Mặt Trăng đang di chuyển ra xa Trái Đất khoảng 3,8 cm mỗi năm. Con số này đến từ thí nghiệm đo khoảng cách bằng laser (Lunar Laser Ranging). Các đài quan sát bắn xung laser vào những gương phản xạ do các sứ mệnh Apollo và Lunokhod để lại trên Mặt Trăng. Trong giai đoạn từ năm 1970 - 2015, tốc độ đo được là 38,30 ± 0,08 mm mỗi năm.
Mặt Trăng ngày càng rời xa Trái Đất hơn.
Nguyên nhân của việc này là do ma sát thủy triều. Lực hấp dẫn của Mặt Trăng tạo ra một "bướu" thủy triều trên đại dương Trái Đất. Trái Đất quay một vòng trong 24 giờ, nhanh hơn nhiều so với chu kỳ 27,3 ngày của Mặt Trăng, nên bướu này nằm hơi lệch về phía trước và kéo Mặt Trăng lên quỹ đạo cao hơn. Đổi lại, lực kéo ngược của Mặt Trăng làm Trái Đất quay chậm đi, và phần động lượng góc mất đi được truyền sang quỹ đạo của Mặt Trăng.
Hệ quả là mỗi thế kỷ, một ngày dài thêm khoảng 1,7 mili giây, theo các phép đo laser và ghi chép nhật thực cổ. Trong quá khứ, ngày ngắn hơn nhiều, cụ thể, một nghiên cứu năm 2018 trên PNAS cho thấy ngày chỉ dài khoảng 18 giờ cách đây khoảng 1,4 tỷ năm. Mặt Trăng hình thành khoảng 4,5 tỷ năm trước, khi chỉ cách Trái Đất 20.000 - 30.000 km.
Tốc độ rời xa cũng không cố định. Trung bình hơn 620 triệu năm qua, Mặt Trăng xa dần khoảng 2,17 cm mỗi năm, tức chỉ bằng khoảng một nửa tốc độ hiện nay. Trang ScienceABC cho rằng tốc độ cao hiện tại liên quan đến việc tần số dao động của đại dương đang gần cộng hưởng với lực thủy triều.
Ma sát thủy triều là lực vô hình đẩy Mặt Trăng ra xa Trái Đất.
Nếu ngoại suy với tốc độ ổn định, các nhà khoa học NASA ước tính lần nhật thực toàn phần cuối cùng sẽ xảy ra sau khoảng 600 triệu năm. Sau đó chỉ còn nhật thực một phần và nhật thực hình khuyên. Giả định này có thể không đúng nếu tốc độ thay đổi. Trước đó, độ sáng tăng dần của Mặt Trời có thể làm cạn đại dương sau khoảng 1 đến 1,5 tỷ năm, khiến ma sát thủy triều không còn.
An An (theo ScienceABC)
