Một năm triển khai Nghị quyết số 72: Bước chuyển mạnh từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh"

Sau một năm triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW, hàng chục triệu người dân đã được khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí. Đây là nền tảng quan trọng để ngành y tế từng bước chuyển từ quản lý từng lần khám sang quản lý sức khỏe liên tục, tổng thể và toàn diện, đồng thời giúp người dân chủ động hơn trong theo dõi tình trạng sức khỏe của chính mình.

Theo Bộ Y tế, sau một năm triển khai Nghị quyết số 72, chủ trương khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân đã được các địa phương quan tâm, tích cực tổ chức thực hiện với nhiều hình thức đa dạng, linh hoạt, phù hợp điều kiện thực tiễn.

Tính đến ngày 15/8/2026, cả nước đã có khoảng 40.173.574 người, tương đương gần 40% dân số, được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí. Tính đến tháng 8/2026, nhiều địa phương đã đạt tỉ lệ trên 50% dân số được khám.

Chủ động quản lý sức khỏe người dân

Trao đổi với Người Đưa Tin về những chuyển biến trong hoạt động của y tế cơ sở, Ths.BS. Nguyễn Khắc Thúy - Giám đốc Trạm Y tế phường Long Biên, thành phố Hà Nội cho biết, sau hơn một năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, hoạt động của y tế cơ sở tại phường Long Biên có những chuyển biến khá rõ nét, cả về phương thức quản lý, tổ chức hoạt động chuyên môn và cách tiếp cận chăm sóc sức khỏe người dân.

Theo BS.Thuý, điểm chuyển biến rõ nhất là vai trò của trạm y tế ngày càng nâng cao, từng bước chuyển từ khám, chữa bệnh sang chủ động quản lý sức khỏe và phòng bệnh cho người dân.

"Trạm y tế không chỉ chờ người dân đến khám khi có triệu chứng mà đã chủ động rà soát, lập và chuẩn hóa hồ sơ sức khỏe, triển khai khám sức khỏe toàn dân, quản lý bệnh không lây nhiễm, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, tăng cường truyền thông giáo dục sức khỏe và giám sát phòng, chống dịch bệnh ngay tại cộng đồng", BS.Thuý cho hay.

Một thay đổi nổi bật khác là việc ứng dụng chuyển đổi số vào các hoạt động tại Trạm. Theo đó, Trạm Y tế phường đã triển khai mô hình Trạm Y tế chuyển đổi số toàn diện gắn với Chương trình Khám sức khỏe toàn dân; sử dụng phần mềm khám chữa bệnh, hội chẩn từ xa, thanh toán không dùng tiền mặt, bệnh án điện tử và từng bước kết nối, khai thác dữ liệu phục vụ quản lý người bệnh; ứng dụng bản đồ số trong công tác phòng chống dịch bệnh và an toàn thực phẩm; chuẩn hóa hồ sơ sức khỏe điện tử cho 100% người dân trên địa bàn phường.

Đặc biệt, mô hình cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi đưa vào hoạt động từ ngày 6/6/2026 là một bước phát triển mới của y tế cơ sở.

Nghị quyết 72 đặt mục tiêu nâng cao năng lực y tế cơ sở, tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu và chuyển mạnh từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh".

Theo BS.Thuý, tại phường Long Biên, việc chuyển trọng tâm từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh" đang được triển khai theo hướng chủ động hơn, lấy quản lý sức khỏe người dân và phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật làm trọng tâm.

"Dưới sự chỉ đạo của UBND phường, trạm y tế phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai chương trình khám sức khỏe toàn dân; tổ chức rà soát, chuẩn hóa thông tin dân cư và cập nhật lên hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử của Thành phố, đảm bảo 100% người dân trên địa bàn đều có một hồ sơ sức khỏe riêng. Đó là cơ sở để quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời", BS.Thuý cho biết.

Đối với các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, trạm y tế duy trì việc phát hiện sớm, lập danh sách quản lý, theo dõi và điều trị tại cộng đồng.

Công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cũng được chuyển mạnh theo hướng dự phòng và quản lý sức khỏe lâu dài. Tổ chức các đợt khám sức khỏe, khám mắt miễn phí cho người cao tuổi; dữ liệu khám được cập nhật vào hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử để tiếp tục theo dõi. Tăng cường các hoạt động tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức, thực hành chăm sóc sức khỏe của người dân.

