Sáng 18/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi).
Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, sau hơn 5 năm thực hiện, Luật Thỏa thuận quốc tế năm 2020 đã đóng góp tích cực vào công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị; góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam, huy động nguồn lực phục vụ phát triển của đất nước.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy một số quy định của Luật chưa theo kịp yêu cầu trong bối cảnh của tình hình hiện nay.
Việc xây dựng Luật Thoả thuận quốc tế (sửa đổi) nhằm thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng tại Văn kiện Đại hội lần thứ XIV, các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị khóa XIII về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng, cũng như Chỉ thị số 56-CT/TW ngày 24/12/2025 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác ký kết, thực hiện các cam kết quốc tế, qua đó đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên mới.
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung (Ảnh: Media Quốc hội).
Đồng thời, dự án Luật cũng khắc phục các hạn chế, bất cập theo hướng mở rộng chủ thể ký kết, tăng cường phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa trình tự, thủ tục, ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao hiệu quả thực thi Luật Thỏa thuận quốc tế.
Luật Thoả thuận quốc tế (sửa đổi) gồm 6 chương, 47 điều. Dự thảo Luật hoàn thiện quy định về đối tượng áp dụng và phạm vi điều chỉnh của Luật, theo đó, bổ sung các chủ thể ký kết Thoả thuận quốc tế bao gồm: các ban quản lý khu kinh tế, khu công nghiệp; đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Ủy ban nhân dân các cấp tỉnh; đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ, cơ quan ngang bộ; Ủy ban nhân dân cấp xã ngoài khu vực biên giới.
Dự thảo Luật cũng hoàn thiện các quy định về định nghĩa thoả thuận quốc tế nhằm phân biệt rõ hơn giữa thỏa thuận quốc tế và điều ước quốc tế.
Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng đơn giản hóa trình tự, thủ tục đề xuất, lấy ý kiến, quyết định ký kết, sửa đổi, bổ sung, gia hạn và chấm dứt hiệu lực thoả thuận quốc tế; quy định về trình tự, thủ tục rút gọn đối với các trường hợp có yêu cầu đối ngoại và cấp bách; quy định về vấn đề phân cấp, phân quyền mạnh mẽ nhằm đẩy nhanh thủ tục ký kết trên cơ sở có kiểm soát, quản lý thống nhất hoạt động đối ngoại; bổ sung quy định về ký kết thỏa thuận quốc tế bằng phương thức điện tử.
Đồng thời, dự thảo Luật tăng cường trách nhiệm quản lý Nhà nước; quy định về quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu thoả thuận quốc tế; tăng cường trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong tổ chức thực hiện thoả thuận quốc tế sau khi ký, lưu trữ, theo dõi, đôn đốc, báo cáo tình hình và kết quả thực thi.
Dự thảo cũng hoàn thiện cơ chế bảo đảm nguồn lực ký kết và thực hiện; quy định trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước và cơ quan chủ quản trong tăng cường đào tạo, bồi dưỡng năng lực chuyên môn, nghiệp vụ ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế.
Về điều kiện bảo đảm cho việc thi hành Luật, theo Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, các văn bản quy định chi tiết luật dự kiến bao gồm: Nghị định quy định chi tiết hướng dẫn thi hành Luật; Thông tư của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định việc ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế của các cơ quan, đơn vị trong Quân đội nhân dân.
Thông tư của Bộ trưởng Bộ Công an quy định việc ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế của các cơ quan, đơn vị trong Công an nhân dân.
Công tác triển khai thi hành Luật sẽ chú trọng vào xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết đúng thời hạn, tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn thi hành Luật cũng như việc đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, kỹ năng về ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế.
Thượng tướng Lê Tấn Tới - Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại (Ảnh: Media Quốc hội).
Thẩm tra dự án Luật, Thượng tướng Lê Tấn Tới - Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cho biết, Ủy ban nhất trí về sự cần thiết ban hành Luật Thoả thuận quốc tế (sửa đổi) nhằm tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV về đối ngoại và hội nhập quốc tế, Quy định của Bộ Chính trị về quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại.
Đồng thời đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp; hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế thời gian qua.
Dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Hiến pháp năm 2013 và cơ bản bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật; tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên và bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh.
