Các cuộc giao tranh đe dọa phá vỡ nỗ lực ngoại giao mong manh nhằm đạt được một thỏa thuận hòa bình và mở lại eo biển Hormuz - điểm nóng then chốt trong tiến trình chính thức chấm dứt xung đột.
Đợt giao tranh mới dường như bắt đầu khi lực lượng Iran nổ súng vào bốn con tàu đang tìm cách đi qua eo biển Hormuz, theo Đài truyền hình nhà nước IRIB đưa tin hôm thứ Năm.
Một quan chức Mỹ giấu tên nói với AFP rằng quân đội Mỹ đã tiến hành không kích trúng một trạm điều khiển mặt đất tại khu vực cảng Bandar Abbas ở miền Nam Iran, khiến Tehran nhanh chóng đáp trả.
"Sau hành động gây hấn sáng nay của quân đội Mỹ nhằm vào một địa điểm ở ngoại ô sân bay Bandar Abbas bằng đạn phóng từ trên không, căn cứ không quân Mỹ - nơi xuất phát cuộc tấn công - đã bị nhắm mục tiêu lúc 4h50 sáng (01h20 GMT)", Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố, theo IRIB.
Phía Vệ binh không nêu rõ vị trí căn cứ bị tấn công, song quân đội Kuwait cho biết, hệ thống phòng không nước này đã phản ứng trước một "cuộc tấn công của đối phương" trong ngày thứ Năm.
Cuộc đụng độ làm dấy lên nghi ngờ về triển vọng của các cuộc đàm phán nhằm chính thức chấm dứt cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28/2 bằng các đòn không kích Mỹ - Israel nhằm vào Iran.
Một trọng tâm then chốt của dự thảo thỏa thuận là khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, tuyến vận tải mà Tehran trên thực tế đã phong tỏa, khiến thị trường năng lượng toàn cầu lao đao vì nguồn cung dầu khí khổng lồ bị hạn chế.
Giá dầu tăng trở lại trong phiên thứ Năm sau thông tin về các cuộc không kích, đảo ngược phần lớn đà giảm hôm thứ Tư vốn được thúc đẩy bởi kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình sắp đạt được.
Các cuộc không kích mới cũng được ghi nhận tại Lebanon - một mặt trận khác của cuộc xung đột.
Israel cho biết đã tấn công thành phố Tyre ở miền Nam Lebanon sau khi cảnh báo sẽ hành động chống lại lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn, đồng thời tuyên bố toàn bộ khu vực phía nam sông Zahrani là "vùng chiến sự".
Trong một phát biểu riêng, Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như cũng gửi cảnh báo tới Oman (đồng minh của Mỹ và là bên trung gian trong xung đột) khi được hỏi về khả năng có một thỏa thuận ngắn hạn cho phép Iran và Oman cùng kiểm soát eo biển Hormuz.
"Không, eo biển sẽ mở cho tất cả mọi người", ông Trump nói. "Đó là vùng biển quốc tế và Oman sẽ phải hành xử như những nước khác, nếu không chúng tôi sẽ tấn công họ. Họ hiểu điều đó và rồi sẽ ổn thôi".
Nhà Trắng chưa lập tức làm rõ liệu ông Trump có phát ngôn nhầm hay không. Oman đóng vai trò trung gian trong cuộc xung đột và bản thân nước này cũng từng hứng chịu các cuộc tấn công từ Tehran.
Bộ Tài chính Mỹ hôm thứ Tư cũng công bố lệnh trừng phạt đối với Cơ quan Eo biển Vịnh Ba Tư của Iran - cơ quan mới được Tehran thành lập để thu phí các tàu đi qua eo biển Hormuz.
Hoạt động quân sự tại Lebanon gia tăng
Iran và Mỹ đã liên tục đưa ra những lời đe dọa trong nhiều tuần qua, đồng thời tiến hành đàm phán thông qua trung gian Pakistan.
Dường như không bên nào sẵn sàng nhượng bộ ở các điểm mấu chốt: eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Iran.
Hôm thứ Tư, hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố chỉ những con tàu "sẵn sàng tuân theo mệnh lệnh của Iran" mới được phép đi qua Hormuz.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm thứ Ba nói rằng một thỏa thuận vẫn nằm trong tầm tay, nhưng eo biển Hormuz sẽ được mở lại "bằng cách này hay cách khác".
Iran cũng khẳng định bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải áp dụng cho Lebanon, nơi lệnh ngừng bắn ngày 17/4 hầu như không thể chấm dứt giao tranh giữa Israel và Hezbollah
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm thứ Hai tuyên bố sẽ "nghiền nát" Hezbollah; trong khi Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel, Eyal Zamir, nói hôm thứ Tư rằng Israel đang "tăng cường các chiến dịch" chống lại lực lượng này.
Sau cảnh báo sơ tán trên diện rộng ở miền Nam Lebanon, nhiều cư dân đã chạy về thành phố Tyre, theo các phóng viên AFP. Đây cũng là nơi tiếp tục bị Israel ban hành lệnh sơ tán mới và quân đội Israel cho biết đã mở các cuộc không kích nhằm vào cơ sở hạ tầng Hezbollah vào sáng thứ Năm.
Thế Hải (Theo France24, Nbcnews, DW)