Song song với đó là duy trì tốt các hoạt động phòng bệnh như tiêm chủng, vệ sinh môi trường, phòng chống dịch bệnh, an toàn thực phẩm, chăm sóc sức khỏe sinh sản...

Tăng cường công tác giám sát, kiểm tra các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố; giám sát ca bệnh truyền nhiễm…

Một điểm mới là việc ứng dụng bản đồ số trong phòng, chống dịch và quản lý an toàn thực phẩm, giúp chuyển từ cách xử lý bị động sang theo dõi, phân tích và nhận diện nguy cơ theo địa bàn.

Để y tế cơ sở thực sự trở thành "người gác cổng"

Để y tế cơ sở thực sự trở thành "người gác cổng" của hệ thống chăm sóc sức khỏe, theo BS.Thuý, yếu tố quyết định không chỉ là đầu tư cho trạm y tế, mà quan trọng hơn là phải tạo được niềm tin của người dân đối với y tế cơ sở.

Muốn người dân đến trạm y tế ngay cả khi chưa mắc bệnh, trạm phải cung cấp được những dịch vụ mà người dân thực sự cần như khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, quản lý bệnh mạn tính, tư vấn dinh dưỡng, chăm sóc người cao tuổi, tiêm chủng, tư vấn sức khỏe và theo dõi sức khỏe liên tục.

Bên cạnh đó, y tế cơ sở phải có đủ nhân lực, thuốc, vật tư và trang thiết bị thiết yếu để giải quyết được phần lớn các nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu. Khi người dân đến Trạm mà được khám, tư vấn và quản lý sức khỏe thuận tiện, chất lượng chuyên môn được bảo đảm và khi cần có sự hỗ trợ nhanh của bệnh viện tuyến trên, niềm tin của người dân sẽ được củng cố.

Một yếu tố rất quan trọng nữa là phải thay đổi cách tiếp cận: từ "người dân tìm đến cơ sở y tế" sang "y tế cơ sở chủ động tìm đến người dân". Việc lập hồ sơ sức khỏe điện tử, khám sức khỏe toàn dân, quản lý bệnh không lây nhiễm, chăm sóc người cao tuổi và giám sát dịch bệnh theo địa bàn chính là những công cụ để thực hiện sự chuyển đổi này.

"Tôi cho rằng "người gác cổng" không có nghĩa là giữ người bệnh ở lại tuyến cơ sở bằng mọi giá, mà là phải đánh giá đúng tình trạng sức khỏe, xử lý được những vấn đề thuộc phạm vi tuyến cơ sở và chuyển tuyến đúng lúc đối với những trường hợp cần chuyên môn cao hơn", BS.Thuý cho hay.

Trong thời gian tới, Giám đốc Trạm Y tế phường Long Biên cho biết, đơn vị xác định tiếp tục bám sát tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW, lấy người dân làm trung tâm và lấy phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu làm trọng tâm.

Cụ thể là, tiếp tục củng cố năng lực của trạm y tế, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh ban đầu, đồng thời từng bước phát triển thêm các dịch vụ kỹ thuật phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân.

Tiếp tục chuyển mạnh sang quản lý sức khỏe chủ động, duy trì chương trình khám sức khỏe toàn dân, tăng cường phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ, quản lý tăng huyết áp, đái tháo đường và các bệnh không lây nhiễm ngay tại cộng đồng.

Phát triển mạnh các hoạt động chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện và khai thác hiệu quả hồ sơ sức khỏe điện tử; ứng dụng dữ liệu và bản đồ số trong phòng chống dịch và an toàn thực phẩm; từng bước nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ trạm y tế.

"Điểm quan trọng nhất sau một năm thực hiện Nghị quyết 72 tại Long Biên không chỉ là có thêm một số chương trình, mô hình mới, mà là phương thức hoạt động của y tế cơ sở đang từng bước thay đổi: từ chờ người dân đến khám sang chủ động quản lý sức khỏe; từ tập trung vào điều trị sang tăng cường phòng bệnh, phát hiện sớm; từ quản lý thủ công sang quản lý bằng dữ liệu số; từ hoạt động đơn lẻ của trạm y tế sang phối hợp giữa y tế cơ sở, bệnh viện tuyến trên, chính quyền và cộng đồng", BS.Thuý nhấn mạnh.

Hoàng Bích - Huyền Linh