hai hành tinh là GJ 1061c và K2-3d có thể đã tiến hóa vượt qua giai đoạn của Trái Đất nhờ kích thước lớn, nhiệt độ cao và độ sáng tốt hơn. Ngoài ra, chỉ có ba hành tinh khác đạt mức tiến hóa tương đương Kỷ Trung sinh của thời kỳ khủng long, trong khi phần lớn các thế giới còn lại đều phát triển sự sống rất chậm chạp.
Thước đo quang hợp và lời giải cho nghịch lý Fermi
Dựa trên lượng carbon cố định qua các thời kỳ địa chất của Trái Đất, nhóm khoa học đã mô phỏng khí hậu và tiềm năng quang hợp trên các hành tinh quay quanh sao lùn đỏ. Kết quả cho thấy các thế giới này bị hạn chế nghiêm trọng do ánh sáng yếu và hiện tượng khóa thủy triều, điển hình như hành tinh TRAPPIST-1e cách Trái Đất 40 năm ánh sáng dù già hơn hàng tỷ năm nhưng tiềm năng cố định carbon cả vòng đời chỉ đạt 21% so với Trái Đất, đồng nghĩa với việc mới dừng lại ở giai đoạn vi sinh vật.
Phát hiện này cung cấp lời giải đáp cho câu hỏi nổi tiếng của nhà vật lý Enrico Fermi về lý do con người chưa thấy dấu vết của sự sống thông minh trong thiên hà. Giáo sư Doughty nhận định các ngoại hành tinh gần chúng ta vẫn còn bao phủ bởi vi sinh vật, đồng thời nếu có sinh vật bậc cao xuất hiện thì hệ sinh thái định hình chúng sẽ bị giới hạn bởi lượng mưa khan hiếm, mang đặc điểm tương đồng với bối cảnh sa mạc trong phim "Dune" hơn là "Avatar".
Hành tinh sa mạc trong phim Dune.
Dù mô hình để ngỏ khả năng xuất hiện sự sống tiên tiến, các dữ liệu khí quyển thu thập trong tương lai từ kính viễn vọng không gian James Webb sẽ đóng vai trò then chốt giúp các nhà khoa học hoàn thiện những tính toán này. Những quan sát mới sẽ kiểm chứng chính xác hơn điều kiện phát triển thực tế của các ngoại hành tinh trước khi đưa ra kết luận sau cùng về sự tồn tại của các nền văn minh lân cận.
An An (theo SciTechDaily)
