Một năm vững vàng của ngành nông nghiệp

Trong nhịp chuyển mình của đất trời khi năm Bính Ngọ gõ cửa, ngành Nông nghiệp và Môi trường bước vào năm mới với nhiều suy ngẫm sau một chặng đường đầy thử thách.

Giữa những biến động phức tạp của kinh tế toàn cầu, thiên tai và biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, nông nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế, không chỉ bảo đảm an ninh lương thực mà còn tạo dấu ấn rõ nét về tăng trưởng xuất khẩu và phát triển bền vững.

Nhân dịp đầu xuân, Người Đưa Tin đã có cuộc trao đổi với Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến về bức tranh toàn cảnh năm 2025, những thách thức phía trước và quyết tâm của ngành trên hành trình mới.

Người Đưa Tin (NĐT): Trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến phức tạp, xin Thứ trưởng chia sẻ đánh giá về kết quả đạt được của ngành Nông nghiệp và Môi trường trong năm 2025?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Năm 2025 có thể nói là một năm đặc biệt khó khăn đối với ngành nông nghiệp và môi trường, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động phức tạp, xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng, trong khi thiên tai diễn ra ngày càng cực đoan, khó lường, tác động trực tiếp và sâu sắc đến sản xuất nông nghiệp cũng như đời sống của người dân.

Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, sự chỉ đạo sát sao, quyết liệt, hiệu lực và hiệu quả của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, cùng với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã thể hiện rõ tinh thần chủ động, linh hoạt và khả năng thích ứng cao. Ngành đã kịp thời điều chỉnh phương thức sản xuất, tổ chức lại thị trường và tận dụng tốt các cơ hội từ những hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết.

Nhờ đó, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực trong bối cảnh nhiều ngành, lĩnh vực khác chịu áp lực suy giảm. Kim ngạch xuất khẩu toàn ngành năm 2025 đạt 70,09 tỷ USD, tăng khoảng 12% so với năm trước. Đây là kết quả rất đáng ghi nhận, phản ánh rõ sức chống chịu của ngành nông nghiệp, vai trò ngày càng rõ nét của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị, cũng như hiệu quả của quá trình tái cơ cấu gắn với thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Quan trọng hơn, kết quả này không chỉ mang ý nghĩa về mặt con số, mà còn tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò của nông nghiệp trong việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an ninh lương thực, ổn định đời sống người dân nông thôn và đóng góp tích cực cho tăng trưởng chung của đất nước trong bối cảnh nhiều biến động hiện nay.

NĐT: Trước những kết quả đó, Thứ trưởng nhìn nhận như thế nào về các thách thức đặt ra trong năm 2026 và định hướng, quyết tâm của ngành?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Năm 2026 được dự báo tiếp tục là một năm nhiều khó khăn, thách thức đối với ngành nông nghiệp, thậm chí có thể gay gắt hơn so với những năm trước.

Năm 2026 là năm đầu tiên chúng ta triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng với nhiều mục tiêu đột phá, trong đó quan trọng nhất là mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Là bệ đỡ của nền kinh tế, ngành nông nghiệp đứng trước yêu cầu phải có những bước tiến mạnh mẽ hơn để góp sức vào mục tiêu chung của đất nước.

Tuy nhiên, ngành nông nghiệp có cơ sở để tin tưởng và chủ động ứng phó, bởi chúng ta đã tích lũy được nền tảng quan trọng sau gần 40 năm đổi mới và tái cơ cấu sản xuất. Tư duy sản xuất nông nghiệp gắn với thị trường ngày càng rõ nét, năng lực tổ chức sản xuất, chế biến và xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước không ngừng được nâng lên. Chuỗi liên kết sản xuất, tiêu dùng đã từng bước được định hình, việc áp dụng các giải pháp công nghệ vào sản xuất nông nghiệp đã mở đã hướng đi mới cho ngành.

Thời gian qua, ngành đã chủ động mở rộng và đa dạng hóa thị trường, từng bước xoay trục xuất khẩu theo hướng bền vững hơn. Trong đó, thị trường châu Âu và châu Phi nổi lên như những điểm sáng, với mức tăng trưởng ấn tượng từ 34% đến 68%. Bên cạnh đó, các thị trường châu Á truyền thống cũng như những thị trường ngách vẫn còn nhiều dư địa để khai thác, nhất là đối với các mặt hàng có lợi thế và giá trị gia tăng cao.

Mặc dù phải đối mặt với nhiều rào cản kỹ thuật, các biện pháp thuế quan và yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc, song với nền tảng tái cơ cấu sản xuất gắn chặt với thị trường, cùng sự chủ động của doanh nghiệp trong xây dựng vùng nguyên liệu, chuẩn hóa quy trình, nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh, tôi tin tưởng ngành nông nghiệp sẽ từng bước vượt qua khó khăn, tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực trong năm 2026.

Trên cơ sở đó, toàn ngành đặt quyết tâm phấn đấu đạt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ở mức 73-74 tỷ USD trong năm 2026, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế.

