Thị trường nhiều tiềm năng nhưng không ít thách thức
Ngày 5/11, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức hội thảo “Cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường Israel trong bối cảnh mới”.
Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Minh Phương - Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương), nhận định Israel là thị trường quan trọng tại Trung Đông, có nền kinh tế phát triển, thu nhập bình quân đầu người cao và nhu cầu nhập khẩu đa dạng.
Đây cũng là thị trường có tiềm năng đối với nhiều nhóm hàng xuất khẩu thế mạnh của Việt Nam như nông sản, thực phẩm, thủy sản, dệt may, giày dép và hàng tiêu dùng.
Bà Nguyễn Minh Phương - Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) (Ảnh: Việt Anh).
Tuy nhiên, theo bà Phương, Israel là thị trường có yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định nhập khẩu.
“Việc cập nhật kịp thời thông tin thị trường, nắm bắt những thay đổi trong chính sách xuất nhập khẩu, hiểu rõ các ưu đãi của Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Israel cũng như nhận diện rủi ro là những yêu cầu cần thiết”, bà Phương nhấn mạnh.
Cung cấp thông tin cụ thể hơn về thị trường, ông Lê Thái Hòa - Tham tán Thương mại Việt Nam tại Israel, cho biết đây là nền kinh tế có thế mạnh về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, dịch vụ phần mềm, giải pháp kỹ thuật và thiết bị y tế.
Trong khi đó, do hạn chế về điều kiện tự nhiên và năng lực sản xuất trong nước, Israel có nhu cầu nhập khẩu lớn đối với nhiều mặt hàng tiêu dùng, lương thực, thực phẩm.
Đặc biệt, ông Hòa cho rằng doanh nghiệp Israel có xu hướng ưu tiên nhập khẩu hàng thành phẩm, đã qua chế biến, có giá trị gia tăng cao và được đóng gói hoàn chỉnh. Họ cũng thường muốn mua hàng trực tiếp từ nhà sản xuất, thay vì thông qua nhiều khâu trung gian.
Theo ông Hòa, cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Israel có tính bổ sung cho nhau. Việt Nam có thế mạnh về nông sản, thủy sản, dệt may, giày dép và hàng tiêu dùng còn Israel có lợi thế về công nghệ, máy móc, thiết bị và các giải pháp kỹ thuật.
Trong đó, thủy sản là một trong những nhóm hàng có vị thế lớn. Theo ông Hòa, hàng thủy sản Việt Nam hiện chiếm khoảng 12-13% tổng kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này của Israel.
Thực tế, trao đổi thương mại hai nước đã tăng trưởng tích cực sau khi Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Israel (VIFTA) được ký kết và đi vào thực tiễn. Chỉ ngay trong 10 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Israel đã đạt khoảng 1 tỷ USD.
Dù vậy, ông Hòa lưu ý tình hình an ninh tại Trung Đông vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn, hệ quả là đôi khi khiến nhiều hãng tàu phải thay đổi hành trình, kéo dài thời gian vận chuyển và làm tăng chi phí logistics, bảo hiểm.
Do đó, việc chủ động tìm hiểu thị trường, lựa chọn đối tác nhập khẩu có uy tín và xây dựng phương án logistics phù hợp là yếu tố quan trọng. Cùng với đó, việc tận dụng ưu đãi từ VIFTA cũng cần đi cùng khả năng đáp ứng tiêu chuẩn hàng hóa và duy trì nguồn cung ổn định, thay vì chỉ tập trung vào lợi thế giá bán.
Việt Nam có lợi thế là người mở đường tại Đông Nam Á
Thảo luận thêm về VIFTA, bà Phạm Hoài Linh - Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương), nhắc lại việc Hiệp định được ký kết tháng 7/2023 và chính thức có hiệu lực từ ngày 17/11/2024.
Theo bà Linh, đây là Hiệp định toàn diện, bao gồm thương mại hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, quy tắc xuất xứ, hải quan, thuận lợi hóa thương mại và các vấn đề liên quan.
Nổi bật là cam kết cắt giảm thuế quan của Israel dành cho hàng hóa Việt Nam, chỉ ngay khi Hiệp định có hiệu lực, Israel cam kết cắt giảm thuế đối với 66,3% số dòng thuế và tỷ lệ này dự kiến tăng lên 92,7% vào cuối lộ trình.
Bà Linh cho biết nhiều mặt hàng xuất khẩu thế mạnh của Việt Nam thậm chí được hưởng mức thuế 0% ngay khi Hiệp định có hiệu lực, một số mặt hàng khác có lộ trình cắt giảm trong khoảng 3-5 năm.
Bà Phạm Hoài Linh - Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) (Ảnh: Việt Anh).
