Tổng thống Donald Trump đã ký một sắc lệnh vào tối thứ Sáu, áp mức thuế 10% đối với phần lớn hàng nhập khẩu vào Mỹ, chỉ vài giờ sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ một loạt mức thuế toàn cầu quy mô lớn được ban hành trước đó theo một cơ sở pháp lý khác.
Các mức thuế mới sẽ có hiệu lực từ sáng sớm thứ Ba và được áp dụng trong 150 ngày. Một số mặt hàng nhập khẩu được miễn mức thuế 10%, bao gồm một số loại thực phẩm, khoáng sản quan trọng, thiết bị điện tử và ô tô. Hàng hóa từ Canada và Mexico thuộc phạm vi hiệp định thương mại được đàm phán trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump cũng không bị áp thuế.
"Đó là vinh dự lớn của tôi khi vừa ký, tại Phòng Bầu dục, mức thuế toàn cầu 10% đối với tất cả các quốc gia, sẽ có hiệu lực gần như ngay lập tức", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump nỗ lực khôi phục hệ thống thuế quan cao và các thỏa thuận thương mại toàn cầu - một phần cốt lõi trong chương trình nghị sự kinh tế của ông. Phần lớn các mức thuế trước đây của ông được ban hành dựa trên Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), nhưng Tòa án Tối cao đã phán quyết vào thứ Sáu rằng đạo luật này không thể được sử dụng để áp thuế.
Các mức thuế mới được ban hành theo cơ sở pháp lý khác: Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Quy định này cho phép Tổng thống áp thuế tối đa 15% trong vòng 150 ngày nhằm xử lý các vấn đề "nghiêm trọng và lớn" liên quan đến cán cân thanh toán.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tại một cuộc họp báo ở Nhà Trắng ngày 20/2/2026 (Ảnh: Bloomberg)
Mức thuế mới tương tự mức thuế cơ bản 10% mà Tổng thống Trump từng áp dụng với hàng hóa từ hàng chục đối tác thương mại của Mỹ kể từ mùa xuân năm ngoái. Ông cho rằng thuế quan đồng loạt là cần thiết để giảm thâm hụt thương mại và khôi phục ngành sản xuất trong nước, song nhiều nhà kinh tế cảnh báo chi phí thuế quan phần lớn sẽ do người tiêu dùng gánh chịu.
Trước đó, nhiều đối tác thương mại của Mỹ phải chịu mức thuế cao hơn theo cơ chế thuế cũ của Tổng thống Trump, bao gồm các mức thuế "đối ứng" áp với nhiều quốc gia và thuế đối với nhiều mặt hàng từ Trung Quốc, Canada và Mexico liên quan đến các lo ngại về buôn bán ma túy. Một số nước đã đàm phán để giảm mức thuế trong khuôn khổ các thỏa thuận thương mại rộng hơn.
Hiện chưa rõ chính quyền Mỹ có tìm cách khôi phục các mức thuế cao hơn theo từng quốc gia hay không. Khi được hỏi liệu các thỏa thuận thương mại hiện tại có tiếp tục được duy trì, Tổng thống Trump nói với các phóng viên hôm thứ Sáu: "Một số vẫn còn hiệu lực. Nhiều thỏa thuận vẫn được giữ. Một số sẽ không, và sẽ được thay thế bằng các mức thuế khác".
Phán quyết của Tòa án Tối cao không ảnh hưởng đến các mức thuế được ban hành theo các cơ sở pháp lý khác ngoài IEEPA, bao gồm thuế đối với thép, nhôm và ô tô nhập khẩu.
Nhà Trắng cũng cho biết, Tổng thống Trump đã chỉ đạo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) do ông Jamieson Greer đứng đầu mở các cuộc điều tra theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại đối với "một số hành vi, chính sách và thông lệ bất hợp lý hoặc mang tính phân biệt đối xử gây cản trở hoặc hạn chế thương mại của Mỹ". Quy định này cho phép chính phủ áp thuế và các biện pháp khác nhằm xử lý các hành vi thương mại không công bằng.
Ông Greer cho biết trong một tuyên bố vào tối thứ Sáu rằng ông dự đoán các cuộc điều tra theo Điều 301 "sẽ bao trùm hầu hết các đối tác thương mại lớn". Ông nói rằng chúng sẽ được tiến hành theo "lịch trình nhanh chóng" và có thể dẫn đến việc áp thuế.
Thế Hải (Theo CBSnews, Reuters)