NĐT: Một trong những yêu cầu xuyên suốt hiện nay là nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Ngành Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai những giải pháp nào để hiện thực hóa mục tiêu này, thưa ông?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Trong bối cảnh mới, ngành Nông nghiệp và Môi trường xác định rất rõ rằng, tăng trưởng không thể chỉ được đo bằng sản lượng. Mục tiêu xuyên suốt là chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy chất lượng, giá trị gia tăng, hiệu quả kinh tế gắn với trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường làm thước đo cho sự phát triển bền vững.

Trên tinh thần đó, thời gian qua, Bộ đã tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp mang tính nền tảng và dài hạn. Trọng tâm trước hết là tiếp tục tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với tổ chức lại sản xuất, hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, vùng nguyên liệu quy mô lớn, có sự liên kết chặt chẽ và hài hòa lợi ích giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.

Song song với đó, công nghiệp chế biến nông sản tiếp tục được xác định là khâu đột phá. Nhiều dự án đầu tư quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại, hướng tới chế biến sâu và đa dạng hóa sản phẩm đã và đang được triển khai, góp phần kéo dài chuỗi giá trị, nâng cao giá trị gia tăng và khả năng chinh phục các thị trường khó tính.

Một trụ cột quan trọng khác là thúc đẩy mạnh mẽ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong cả sản xuất nông nghiệp và quản lý tài nguyên, môi trường. Từ nông nghiệp thông minh, nông nghiệp chính xác đến quản lý đất đai, tài nguyên, môi trường trên nền tảng số và dữ liệu lớn, ngành đang từng bước hình thành phương thức quản lý hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn…

Mặt khác, chúng tôi cũng sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan nhằm xây dựng và định vị thương hiệu, vị thế nông, lâm, thủy sản Việt Nam theo hướng vừa đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường, vừa mang tính bản sắc quốc gia.

NĐT: Biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và ô nhiễm môi trường đang đặt ra những thách thức rất lớn. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã và đang có những định hướng gì để chủ động ứng phó, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Những diễn biến thời tiết, thiên tai, bão lũ trong năm 2025 vừa qua, cho chúng ta thấy rõ hơn mức độ nghiêm trọng và khả năng tác động của biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và ô nhiễm môi trường đối với các quốc gia.

Đây không còn là những thách thức mang tính dự báo cho tương lai, mà đã hiện hữu và tác động trực tiếp, ngày càng sâu sắc đến sản xuất, đời sống của người dân cũng như mục tiêu phát triển bền vững của đất nước. Vì vậy, chủ động ứng phó, thích ứng hiệu quả và giảm thiểu các tác động tiêu cực được xác định là nhiệm vụ mang tính chiến lược, lâu dài và có tính hệ thống của ngành Nông nghiệp và Môi trường.

Thời gian qua, Bộ đã tập trung hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên và bảo tồn đa dạng sinh học theo hướng đồng bộ, thống nhất, tăng cường quản lý tổng hợp, liên ngành, liên vùng. Công tác quy hoạch, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên đất, nước, rừng và biển tiếp tục được đẩy mạnh, gắn chặt với bảo vệ hệ sinh thái và bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân. Đặc biệt, nhiều chương trình, dự án về giảm phát thải khí nhà kính, chuyển đổi năng lượng trong nông nghiệp, quản lý chất thải và phát triển kinh tế tuần hoàn đã và đang được triển khai ngày càng bài bản, thực chất.

Song song với đó, ngành chú trọng nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm thiên tai, dịch bệnh; tăng cường đầu tư cho hạ tầng phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu, nhất là tại những khu vực dễ bị tổn thương như đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung và miền núi phía Bắc.

Qua thực tiễn triển khai, chúng tôi xác định rõ rằng bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu không phải là "gánh nặng" cho phát triển, mà ngược lại, nếu được tiếp cận đúng hướng và tổ chức thực hiện hiệu quả, đây sẽ trở thành động lực mới, mở ra không gian tăng trưởng bền vững cho ngành và cho nền kinh tế.

NĐT: Nhân dịp Xuân Bính Ngọ, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường muốn gửi gắm thông điệp gì tới cán bộ, doanh nghiệp và bà con nông dân cả nước?

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến: Bước sang năm mới, chúng tôi tin tưởng rằng với khát vọng phát triển, tinh thần đổi mới, sáng tạo và trách nhiệm, ngành Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Nhân dịp đón xuân mới Bính Ngọ, tôi xin gửi tới toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong ngành Nông nghiệp và Môi trường, cộng đồng doanh nghiệp và bà con nông dân trên khắp mọi miền đất nước lời chúc mừng năm mới sức khỏe, hạnh phúc và thành công.

NĐT: Trân trọng cảm ơn Thứ trưởng về những chia sẻ thẳng thắn và sâu sắc. Xin chúc Thứ trưởng cùng ngành Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục gặt hái nhiều kết quả tích cực trong thời gian tới.

Phương Anh