“Việt Nam là nước đầu tiên trong khu vực Đông Nam Á ký được Hiệp định Thương mại tự do với Israel. Do đó, đây là một lợi thế mà doanh nghiệp cần tranh thủ, tận dụng thời gian để chớp lấy những cơ hội khi đi trước các nước khác trong khu vực”, bà Linh nói.
Theo bà Linh, VIFTA đem lại bốn cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam. Trước hết là mở rộng xuất khẩu các mặt hàng thế mạnh như nông sản, thủy sản, dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử và linh kiện điện tử.
Thứ hai, Hiệp định có thể trở thành cửa ngõ giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận sâu hơn các thị trường Trung Đông và Bắc Phi. Đây là những khu vực có nhu cầu nhập khẩu lớn đối với hàng tiêu dùng và thực phẩm, trong khi điều kiện tự nhiên hạn chế khả năng tự sản xuất nhiều mặt hàng.
Thứ ba là cơ hội tiếp cận công nghệ cao và thu hút đầu tư từ Israel. Cuối cùng, việc mở rộng quan hệ thương mại với thị trường này giúp doanh nghiệp đa dạng hóa chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc vào một số thị trường lớn.
Tuy nhiên, bà Linh cũng lưu ý doanh nghiệp không thể chỉ nhìn vào ưu đãi thuế quan mà bỏ qua các rào cản phi thuế quan. Israel có những yêu cầu chặt chẽ về chất lượng, an toàn thực phẩm và chứng nhận đặc thù.
Để tận dụng hiệu quả Hiệp định, bà Linh khuyến nghị doanh nghiệp cần nắm vững quy tắc xuất xứ, chủ động hoàn thiện hồ sơ chứng minh nguồn gốc hàng hóa và kiểm soát chất lượng ngay từ khâu nguyên liệu. Doanh nghiệp cũng cần nghiên cứu kỹ thị hiếu, tập quán kinh doanh của Israel, đa dạng hóa phương thức vận chuyển và lựa chọn hình thức thanh toán an toàn.
Cửa vào thị trường thực phẩm Israel từ chứng nhận Kosher
Như đã đề cập, thị trường Israel cũng sở hữu những tiêu chuẩn khắt khe. Một trong những nội dung đó là yêu cầu chứng nhận Kosher đối với thực phẩm xuất khẩu sang nước này.
Bà Nancy Nguyễn Bảo Trâm - đại diện tổ chức cấp chứng nhận Kosher KOF-K tại Việt Nam, cho biết Kosher là hệ thống quy định về thực phẩm phù hợp với luật ăn uống của người Do Thái. Chứng nhận này xác nhận sản phẩm được kiểm tra, giám sát theo các quy định tương ứng.
Theo bà Trâm, thực phẩm Kosher được phân thành các nhóm như thịt, sữa, thực phẩm trung tính và nhóm dành riêng cho dịp lễ Pesach. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, các mặt hàng nông sản, cà phê, hạt điều, gia vị và thủy sản như cá ngừ có thể có tiềm năng tiếp cận thị trường nếu đáp ứng yêu cầu.
Bà Nancy Nguyễn Bảo Trâm - đại diện tổ chức cấp chứng nhận Kosher KOF-K tại Việt Nam (Ảnh: Việt Anh).
Song, việc đạt chứng nhận không chỉ phụ thuộc vào thành phần sản phẩm. Các tổ chức cấp chứng nhận còn xem xét nguồn gốc nguyên liệu, phụ gia, dây chuyền sản xuất, thiết bị và quy trình lưu trữ. Chuyên gia có thể trực tiếp đến nhà máy để kiểm tra trước khi cấp chứng nhận.
“Cơ hội đã đến nhưng để biến những cơ hội đó thành những đơn hàng của chính doanh nghiệp sẽ đòi hỏi nhiều sự nỗ lực”, bà Trâm nhấn mạnh.
Theo bà Trâm, doanh nghiệp cần chủ động trao đổi với nhà nhập khẩu Israel để xác định loại chứng nhận cần thiết, tránh tình trạng có đơn hàng mới bắt đầu tìm hiểu và chuẩn bị hồ sơ. Chứng nhận Kosher thường có hiệu lực một năm, do đó doanh nghiệp cũng phải duy trì các điều kiện sản xuất và gia hạn đúng hạn.
Bà Trâm lưu ý, có chứng nhận Kosher chưa đồng nghĩa sản phẩm đương nhiên được phép lưu hành tại Israel. Doanh nghiệp cần kiểm tra mức độ công nhận của tổ chức cấp chứng nhận và yêu cầu từ nhà nhập khẩu.
